Жазалау паркі: 1971 жылғы фильм

Кіріспе

1971 жылы Питер Уоткинс түсірген фильм.

"Жазалау паркі" – 1971 жылғы американдық құжаттық драма фильмі, сценарийін және режиссурасын Питер Уоткинс жасаған. Оқиға британдық және батыс германиялық кинотоптарының Ұлттық гвардия сарбаздары мен полиция қызметкерлері шөл даласы арқылы қарсы мәдениет өкілдерін қууын көрсетеді.

Сюжет

Фильм 1970 жылы өтеді. Вьетнам соғысы күшейіп, АҚШ президенті Ричард Никсон Камбоджада "құпия" бомбалау науқанын жүргізу туралы шешім қабылдады. Соғысқа қарсы қозғалыстың өсуіне байланысты президент Никсон 1950 жылғы МакКарран ішкі қауіпсіздік туралы заңға негізделген төтенше жағдайды жариялайды, ол федералды органдарға Конгресске сілтеме жасамай, "ішкі қауіпсіздікке қауіп төндіретін" деп саналған адамдарды ұстауға құқық береді. Соғысқа қарсы қозғалыстың, азаматтық құқықтар қозғалысының және феминистік қозғалыстың мүшелері, сондай-ақ санадан бас тартушылар мен Коммунистік партия мүшелері, көбінесе университет студенттері тұтқындалады және қоғамдық өкілдерден құралған төтенше сотқа тартылады. Мемлекеттік және федералды түрмелер толып кеткендіктен, сотталғандарға жаза мерзімін толық федералды түрмеде өткізу немесе үш күнге "Жазалау паркіне" бару мүмкіндігі беріледі. Олар үш күн бойы Калифорнияның ыстық шөлін 53 миль қашықтыққа сусыз, тамақсыз, Ұлттық гвардия мен құқық қорғау органдарының қудалауымен жүріп өтеді. Егер олар сәтті аяқтап, әлгі курс соңындағы американдық туға жетсе, босатылады. Егер "ұсталса", қалған жазасын федералды түрмеде өтейді. Еуропалық кинооператорлар осы деректі фильмге түсіру үшін қамауға алынған екі топты бақылайды. 637-топ үш күндік сынақтан өте бастап, "ойынның" қағидаларын білгенде, 638-топқа қатысты сот отырысы басталады. Кинооператорлар 637-топ мүшелерімен және оларды қуалаушылармен сұхбаттасып, екі тараптың бір-біріне деген жеккөрушілігі қалай күшейгенін көрсетеді. Осы уақытта фильм түсіру тобы 638-топтың Вьетнам соғысына қарсылық көрсеткені үшін өздерін ақтауға тырысқан сот процесін жазады. Бірінші топ екіге бөлінеді: бірі ойын қағидаларын қабылдамай, зорлықпен қарсылық көрсетуге тырысады, екіншісі – бейбітшілдік жолын таңдайды. Зорлық көрсеткен топтың барлығы қаза табады. Бейбітшілдер туға жақындағанда, оларды күтіп тұрған полиция тобы кездеседі; Жазалау паркі курсын жеңудің жолы жоқ екені белгілі болады, өйткені жүйе оны басынан аяғына дейін бақылайды.

The film takes place in 1970. The Vietnam War is escalating and United States President Richard Nixon has just decided on a "secret" bombing campaign in Cambodia. Faced with a growing anti war movement, President Nixon decrees a state of emergency based on the McCarran Internal Security Act of 1950, which authorizes federal authorities, without reference to Congress, to detain persons judged to be a "risk to internal security". Members of the anti war movement, Civil Rights Movement, and the feminist movement, as well as conscientious objectors and members of the Communist Party, mostly university students, are arrested and face an emergency tribunal made up of community members. With state and federal jails at their top capacity, the convicted face the option of spending their full conviction time in federal prison or three days at Punishment Park. There, they will have to traverse 53 miles of the hot California desert in three days, without water or food, while being chased by National Guardsmen and law enforcement officers as part of their field training. If they succeed and reach the American flag at the end of the course, they will be set free. If they fail by getting "arrested", they will serve the remainder of their sentence in federal prison. European filmmakers follow two groups of detainees as part of their documentary; while Group 637 starts their three day ordeal and learn the rules of the "game", the civilian tribunal begins hearings on Group 638. The filmmakers conduct interviews with members of Group 637 and their chasers, documenting how both sides become increasingly hostile towards the other. Meanwhile, the film crew documents the trial of Group 638 as they argue their case in vain for resisting the war in Vietnam. The first group splinters into one group that refuses to accept the rules of the game and tries to resist with violence, and another group of pacifists that goes on towards the goal. The violent group are all killed. As the pacifists come near the flag they find a group of police waiting for them in ambush; it turns out that there is no way to win the Punishment Park course as the system controls it from start to finish.

