Кіріспе

Қоғамдық пайдаға арналған қауымдастық
Жерлеу қоғамы – бұл пайдалы/достық қоғамның бір түрі. Бұл топтар тарихи түрде Англияда және басқа елдерде мүшелерінің күйеуінің, әйелінің немесе баласының, сондай-ақ қайтыс болған мүшесінің жесірінің жерлеу шығындарын ерікті жарналар есебінен қамтамасыз ету мақсатында құрылған. Кейбіреулері мүше қайтыс болған жағдайда ақшалай төлемдерді сақтандыруға да мүмкіндік берді. Пайда табуға бағытталмаған жерлеу қоғамдары бүгін де бар. Пайда табуға бағытталған компаниялар да жерлеу сақтандыру қызметтерін ұсынады. Яһуди қауымдастықтарында көбінесе «шевра кадиша» деп аталатын жерлеу қоғамы болады, ол қажетті яһудилік жерлеу рәсімдерін мен салтанаттарын өткізуге де жауапты.

Ежелгі дәуір

Жерлеу қоғамы – жалпы сақтандырудың алға күрсіні болып табылады, ал жалпы сақтандыру – салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс. Жерлеу қоғамдары алғаш рет ежелгі Римде пайда болған, одан бұрын емес. Ежелгі Римде түрлі бауырластық бірлестіктер, діни топтар, саяси клубтар және саудагерлердің гильдиялары жерлеу қоғамдары ретінде жұмыс істеді. Олардың ішінде хетария, коллегий және содалитас сияқты аталымдар кездеседі. Бір жерлеу қоғамының қағидалары біздің заманымыздың 136 жылында жазылған жазуда сақталған. Ланувиумда табылған "Диана мен Антинос коллегиясының қағидалары" (lex collegia salutaris Dianae et Antinoi) қоғамға қосылу құны, ай сайынғы жарна, мүшелерді жерлеу ережелері, топтың кездесулері мен кешкі ас кестесі туралы мәліметтер береді. Римдегі тағы бір мысал – бай әйелдің қайтыс болған күйеуінің құрметіне құрылған Асклепий мен Гигия коллегиясы. Жерлеу қоғамдарының бар екеніне жазбаша дәлелдер империяның барлық жерінде кездеседі, тек Рим қаласында ғана емес. Римдіктердің ерте христиандық топтарды түсіну жолдарының бірі – оларды осы сияқты қауымдастықтар деп санау болды, әсіресе жерлеу қоғамдарын, оларға саяси қақтығыстар немесе азаматтық тәртіпсіздіктер билік органдарының басқа топтардың жиналыстарын тыйым салуына себеп болған кезде де рұқсат етілді; Плиний христиандарды жиынтық түрде хетария деп атады.

19 ғасыр

Эдмунд Робертс 1833 жылы Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласына сапар жасағанда Еуропалық және жерлеу қоғамын атап өтті. Қоғам 1795 жылы голланд шаруаларымен құрылған. Ол оны "ауру кезінде және қайтыс болған жағдайда кедей және бақытсыз отандастарын қолдауға, сондай-ақ оларды құрметпен жерлеуге көмектесу" деп сипаттады. Ол сондай-ақ, аймаққа сапары барысында қоғамның "қолда бар қаржысы көп" екенін айтты.