Британдық Үндістан: Әкімшілік бөліністерінің тарихы (1612-1947)
Presidencies and provinces of British India
Британдық Үндістан: 1612-1947 жылдардағы әкімшілік бөлімдер тарихы. Ост-Индия компаниясының құрылуы, президенттік қалалар (Мадрас, Бомбей, Калькутта) және олардың дамуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1612–1947 жылдары британдықтар Үндістанның әкімшілік бөліністерін тікелей басқарды.
1612–1947 British directly ruled administrative divisions in India
Үндістан провинциялары, бұрынғы Британдық Үндістанның президенттіктері және одан да ертерек президенттік қалалар – Үндістан субконтинентіндегі британдық үкіметтің әкімшілік бөліністері болды. Олар жиынтығында Британдық Үндістан деп аталды. Олар 1612 және 1947 жылдар аралығында әр түрлі нысандарда болды және әдетте үш тарихи кезеңге бөлінеді:
The provinces of India, earlier presidencies of British India and still earlier, presidency towns, were the administrative divisions of British governance on the Indian subcontinent. Collectively, they have been called British India. In one form or another, they existed between 1612 and 1947, conventionally divided into three historical periods:
1612 және 1757 жылдар аралығында Шығыс Үндістан компаниясы (EIC) Моғол императорларының, Маратха империясының немесе жергілікті билеушілердің келісімімен, көбінесе Үндістанның жағалауында бірнеше жерде «фабрикалар» (сауда посттары) құрды. Оның бәсекелестері Португалия, Дания, Нидерланды және Франция сауда компаниялары болды. 18 ғасырдың ортасына қарай Мадрас, Бомбей және Калькутта президенттік қалалары кеңейді. 1757–1858 жылдар аралығындағы Компания үкімдігі кезеңінде Компания біртіндеп Үндістанның үлкен бөлігіне иелік етті, бұл қазір «Президенттіктер» деп аталады. Алайда, ол британдық үкіметтің қадағалауына көбірек түсті, нәтижесінде тәжбен егемендікті бөлісті. Сонымен қатар, ол бірте-бірте саудалық артықшылықтарынан айырылды. 1857 жылғы Үндістан көтерілісінен кейін Компанияның қалған өкілеттіктері Тәжге берілді. Британдық Радж (1858–1947) кезеңінде әкімшілік шекаралар бірнеше басқа британдық басқарылатын аймақтарды, мысалы Жоғарғы Бирманы қамтыды. Алайда, президенттіктер көбінесе «провинцияларға» бөлінді. EIC президенттік армиялары Британдық Үнді армиясына қайта құрылды. «Британдық Үндістан» көптеген князьдік мемлекеттерді қамтымады, олар Үндістан князьдерімен басқарылды, бірақ 19 ғасырға қарай британдық билік астында қорғаныс, сыртқы қатынастар және байланыс британдық билікке берілді және олардың ішкі басқаруы тығыз бақыланды. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алған кезде ресми түрде 565 князьдік мемлекет болды, олардың кейбіреулері өте үлкен болса, көпшілігі өте кішкентай болды. Олар Британдық Радж халқының төрттен бірін және оның жерінің бес еселігін құрады, ал провинциялар қалған бөлігін құрады. Британдық Үндістан армиясы Үндістанның қарулы күштерін құрды, ол Үндістанның бөлінуінен кейін Пәкістан қарулы күштеріне бөлінді.
Between 1612 and 1757 the East India Company (EIC) set up "factories" (trading posts) in several locations, mostly in coastal India, with the consent of the Mughal emperors, Maratha Empire or local rulers. Its rivals were the merchant trading companies of Portugal, Denmark, the Netherlands, and France. By the mid 18th century three Presidency towns: Madras, Bombay and Calcutta, had grown in size. During the period of Company rule in India, 1757–1858, the Company gradually acquired sovereignty over large parts of India, now called "Presidencies". However, it also increasingly came under British government oversight, in effect sharing sovereignty with the Crown. At the same time, it gradually lost its mercantile privileges. Following the Indian Rebellion of 1857 the company's remaining powers were transferred to the Crown. Under the British Raj (1858–1947), administrative boundaries were extended to include a few other British administered regions, such as Upper Burma. Increasingly, however, the unwieldy presidencies were broken up into "Provinces". The EIC presidency armies were restructured into the British Indian Army. "British India" did not include the many princely states which continued to be ruled by Indian princes, though by the 19th century under British suzerainty—their defence, foreign relations, and communications relinquished to British authority and their internal rule closely monitored. At the time of Indian Independence, in 1947, there were officially 565 princely states, a few being very large although most were very small. They comprised a quarter of the population of the British Raj and two fifths of its land area, with the provinces comprising the remainders. The British India Army formed the Indian Armed Forces which was further divided into the Pakistan Armed Forces following the partition of India.
