Ли Шичжэнь: Мың дәуірлік емші және «Дәрі-дәрмек жинағы» авторы
Li Shizhen
Ли Шичжэнь – Мин дәуірінің қытай ғалымы, дәрігер және жазушы. «Дәрілік заттар жинағы» еңбегімен танымал, 1800-нен астам дәрі-дәрмек туралы мағлұматтар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытай полиматы және ғалымы (1517–1593)
Chinese polymath and scientist (1517–1593)
Ли Шижен (1518 жылдың 3 шілдесі – 1593), әдепті аты Дунби, Мин әулетінің қытай акупунктурашысы, шөпші, табиғатты зерттеуші, фармаколог, дәрігер және жазушысы. Ол 27 жылдық еңбегі – "Медицина жинағы" (Бэньцао Ганму) кітабының авторы. Ол өсімдік құрамындағы заттарды жіктеудің және ауруларды емдеуге арналған дәрі-дәрмектерді таңдаудың бірнеше әдістерін жасады. "Медицина жинағы" – 1892 жазбадан тұратын фармакологиялық мәтін, онда 1800-нен астам дәстүрлі қытай медицинасы туралы мәліметтер, соның ішінде 1100 сурет және 11000 рецепт бар. Сондай-ақ, кітапта 1094 түрлі өсімдіктің сипаттамасы, пішіні, дәмі, қасиеттері және ауруларды емдеуде қолданылуы туралы ақпарат келтірілген. Кітап көптеген тілдерге аударылған. Бұл еңбек ботаника, зоология, минералогия және металлургия сияқты салаларды да қамтиды. Кітаптың түпнұсқа бес басылымы бүгінге дейін сақталған.
Li Shizhen (July 3, 1518 – 1593), courtesy name Dongbi, was a Chinese acupuncturist, herbalist, naturalist, pharmacologist, physician, and writer of the Ming dynasty. He is the author of a 27 year work, the Compendium of Materia Medica (Bencao Gangmu; ). He developed several methods for classifying herb components and medications for treating diseases. The Compendium is a pharmacology text with 1,892 entries, with details about more than 1,800 traditional Chinese medicines, including 1,100 illustrations and 11,000 prescriptions. It also described the type, form, flavor, nature and application in disease treatments of 1,094 herbs. The book has been translated into several languages. The treatise included various related subjects such as botany, zoology, mineralogy, and metallurgy. Five original editions still exist.
Өмір
"Материя Медика" жинағынан басқа, Ли Шичжен тағы он бір кітап жазды, соның ішінде Бинху Майсюэ (Пин ху Май хсуэ; 瀕湖脈學; "Пулс туралы зерттеу") және Цижин Бамай Као (Чи чи Па май Као; 奇經八脈考; "Сегіз ерекше меридианды зерттеу"). Ол Мин әулеті кезінде өмір сүрген және сол кездегі неоконфуцийшілдік сенімдердің ықпалында болған. Ол қазіргі Цичжоу, Цичунь округі, Хубэй аймағында 1518 жылдың 3 шілдесінде дүниеге келген. Бала кезінде Лидің көзі ауруға шалдыққан, бұл, әлдебір себеппен, бұрыш дәнегін тым көп жеуінен туды деген болжам бар. Ли Шичженнің әкесі ауылды аралап емдеген дәрігер болған және сол кездегі әлеуметтік жағдайда төмен деңгейде саналған. Оның әкесі дәстүрлі дәрігер және бірнеше маңызды кітаптар жазған ғалым болған. Ол ұлын мемлекеттік қызметке орналасуға ынталандырды. Ли үш рет мемлекеттік қызмет емтиханына түсті, бірақ әрқайсысында сүре білмей, медицинаға бет бұрды. 78 жасында әкесі оны шәкірттікке алды. 38 жасында, дәрігерлікпен айналысып жүргенде, ол Чу патшасының ұлын емдеп, сол жерде лауазымға шақырылды. Бірнеше жылдан кейін ол Пекиндегі Императорлық медицина институтының президентінің көмекшісі болып тағайындалды. Алайда, әкесінің қалағандай, әлеуметтік сатыға көтерілгенімен, бір жылдан кейін дәрігерлікке қайта оралды. Ол жұмысын аяқтағаннан кейін, бір досы Лидің дені салмақтан түскенін хабарлады.
In addition to Compendium of Materia Medica, Li Shizhen wrote eleven other books, including Binhu Maixue (Pin hu Mai hsueh; 瀕湖脈學; "A Study of the Pulse") and Qijing Bamai Kao (Chi ching Pa mai Kao; 奇經八脈考; "An Examination of the Eight Extra Meridians"). He lived during the Ming dynasty and was influenced by the Neo Confucian beliefs of the time. He was born in what is today Qizhou, Qichun County, Hubei on July 3, 1518 AD. As a child, Li suffered from an eye disease that was supposedly caused by an overconsumption of peppercorn seeds. Li Shizhen's grandfather was a doctor who traveled the countryside and was considered relatively low on the social scale of the time. His father was a traditional physician and scholar who had written several influential books. He encouraged his son to seek a government position. Li took the national civil service exam three times, but after failing each one, he turned to medicine. At 78, his father took him on as an apprentice. When he was 38, and a practicing physician, he cured the son of the Prince of Chu and was invited to be an official there. A few years after, he got a government position as assistant president at the Imperial Medical Institute in Beijing. However, even though he had climbed the social ladder, as his father had originally wanted, he left a year later to return to being a doctor. After he had completed it, a friend “reported that Li was emaciated.”