1930 жылғы Дхарсана соты: Британ үстемдігіне қарсы наразылық

Кіріспе

1930 жылы Үндістанда британдық үстемдікке қарсы наразылық

Дхарасана сатьяграхасы – 1930 жылдың мамыр айында үнділік колонияда британдық тұз салығына қарсы наразылық акциясы болды. Дәндіге жасалған тұз жорығынан кейін Махатма Ганди Гуджараттағы Дхарасана тұз зауытына зорлықсыз шабуыл жасауды британдық үстемдікке қарсы келесі наразылық ретінде таңдады. Дхарасанада британдық қолбасшылық астындағы әскерлер жүздеген сатьяграхилерді ұрып-соқты. Бұл оқиға әлемнің назарын үнділік тәуелсіздік қозғалысына аударды және Үндістандағы британдық биліктің заңдылығына күмән тудырды. Үндістандықтардың көпшілігі үшін де, британдық поддандылардың саны арта берген сайын да Радждың заңдылығы толыққанды қалпына келтірілмеді. Халықаралық назармен қатар, Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы үнді халқының арасында кең қолдауға ие болды, Дхарасанадағы британдық шенеуніктердің зорлық әрекеттерінен кейін отарлық үкіметке деген жалпы наразылық күшейді.

Өмірбаян

Ганди мен Джавахарлал Неру басшылығындағы Үндістан Ұлттық Конгресі 1930 жылғы 26 қаңтарда Тәуелсіздік Декларациясын, немесе Пурна Свараджды жариялады. 1930 жылғы 6 сәуірде Гандинің заңсыз тұз жасауымен аяқталған Дандиге жасалған Тұз Жүруі, британдық тұз салығына қарсы бүкіл елдегі наразылықты бастады. 1930 жылғы 4 мамырда Ганди Үндістанның вице-королі Лорд Ирвинге хат жазып, Дхарасана Тұз Зауытын шабуылдау ниеті туралы түсіндірді. Ол дереу тұтқындалды. Үндістан Ұлттық Конгресі ұсынылған әрекеттер жоспарын жалғастыруға шешім қабылдады. Конгресс көшбасшыларының көптегені жоспарланған күннен бұрын тұтқындалды, соның ішінде Нехру да жоспарланғандай тұтқындалды, ал 76 жастағы зейнеткер судья Аббас Тьябжи Гандидің әйелі Кастурбайдың қасында шеруге жетекшілік етті. Екеуі де Дхарасанаға жетпей тұтқындалып, үш айға бас бостандығынан айырылды. Олардың тұтқындалғаннан кейін, Сарожини Найду мен Маулана Абул Калам Азад басшылығымен бейбіт наразылық жалғасты. Кейбір Конгресс көшбасшылары Гандидің шеруді әйел адамға тапсыруына келіспеді. Жүздеген Үндістан Ұлттық Конгресі еріктілері Дхарасана Тұз Зауытының орнына қарай шеруге шықты. Бірнеше рет Найду мен сатьяграхилер тұз зауытына жақындады, бірақ полиция оларды кері қайтарды. Бірде олар отырып, жиырма сегіз сағат күтті. Жүздеген адам тұтқындалды.