Британдық Үндістан (16001947)
1608 жылы моғол билігі Ағылшын Шығыс Үнді компаниясына Суратта (қазіргі Гуджарат штаты) шағын сауда орталығын құруға рұқсат берді, және бұл компанияның алғашқы бас кеңсесіне айналды. 1611 жылы оған Коромадель жағалауындағы Мачилипатнамада тұрақты фабрика қосылды, ал 1612 жылы компания Бенгалиядағы басқа да құрылған еуропалық сауда компанияларымен бірге сауда жасады. Алайда, 1707 жылдан бастап Моғол империясының күші төмендеді, бірінші кезекте Маратхалардың қолынан, содан кейін Парсының (1739) және Ауғанстанның (1761) шабуылдарынан. Шығыс Үндістан компаниясының Пласси шайқасындағы (1757) және Буксардағы (1764) жеңістерінен кейін – екеуі де 1765 жылы құрылған Бенгал президенттігінің құрамында болды – және Бенгалиядағы жергілікті биліктің (Низамат) 1793 жылы жойылғаннан кейін, компания Үндістан бойынша өзінің аумақтарын кеңейте бастады. 19 ғасырдың ортасына қарай, үш Англо-Маратха соғысынан кейін, Шығыс Үндістан компаниясы Оңтүстік Азиядағы басты саяси және әскери күшке айналды, оның аумағы Британдық тәжге сенімді түрде тапсырылды. Бенгалиядағы компания билігі (1793 жылдан кейін) 1857 жылғы Бенгал көтерілісінен кейін 1858 жылғы Үндістан Үкіметі заңымен тоқтатылды. Үндістан Британдық Үндістанға бөлінді, бұл британдықтар тікелей басқарған аймақтар еді, британдық парламентте қабылданған заңдармен реттелді, сондай-ақ әртүрлі этникалық топтардан шыққан жергілікті билеушілер басқарған князьдік мемлекеттерге бөлінді. Бұл билеушілер британдық билікті мойындау шартымен ішкі тәуелсіздікке ие болды. Британдық Үндістан аумағы және халқы бойынша Үндістанның маңызды бөлігін құрады; мысалы, 1910 жылы ол аумақтың шамамен 54% -ын және халықтың 77% -дан астамын қамтыды. Бұған қоса, Үндістанда португалдық және француздық анклавтары да болды. 1947 жылы Британдық үстемдіктен тәуелсіздікке қол жеткізілді, нәтижесінде Үндістан және Пәкістан деген екі мемлекет құрылды, соңғысы Шығыс Бенгалияны, қазіргі Бангладешті қамтыды. Британдық Үндістан термині Бірмаға да қысқа мерзімге қолданылды: 1824 жылдан бастап Бірманың шағын бөлігі, ал 1886 жылға қарай Бірманың үштен екі бөлігі Британдық Үндістанның құрамына кірді.
