Кіріспе

Попплтон қолжазбасы – он төртінші ғасырға жататын кодекс, оны Альнуик маңындағы Хулн қаласының приоры болған Роберт Попплтон деген кармелит монах құрастырған болуы мүмкін. Қолжазбада әлем картасы (көрсеткіштерімен бірге) және Орозий, Монмуттың Джеффриі мен Уэльстің Джеральді сынды авторлардың еңбектері сияқты көптеген туындылар бар. Қазіргі таңда ол Париждегі Ұлттық кітапханада (Ms Latin 4126) сақталуда. Қолжазбаның мәшһүрлігі – оның құрамында орта ғасырлық Шотландияға қатысты жеті құжат бар, олардың кейбіреулері тек осы қолжазбада ғана кездеседі және маңызды дереккөздер саналады. Алғашқы алты құжат, кемінде, Шотландияда он үшінші ғасырдың басында жинақталған болуы мүмкін. Олардың арасында: *de Situ Albanie* – келесі бес немесе алты мәтінге кіріспе болып көрінеді. Осы кітаптың жалғыз данасы Попплтон қолжазбасында сақталған. *Cronica de origine antiquorum Pictorum* (яғни Ежелгі пикттердің тегі туралы жылнама) – Пикт жылнамасының бір бөлігі, ол негізінен пикттер мен шотландтарға қатысты латын білімінің пародиyaсы болып табылады. Онда Исидор Севильскийдің «Этимологиялары» мен Неннийдің «Historia Brittonum» еңбектерінен үзінділер кездеседі. *Пикт патшаларының тізімі* – Пикт жылнамасының бір бөлігі, бұл пикт патшаларының тізімі, көбінесе гаэль тілінде жазылмаған, және көптеген басқа пикт патшаларының тізімдерінде кездеспейтін мифологиялық бөлімді қамтиды. Ұқсас пикт патшаларының тізімдерінен айырмашылығы, ол Синад мак Айлпин патшалыққа келгенде тоқтатылады. Ол Абернетидегі өзінің тегін сол жердегі монастырға арналған жалған негізгі «шартты» сақтау арқылы көрсетеді, оны патша Нехтан (VII ғасырдың басында өмір сүрген), Нектоний магнус филиус Уирп деп атайды. *Альба патшаларының жылнамасы* – бұл король Синад мак Айлпин (858 жылы қайтыс болған) кезеңінен король Синад мак Майл Колуим (995 жылы қайтыс болған) билігіне дейінгі Альба патшаларының қысқа жылнамасы. Ал *de Situ Albanie* туралы айтқанда, оның жалғыз данасы Попплтон қолжазбасында сақталған. *Дал Риата мен Шотландия монархтарының тізімі* – бұл патша тізімдерінің біріктірілген жұбы аңыз бойынша Фергус Мор мак Эрикпен басталып, I Уильяммен аяқталады. *I Уильямның шежіресі* – бұл шежіре Гаидхел Глас арқылы Адамға дейін жетеді. Бұл гаэль шежірелерінің жазбасы немесе ішінара аудармасы, онда *mac* және *meic* сөздері *filius* және *filii* сөздерімен алмастырылған. Дәуіт патшадан бұрынғы барлық ата-бабалардың аттары орта ирланд тіліндегі жағдайда келтірілген. *Сент-Эндрюдің негізін қалау туралы аңыз* – оны XIII ғасырда *de Situ Albanie* авторы құрастырмаған болуы мүмкін, себебі ол 1-6 құжаттарда ұсынылған логикаға сәйкес келмейді және *de Situ Albanie*-де айтылған аңызға немесе тақырыпқа қатысы жоқ. Қолжазбаның құндылығы Уильям Форбс Скэн, Алан Орр Андерсон және оның әйелі Марджори Андерсонның жарияланымдарында көрсетілген. Соңғы жарты ғасырда шотланд мазмұнының әртүрлі аспектілері туралы ондаған мақалалар жазылды, бірақ қолжазбаның толық зерттелуі сирек кездеседі.