Ұрып-соғу

Найду сатьяграхилерге қарсы зорлық-зомбылық қауіп төндіретінін білген және оларды ескертіп: "Ешқандай жағдайда зорлық қолданбауыңыз керек. Сіздер ұрыласыздар, бірақ қарсылық көрсетпеуіңіз керек: тіпті соққыдан қорғану үшін де қол көтермеңіздер." 21 мамырда сатьяграхилер тұздықты қорғайтын тікенді сымды жұлып алуға тырысты. Полиция шабуыл жасап, оларды таяқтармен ұра бастады. Шерушілердің ешқайсысы да соққыдан қорғану үшін қолын көтерген жоқ. Олар домино тастары сияқты бірінен соң бірі құлап жатты. Мен тұрған жерден қорғалмаған бас сүйектеріне тиген таяқтардың жағымсыз дыбысын естідім. Күтіп тұрған көпшілік әр соққыда азапты үн шығарып, қайғырып, деміккендей болды. Соққыға ұшқандар есінен танып, бас сүйектері сынып, иықтары сынды. Екі-үш минуттың ішінде жер беті жарақат алған адамдарға толып кетті. Олардың ақ киімдерінде үлкен қан дақтары пайда болды. Тірі қалғандары қатарларын бұзбай, үнсіз және табандылықпен жүріп кетті, соққыға ұшырағанша. Бірінші қатардағылардың барлығы құлатылған кезде, таспа көтеріп жүрушілер полиция тарапынан кедергісіз асығып, жарақат алғандарды уақытша аурухана ретінде дайындалған сабаннан тоқылған шатырға жеткізді. Жарақат алғандарды тасымалдауға жеткілікті таспа болмады; Мен бірден 18 жарақат алған адамды көтеріп алып кететінін көрдім, ал қырық екі адам әлі де жерде қан кетуде, таспа күтіп отырды. Таспа ретінде қолданылған көрпелер қанға малшық болды. Кейде қарсылық көрсетпеген адамдарды қанға батырып, жан түршігерлік көрініс мені қатты мазалады, мен көздерімді бұрып қарауға мәжбүр болдым. Мен күшсіз ашу мен жек көру сезімін басып, олардың соққыға мойынсұнуына да, таяқ ұстаған полицияға да шамадан тыс ашуландым. Адамдар үш-төрттен болып құлап, бас сүйектерінен аққан қанмен жараланып жатты. Топтан соң топ алға қадам басып, отырып, соққыдан қорғану үшін тіпті қолын да көтермей, ұрылуға дайын тұрды. Ақырында полиция олардың қарсылық көрсетпеуіне ашуланып, отырған адамдарды қарны мен жыныс мүшелеріне аяусыз тепкіледі. Жарақат алғандар азап шегіп, айқайлады, бұл полицияның ашуын одан әрі қоздырды. Полиция содан кейін отырған адамдарды қолдарынан немесе аяқтарынан сүйреп, кейде жүз метрдей сүйреп, арықтарға лақтыра бастады. Миллер бұл оқиғаны Англиядағы баспасына телеграф арқылы жіберуге тырысқанда, Үндістандағы британдық телеграф операторлары оны цензуралады. Тек британдық цензураны әшкерелеуге уәде бергеннен кейін ғана оның хабары жариялауға рұқсат етілді. Бұл оқиға әлемдегі 1350 газетте жарияланып, АҚШ Сенатының ресми жазбасына сенатор Джон Блейн оқып берді.

Naidu was aware that violence against the satyagrahis was a threat, and warned them, "You must not use any violence under any circumstances. You will be beaten, but you must not resist: you must not even raise a hand to ward off blows." On May 21, the satyagrahis tried to pull away the barbed wire protecting the salt pans The police charged and began clubbing them. Not one of the marchers even raised an arm to fend off the blows. They went down like ten pins. From where I stood I heard the sickening whacks of the clubs on unprotected skulls. The waiting crowd of watchers groaned and sucked in their breaths in sympathetic pain at every blow. Those struck down fell sprawling, unconscious or writhing in pain with fractured skulls or broken shoulders. In two or three minutes the ground was quilted with bodies. Great patches of blood widened on their white clothes. The survivors without breaking ranks silently and doggedly marched on until struck down. When every one of the first column was knocked down stretcher bearers rushed up unmolested by the police and carried off the injured to a thatched hut which had been arranged as a temporary hospital. There were not enough stretcher bearers to carry off the wounded; I saw eighteen injured being carried off simultaneously, while forty two still lay bleeding on the ground awaiting stretcher bearers. The blankets used as stretchers were sodden with blood. At times the spectacle of unresisting men being methodically bashed into a bloody pulp sickened me so much I had to turn away I felt an indefinable sense of helpless rage and loathing, almost as much against the men who were submitting unresistingly to being beaten as against the police wielding the clubs

Bodies toppled over in threes and fours, bleeding from great gashes on their scalps. Group after group walked forward, sat down, and submitted to being beaten into insensibility without raising an arm to fend off the blows. Finally the police became enraged by the non resistance They commenced savagely kicking the seated men in the abdomen and testicles. The injured men writhed and squealed in agony, which seemed to inflame the fury of the police The police then began dragging the sitting men by the arms or feet, sometimes for a hundred yards, and throwing them into ditches. Miller's first attempts at telegraphing the story to his publisher in England were censored by the British telegraph operators in India. Only after threatening to expose British censorship was his story allowed to pass. The story appeared in 1,350 newspapers throughout the world and was read into the official record of the United States Senate by Senator John J. Blaine.