In 1608, Mughal authorities allowed the English East India Company to establish a small trading settlement at Surat (now in the state of Gujarat), and this became the company's first headquarters town. It was followed in 1611 by a permanent factory at Machilipatnam on the Coromandel Coast, and in 1612 the company joined other already established European trading companies in Bengal in trade. However, the power of the Mughal Empire declined from 1707, first at the hands of the Marathas and later due to invasion from Persia (1739) and Afghanistan (1761); after the East India Company's victories at the Battle of Plassey (1757), and Battle of Buxar (1764)—both within the Bengal Presidency established in 1765—and the abolition of local rule (Nizamat) in Bengal in 1793, the company gradually began to formally expand its territories across India. By the mid 19th century, and after the three Anglo Maratha Wars the East India Company had become the paramount political and military power in south Asia, its territory held in trust for the British Crown. Company rule in Bengal (after 1793) was terminated by the Government of India Act 1858, following the events of the Bengal Rebellion of 1857. India was divided into British India, regions that were directly administered by the British, with acts established and passed in the British parliament, and the princely states, ruled by local rulers of different ethnic backgrounds. These rulers were allowed a measure of internal autonomy in exchange for recognition of British suzerainty. British India constituted a significant portion of India both in area and population; in 1910, for example, it covered approximately 54% of the area and included over 77% of the population. In addition, there were Portuguese and French exclaves in India. Independence from British rule was achieved in 1947 with the formation of two nations, the Dominions of India and Pakistan, the latter including East Bengal, present day Bangladesh. The term British India also applied to Burma for a shorter time period: beginning in 1824, a small part of Burma, and by 1886, almost two thirds of Burma had been made part of British India.
Шығыс Үндістан компаниясының басқаруы (17931858)
1600 жылдың 31 желтоқсанында құрылған Шығыс Үндістан компаниясы 1611 жылы шығыс жағалаудағы Масулипатамда, ал 1612 жылы батыс жағалаудағы Суратта үнді билеушілерімен сауда қатынастарын орнатты. Компания 1639 жылы Мадраста шағын сауда постын жалға алды.
The East India Company, which was incorporated on 31 December 1600, established trade relations with Indian rulers in Masulipatam on the east coast in 1611 and Surat on the west coast in 1612. The company rented a small trading outpost in Madras in 1639.
Төрағалық
Мадрас президентігі: 1640 жылы құрылған. Бомбей президентігі: Шығыс Үндістан компаниясының штаб-пәтері 1687 жылы Сураттан Бомбейге (Мумбай) көшірілді. Бенгал президентігі: 1690 жылы құрылған. 1757 жылы Пласси шайқасында Роберт Клайвтың жеңісінен кейін, Шығыс Үндістан компаниясы Бенгалдың жаңа Навабының қуыршақ үкіметін сақтап тұрды. Бірақ, 1764 жылы Оуд Навабының Бенгалға шабуылынан және одан кейін Буксар шайқасындағы жеңілісінен соң, Компания Бенгалдың Диванисін алды. 1765 жылы жасалған келісімге сәйкес, 1772 жылдан бастап қазіргі Бангладеш, Батыс Бенгалия, Джаркханд және Бихар аймақтарындағы Бенгалда жерді басқару және жер салығын жинау құқығы Компанияға берілді. 1792 жылы үшінші англо-майсур соғысы аяқталғаннан кейін Майсур патшалығының бір бөлігі Мадрас президентігіне қосылды. Содан кейін, 1799 жылы төртінші англо-майсур соғысында Типу Сұлтан жеңілгеннен кейін, оның аумағының көп бөлігі Мадрас президентігіне қосылды.
Madras Presidency: established 1640. Bombay Presidency: East India Company's headquarters moved from Surat to Bombay (Mumbai) in 1687. Bengal Presidency: established 1690. After Robert Clive's victory in the Battle of Plassey in 1757, the puppet government of a new Nawab of Bengal, was maintained by the East India Company. However, after the invasion of Bengal by the Nawab of Oudh in 1764 and his subsequent defeat in the Battle of Buxar, the Company obtained the Diwani of Bengal, which included the right to administer and collect land revenue (land tax) in Bengal, the region of present day Bangladesh, West Bengal, Jharkhand and Bihar beginning from 1772 as per the treaty signed in 1765. Portions of the Kingdom of Mysore were annexed to the Madras Presidency after the Third Anglo Mysore War ended in 1792. Next, in 1799, after the defeat of Tipu Sultan in the Fourth Anglo Mysore War more of his territory was annexed to the Madras Presidency.
