Кіріспе

Австралиялық музыканың бағыттары көбінесе АҚШ және Ұлыбританиядағы бағыттарды шағылыстырған. Австралия тарихына дейінгі кезеңдегі Австралия аборигендерінің музыкасы жеткілікті түрде жазылмаған.

XIX ғасыр

Осы кезеңде аборигендер музыкасы жасалып, орындалатын болды. Еуропалықтар қоныстанғанға дейін, теңіз саяхаттарымен келген елдермен байланыс аборигендер музыкасына әсер еткен болуы мүмкін деген дәлелдер бар. Лессур және Фрейсинет сияқты ғалымдар мен зерттеушілер кейбір аборигендер музыкасын жазбаға алған. Географ Филип Чонси аборигендер әндерінің үлгілерін жазған, бұл әндер еуропалықтардың бір буын қоныстанғаннан кейін пайда болған болуы мүмкін. Росендо Сальвадо мен Исаак Натан аборигендердің атауларымен музыка жариялаған, ол олардың шығу мәдениетіне ұқсас, сондықтан транскрипциялар құлақ пен нотация арқылы "сüzілген" деп есептеледі. Колониялық елді мекендердегі халықтың көпшілігі шетелде немесе жолда туған. Осының салдарынан музыка көбінесе импортталды. Австралиялықтар бастапқыда еуропалық музыка біліміне қатты қызығушылық танытты. Көп ұзамай колониялардың тұрғындары музыка жазып, композициялар жасауға кірісті. Қоныстанғаннан кейін бір буын өткен соң, баспа машиналары мен орган аспаптары орнатыла бастады, бірақ британдықтардың Лондонда басып шығару және Лейпцигте басу әдеттері сақталды. Жақында біріккен Ұлыбританияның Еуропамен, әсіресе Пруссиямен одақтас болғанын және аралас некелер жасасқанын есімізде ұстауымыз керек. Немец композиторлары Хьюго Альпен, Раймунд Печоч, Карл Лингер, Юлиус Герц, Август Юнкерге құрмет көрсетілді. Колониялық композицияның негізгі түрлері: вальс, квадриль, полька, галоп, гавот. Сол кездегі британдық мәдениет минималистік салондық музыканы ұнатты, және бұл австралиялықтардың фортепианомен сүйемелделетін вокалды балладаларға деген құштарлығында көрінеді.

1910-шы жылдар

1900 жыл бірнеше себепке байланысты ерекше атауға лайық. Виктория патшайымының күміс мерейтойы, Оңтүстік Африканың империяға және Австралия әскерлерінің Бур соғысынан аман-есен оралуын тойлау. Ең бастысы, Эдмунд Бартон, патша өкілі лорд Брассидің қолдауымен колониялардың федерациясын біртұтас мемлекетке біріктірді. Осы уақытқа дейін Жаңа Оңтүстік Уэльсте отарлық цензура кеңсесі орналасқан және жарияланған барлық материалдар "Стационарлар залында тіркелді" деген белгімен таңбаланған. Австралия Ұлттық Мемлекеті біртұтас мұрағат құрды. Жаңадан құрылған штаттар бір-біріне салық салуды тоқтатты. Алайда, тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл мемлекет авторлық құқықтар тұрғысынан енді Ұлыбританияның тәуелді аумағы болмай қалды. Бұл маңызды болды, өйткені Австралия халық саны жағынан [ағылшын тілінде сөйлейтін] "дүниежүзілік" гастрольдік турлардың қосымша аяқталған бөлігі ретінде тартымды бола бастады. Кәсіпкерлер театрлар мен қойылымдардың тұрақты тізбектерін ашуға кірісті. Фуллер ағайындары Ұлыбритания компанияларын өкілдік етті. Америкалық Дж. С. Уильямсон АҚШ-тың келісімшарттарын басқарды. Рикардс, Масгроув, Николсон сияқтылар оларды өз материалдарымен үйлестірді. Австралия әлемдік үрдіске сәйкес, жоғары мәдениетті музыканы қолжетімдірек және арзан ойын-сауықтан бөліп шығарды. Вариете театры немесе "Тиволи" австралиялық шаруашылыққа таныс терминге айналды, бұл британдық вадевиль музыка залы мен американдық Бродвей мюзикліне балама болды. Бұл кең ауқымды даму кезеңі, тікелей эфирдегі ойын-сауықтың алтын ғасыры болды, бірақ ол радио, фонограф және дыбысты фильмдер сияқты технологиялық өзгерістердің салдарынан қауіпке ұшырады, олар онжылдықтың соңына қарай отандық музыка өндірісіне деген сұраныстың күрт төмендеуіне әкелді. Осы кезеңде кең таралған вальс би залдарындағы жетекші ырғақ ретінде басымдығын жоғалта бастады. Фокстрот, қора биі, танго, мазурка танылды.