Актерлік құрам

Марк Китс Мистер Хогер, трибунал төрағасы
Глэдис Голден Миссис Джергенс
Санфорд Голден Сенатор Харрис
Зигмунд Рич Профессор Хазлетт
Джордж Грегори Мистер Киган
Кэтрин Квиттнер Нэнси Смит
Кармен Аргензиано Джей Кауфман
Мэри Эллен Клейнхолл Эллисон Митчнер
Стэнфорд Армстед Чарльз Роббинс
Патрик Боланд айыпталушы
Кент Форман айыпталушы
Люк Джонсон айыпталушы
Скотт Тернер айыпталушы
Норман Синклер трибунал мүшесі
Пол Розенштейн трибунал мүшесі

Өндіріс

Фильм – ухронияның немесе балама тарихтың, сондай-ақ психодраманың мысалы. Ол қолмен ұсталатын камералармен «правдивый кино» стилінде түсірілген. Уоткинс реализмді әуесқой актерлерді пайдалану, импровизация және жаңалықтарды түсіру техникасы арқылы күшейтті, бірақ аудиторияның қатысуын және жеке көзқарасын нақты жеткізу үшін монтаждауды қатаң бақылауда ұстады. Бастапқыда Уоткинстің егжей-тегжейлі сценарийі болды, бірақ басқа фильмдеріндегідей, ол актерлерге режиссер жасаған жобаны ұстана отырып, өздерінің инстинктивті реакцияларына негізделген импровизация жасауға рұқсат берді. Бұрынғы фильмдерінде Уоткинс импровизацияны аз қолданған. «Жазалау паркі» – Уоткинстің актерлік құрамына диалогты толық бақылауға берген алғашқы тәжірибесі болды. Бірде қатысушылар жағдайды соншалықты сезінді, құрбандар оларды қуалаушыларға тас лақтырып, бірі жауап ретінде оқ атты. Түсірілім тобының актерлердің шынымен атылғанына сеніп паникаға түсуі шын болды. Фильмнің өзі ойдан туған болса да, оның ішіндегі көптеген элементтер сол кездегі әлеуметтік және саяси оқиғалардың метафорасы болып табылады, мысалы, Чикаго жетілігінің ісі, Кент штатындағы оқ жарылысы, полицияның зорлық-зомбылығы және саяси поляризация.

Техникалық ескертулер

Punishment Park 16 мм форматында, сегіз адамдық минималдық топпен және бір ғана Eclair камерасымен түсірілді. Түсірілім алаңы өте қарапайым болды, ішкі көріністер үшін үлкенірек шатырдың ішінде орналасқан шатыр ғана пайдаланылды. Қалған бөлігі Калифорниядағы Эль-Мираж құрғақ көлінде түсірілді. Түсіруге бар болғаны екі жарым апта уақыт кетті. Фильмнің "жаңалықтар тілшісінің" сапасын күшейту үшін түсі дезатурацияланды және суреттің дәстүрлі қатал шекаралары Гаррисон диффузиялық сүзгілерін қолдану арқылы жойылды. Жалпы өндіріс шығыны 16 мм-ден 35 мм-ге көшіруді қоса алғанда, 95 000 долларды құрады.

Қабылдау

Уоткинстің фильмдегі ниеттерінің бірі – күшті эмоционалды және интеллектуалды жауаптар тудыру еді. Фильмге бейтарап қараған адамдар азаз болды. Уоткинс болжағандай, бұл фильмді көргеннен кейін фильмдегі пікір таластарға ұқсас пікір таластарды қозғады. Фильмге көптеген теріс пікірлер айтылды, көбінесе оның дәстүрден тыс формасы немесе АҚШ-қа қарсы айыптау ретінде қарауы себеп болды. Кейбіреулер тіпті фильмді коммунизммен байланыстырып, оның коммунистік философияны білдіретінін мәлімдеді. Бірақ, одан да көп адам британдық режиссердің дағдарыс кезінде американдық саяси мәселелер туралы фильм түсіргеніне ашуланды. Фильм 1971 жылғы Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілген кезде қатты сынға ұшырады және Голливуд студиялары оны көрсетуден бас тартты. Шығарылған кездегі дау-дамайларға қарамастан, фильм жылдар өткен соң жағымды сынға ие болды. 2005 жылы The Guardian газеті «25 жыл өткен соң Питер Уоткинстің антиутопиялық кошмары әлі де қызықты, онда хиппилер мен радикалдар Ұлттық гвардия тарапынан сот тәртібімен азапталады» деп жазды. 2023 жылғы деректер бойынша, Rotten Tomatoes сайтында 92% «Жаңа» рейтингісі бар.