Кіріспе

Куршенай ( ; Самоготтық: Коршиена; Куршон; Курсхенен; Куршзаны; ) Литваның жиырма бесінші ірі қаласы. 2023 жылғы мәлімет бойынша, онда 10 651 адам тұрады.

Тарих

Қаланың атауы алғаш рет 16 ғасырда жазылған. Тарихшы Миколас Балинскистің сөзінше, атауы ку́ршис (Курония) сөзінен шыққан. Дегенмен, халықтық этимология бойынша, қала ұзақ уақыт бойы есімсіз болған. Бірақ бір жазғы күні Вента өзені тасып, өзен жағасында тұрған барлық шөп шаналарын ағызып кетті. Адамдар бір-бірінен: «Шөп қайда?» деп сұрастыра бастады («Kur šienai? Kur šienai?»). Содан бері қаланың аты Куршенай болып сақталды. Куршенай маңынан жоғары сапалы керамика жасауға жарамды саз табылғандықтан, қалада ұзақ жылдардан бері қыш өнімдері дамып келеді. Өткен ғасырда Куршенай қыш ыдыстарға толы жәрмеңкелерімен әйгір болды. Куршенай қаласы «Тоқымашылар астанасы» деп аталады, себебі қалада осындай шеберлер көп, сонымен қатар, «Барлық уақыттың Тоқымашылар тәжі» тек Куршенайдың халық суретшілері – Ж. Паулаускас, В. Дамкус, Б. Радекас және Ж. Вертелис ғана жеңіп алған. Қаланың гербіндегі құмыраның болуы бекер емес. Куршенай сарайының тарихы 1564 жылы Сигизмунд Август аталған сарайды Полоцк кастеляны Георгий Деспот Зеновичке иелік ретінде бергеннен басталады. Көп ұзамай Вентаның арғы бетіндегі елді мекендер өсе бастады, ал 1569 жылы алғашқы ағаш шіркеу салынды. 1621 жылы мүлік С. Пацқа, Литва Ұлы Герцогтығының Бас қазынашысына, ал он жылдан кейін сарай Георгий Гружевский мен оның әйеліне тиесілі болды. 18 ғасырдың соңында Куршенайлар Стефан Гружевскийге мұрагерлік етті. 1811 жылы суретші Ж. Рильке мен оның шәкірттерін шақырып, жаңа (қазіргі) сарай және шапель салдырып, басқа ғимараттарды жөндеді. 1846 жылы оның кіші ұлы Эдуард басқаруымен сарай одан да гүлденді. Куршенай сарайлары Шяулай ауданындағы ағаш сарайлар сәулетінің ең құнды мұрасына ие. Алғашқы баспалдақ, терезе жақтаулары және есіктер сақталған күйінде. Куршан иелігі 1795 жылдан 1914 жылға дейін Ресей билігінде болды, алдымен Вильна губерниясында, ал 1843 жылдан бастап Ковно губерниясында. Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс әскері басып алған кезде сарай мен саябақ қирады. 1914 жылы қаланың еврей халқы немістермен ынтымақтасқандықтары айыбымен орыс әскерімен қуылды. 1915 жылғы өрт шаруалардың шаруашылықтарын, амбарларын және сарайларын жойды. Сол кезде сарай Джордж Грузевскийге тиесілі болды. Дамыған егіншілікке байланысты, сарай соғыс аралық кезеңде гүлденді. 1940 жылы сарай мемлекеттік меншікке алынды. Сарайдан тыс қала 1873 жылы теміржол станциясы салынғанда өсе бастады. 1939 жылы ауылда шамамен 900 еврей тұрды (жалпы халық саны шамамен 3000 адам). Олардың қуғын-сүргіні 1941 жылдың шілдесінде басталды. Немістер келгеннен кейін Куршенайда литвалық партизан отряды құрылды. Олар кеңес үкіметін қолдаушыларды тұтқындап, еврейлерді түрлі жұмыстарға жұмылдырды. Нацистердің бұйрығымен Куршенайда гетто құрылғанда көптеген еврейлер екі синагогта орналастырылды. Шілде айының соңында литвалық ұлтшылдар (ақ лента тағып жүргендер) мен полиция шамамен 150-ден 168 еврей еркегін ұстап алып, қаладан үш шақырым қашықтықтағы орманды жерде жаппай атқылады.

Экономика

Куршенай қыш өнімдерін жасау шеберлерімен мәшһүр.

Танымал тағамдар

Курšėnų vyniotinis, ірімшікпен толтырылған тәтті орамды нан, қаланың атымен аталған. Бұл десертті Гулагтан аман қалған және босатылғаннан кейін жергілікті кондитерлік дүкен ашқан Евгения Драгуньене жасаған.