1960 жылдар

1962 жылы Австралияда американдық мәдениеттің күшті әсерімен Twist модасы таралды, одан кейін серфинг мәдениетін көрсететін Stomp модасы пайда болды (серфинг мәдениеті бірнеше жыл бұрын американдықтар арқылы Австралияға келген еді). 1964 жылы осы жанрдың ең танымал тобы – Beach Boys Австралияда гастрольде болды. Басқа американдық топтар да гастрольдік сапарлар жасады, рок-н-ролл әлі де кең таралған, бірақ американдықтардың өте азы ғана осындай сәттілікке қол жеткізді. Австралиялықтардың саны артып, теледидарлар сатып алуы, "Жеті, Тоғыз, Он" және ABC телеарналарына өз музыкалық бағдарламаларын көрсетуге мүмкіндік берді. 1950 және 1960 жылдардағы музыкалық шоулардағы әрбір ән шағын студияда, көрермендердің алдында (көбінесе жасөспірімдер) тікелей орындалған, көрермендер саны ең көп дегенде 300 адамды құрады. Рик Спрингфилдтің сәттілігі 1962 жылы басталды және 1981-1983 жылдары шарықтау шегіне жетті. The Beatles тобынан бастау алған британдық әсер Австралияны шарлады, көптеген британдық әншілер американдықтарға балама ретінде қарастырылды. 1964 жылы Австралияға гастрольдік сапармен келген The Beatles тобының жанкүйерлері оларды кездесу үшін асықты. Олар Сидней, Мельбурн, Брисбен, Аделаида және Перт қалаларында толық салынған залдарда өнер көрсетті. The Rolling Stones тобы да 1965 жылы Австралияда гастрольде болды, бұл да толық салынған залдарда өтті. Бірақ американдық әншілер де Австралияға гастрольдік сапарлармен келді, мысалы, 1966 жылы Боб Дилан. 1960 жылдардың ортасында Ұлыбританияда танымал болған "мод" модасы пайда болып, тез арада жоғалып кетті. 1960 жылдардағы австралиялық топтардың көпшілігі британдық топтардың ықпалында болды, олар американдықтарға қарағанда көбірек кездесетін және осылайша көбірек танымал болды, сондықтан он жылдықтың австралиялық әндерінің көпшілігі британдық музыка стилінде жазылды. Дегенмен, американдық стильді сақтап, серф-рок немесе рок-н-ролл әндерін жазғысы келген австралиялықтар да болды (бірақ соңғы жанр үшін The Rolling Stones және The Beatles 1950 жылдардағы американдық топтарға қарағанда үлкен әсер еткені анық). Ол кезде халықтың саны аз болғандықтан, әрбір австралиялық әнші дәстүрлі жолмен (демо таспа арқылы) австралиялық лейблмен келісімшартқа отыру мүмкіндігіне ие болмады. Сондықтан музыка жұлдызы болу арманымен олар таланттар байқауына қатысуға мәжбүр болды. Әрбір байқаудың жеңімпазы Лос-Анджелес, Нью-Йорк немесе Лондонға барып, британдық немесе американдық ірі жазба компаниясымен келісімшартқа отыру мүмкіндігіне ие болды. Оливия Ньютон Джон мен Хелен Редди осы әншілердің екеуі болды, Ньютон Джон Лондонға көшіп, австралиялық әнші Пэт Кэрроллмен бірге өнер көрсетті. 1940 және 1950 жылдардағы биг-бендтердің ықпалында болған The Bee Gees те жазба карьерасын бастамас бұрын таланттар байқауына қатысуға мәжбүр болды. Олар осы стильдегі музыкада үлкен сәттілікке қол жеткізді. The Coasters тобының "Poison Ivy" әнін (сонымен қатар The Rolling Stones та орындаған) Billy Thorpe & the Aztecs, серф-рок тобы, олардың алғашқы #1 хитіне айналдырды, тіпті The Beatles тобын да озатты. (Creswell & Fabinyi, 1999) 1964 жылы Джимми Литтл "Royal Telephone" әнімен хитке ие болды – ол мұны жасаған алғашқы австралиялық абориген болды. (Creswell & Fabinyi, 1999) The Seekers тобы Hot 100 тізімінде бес хитке енді, 1965 жылдың мамырында #4 хит болған "I'll Never Find Another You" және 1967 жылдың ақпанында #2 хит болған "Georgy Girl", сонымен қатар бірнеше кішкентай хиттер де болды. 1966 жылы Австралияның беделді (бірақ ағылшын тілінде) жыл сайынғы рок-топтар арасындағы жарысы, Hoadley's Battle of the Sounds басталды, ол 1972 жылға дейін жалғасты. 1966 жылы The Loved Ones ("The Loved One") және The Easybeats ("Friday on my Mind") екеуі де сәттілікке жетті. Джонни Янг "Young Talent Time" бағдарламасын жүргізді, ал The Seekers халықаралық деңгейде миллионнан астам дискіні сатқан алғашқы австралиялық топ болды. (Creswell & Fabinyi, 1999) Олардың ең танымал әндері "Georgy Girl" және "The Carnival is Over" болды. Соңғы үш топтың барлығы британдық топтардың ықпалында болғанын (әлдеқандай дәрежеде) мойындады. Осы жылы (1966) поп-газет Go Set жарық көрді, ол өзінің теледидардағы поп-наградаларын (Pop Poll) ұйымдастырды.