Регламенттік провинциялар
Орталық провинциялар: 1861 жылы Нагпур провинциясы және Саугор және Нербудда аймақтарынан құрылды. 1903 жылы Берар провинцияға қосылды және 1936 жылы Орталық провинциялар мен Берар деп қайта аталды. Бірма: 1852 жылы Төменгі Бірма аннексияланды, 1862 жылы провинция ретінде құрылды, 1886 жылы Жоғарғы Бірма қосылды. 1937 жылы Британдық Үндістаннан бөлініп, жаңадан құрылған Британ үкіметінің Бірма кеңсесімен тәуелсіз басқарылды. Ассам: 1874 жылы Бенгалиядан Солтүстік-Шығыс шекаралық реттелмеген провинция ретінде бөлінді. 1905 жылы Шығыс Бенгал және Ассам провинциясына қосылды. 1912 жылы провинция ретінде қайта құрылды. Андаман және Никобар аралдары: 1875 жылы провинция ретінде құрылды. Белуджистан: 1887 жылы провинция болып ұйымдастырылды. Солтүстік-Батыс шекаралық провинция: 1901 жылы Пенджаб провинциясының солтүстік-батыс аудандарынан құрылды. Шығыс Бенгал және Ассам: 1905 жылы Бенгалдың бөлінуі кезінде, бұрынғы Ассам провинциясымен бірге құрылды. 1912 жылы Бенгалмен қайта біріктірілді, ал солтүстік-шығыс бөлігі Ассам провинциясы ретінде қайта құрылды. Бихар және Орисса: 1912 жылы Бенгалиядан бөлінді. 1936 жылы Орисса жеке провинция болғанда Бихар деп қайта аталды. Дели: 1912 жылы Пенджабтан бөлініп, Британдық Үндістанның астанасы болды. Орисса: 1936 жылы Бихар-Орисса провинциясы мен Мадрас провинциясының белгілі бір бөліктерін бөліп алып, жеке провинция құрылды. Синд: 1936 жылы Бомбейден бөлінді. Пант Пиплода: 1942 жылы жергілікті билеуші берген аумақтардан провинция құрылды.
Central Provinces: Created in 1861 from Nagpur Province and the Saugor and Nerbudda Territories. Berar was added to the province in 1903, and was renamed the Central Provinces and Berar in 1936. Burma: Lower Burma annexed 1852, established as a province in 1862, Upper Burma incorporated in 1886. Separated from British India in 1937 to become administered independently by the newly established British Government Burma Office. Assam: separated from Bengal in 1874 as the North East Frontier non regulation province. Incorporated into the new province of Eastern Bengal and Assam in 1905. Re established as a province in 1912. Andaman and Nicobar Islands: established as a province in 1875. Baluchistan: Organised into a province in 1887. North West Frontier Province: created in 1901 from the north western districts of Punjab Province. Eastern Bengal and Assam: created in 1905 upon the partition of Bengal, together with the former province of Assam. Re merged with Bengal in 1912, with north eastern part re established as the province of Assam. Bihar and Orissa: separated from Bengal in 1912. Renamed Bihar in 1936 when Orissa became a separate province. Delhi: Separated from Punjab in 1912, when it became the capital of British India. Orissa: Separate province by carving out certain portions from the Bihar Orissa Province and the Madras Province in 1936. Sind: Separated from Bombay in 1936. Panth Piploda: made a province in 1942, from territories ceded by a native ruler.
Аден
Аден елді мекені ретінде, 1839 жылдан 1932 жылға дейін Бомбей басқармасының тәуелділігі болды; 1932 жылы бас комиссардың провинциясына айналды; 1937 жылы Үндістаннан бөлініп, Аденнің британ колониясы құрылды.
As the Settlement of Aden, a dependency of the Bombay Presidency from 1839 to 1932; became a chief commissioner's province in 1932; separated from India and made the Crown Colony of Aden in 1937.
Жалпы сілтемелер
"The Imperial Gazetteer of India" (26 том, 1908–31), 1901 жылғы Үндістанның толыққанды, егжей-тегжейлі сипаттамасы. Онлайн нұсқасы.
The Imperial Gazetteer of India (26 vol, 1908–31), highly detailed description of all of India in 1901. online edition