1980 жылдар

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында өте танымал паб-рок үстемдік құрды, оны Mental As Anything, Matt Finish, Midnight Oil, The Angels, Cold Chisel және Icehouse топтары бейнеледі. (Австралиялық рок туралы қараңыз.) Air Supply тобының үлкен табысы 1980-1983 жылдар аралығында болды. 1981 жылы Men at Work тобының "Down Under" әні отандық және АҚШ-та өте танымал болды, ал 1983 жылдың қаңтар-ақпан айларында 4 апта бойы Billboard чарттарында бірінші орынды иеленді. INXS тобы да "What You Need" әнімен АҚШ-тың топ-5-ке еніп, "Listen Like Thieves" альбомының 1,3 миллионнан астам данасын сатты. (Кресвелл және Фабини, 1999) 1981 жылы Америкада MTV телеарнасының іске қосылуы австралиялық тыңдаушыларға Солтүстік жарты шарда жасалған жаңа буын музыкалық орындаушылар мен бейнеклиптермен танысуға мүмкіндік берді. 1983 жылы Австралиялық музыкалық топтар тұрақты концерттік өнер көрсетуден кейбір топтар үшін барлық синглдарына жарнамалық бейнеклиптер жасауға көшті. 1984 жылы Midnight Oil тобының харизматикалық әншісі Питер Гарретт Ядролық қаруды жою партиясынан парламентке сайланды. Нәтижесінде Гарретт сенатқа өтуге шамалы ғана жетпеді. 1980 жылдардың ортасында саясат пен музыка тығыз байланысты болды, 1985 жылғы Live Aid концерті үлкен резонанс тудырды. Midnight Oil тобының "Diesel and Dust" альбомы, "Beds Are Burning" синглімен бірге, АҚШ-та топқа үлкен жетістік әкелді. 1980 жылдардың ортасында би музыкасы мен синтезатор да пайда болды, мысалы, Rockmelons және Pseudo Echo топтары "Funky Town" әнімен 7 апта бойы Австралия чарттарының төбесінде тұрды. 1980 жылдардың соңында әйел әнші-авторларға қызығушылық күрт өсті, Кейт Себерано, Венди Мэтьюс және Дженни Моррис (іс жүзінде Жаңа Зеландиялық) танымал болды. 1987 жылы Кайли Миноуг "Locomotion" әнімен поп-чарттарды жарылыспен жаңартып, онжылдықтың ең көп сатылған австралиялық сингліне айналды, ал Ұлыбританияда 2-орынды, АҚШ-та 3-орынды иеленді. Split Enz тобы тарап, Нил Финн Crowded House тобын құрды. 1987 жылы "Don't Dream It's Over" әні АҚШ-та 2-орынға жетті. Альтернативті музыка 1980 жылдары жақсы өкілдік етілді, The Birthday Party, Hoodoo Gurus, The Cruel Sea және TISM сияқты топтар құрылды. Осы кезеңде Австралияда өте танымал болған американдық әншілер Мадонна мен Майкл Джексон 1980 жылдардан бастап австралиялық музыкаға үлкен әсер еткендігі айтылады: әндердің тақырыптары (1990 жылдан бері жазылған әрбір ән махаббат туралы), бейнеклиптер және музыка стилінің өзі.

1990 жылдар

1990 жылдары баламалы музыканың таралуы мен танымалдылығы арта түсті. Осы кезеңде музыка фестивальдерінің қайта жандануына куә болдық, онға жуық немесе одан да көп фестивальдер өз есіктерін ашып, өткізіле бастады. Бірнеше фестиваль бірнеше қаланы қамтыды (Homebake, Big Day Out, Livid). Бұл үрдіс 1992 жылы Сиднейде Big Day Out фестивалінің ұйымдастырылуымен басталды. 1994 жылы Нирвананың Курт Кобейнінің қайтысынан кейін Австралияда гранж үлкен сұранысқа ие болды, ал Silverchair отандық және АҚШ нарығында үлкен жетістіктерге қол жеткізді (1996). 1994 жылы Cruel Sea тобы The Honeymoon Is Over альбомымен ARIA Music Awards марапатында жемісті өнер көрсеткенде, баламалы музыканың негізгі ағымға енгені расталды. Ник Кейв кеңінен коммерциялық табысқа қол жеткізді, ал You Am I үш альбомын қатарынан #1 орынға шығарды. 1990 жылдардың тағы бір көрнекті өкілдері – Regurgitator, Magic Dirt және Spiderbait. Бейби-бумерлердің рок сахнасы 1990 жылдары ересектерге арналған заманауи музыкаға айналды, осылайша Венди Мэтьюс, Дэрил Брейтвейт және Screaming Jets табысқа жетті. 1990 жылдардың соңында поп музыка кеңінен танылды. Savage Garden тобы "Truly Madly Deeply" әнімен АҚШ хит-парадында #1 орынға ие болды, ал олардың тұңғыш альбомы 8 миллионнан астам дана сатылды. (Creswell & Fabinyi, 1999) Тина Арена мен Натали Имбрулья да үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1990 жылдары Австралияда балаларға арналған танымал музыка мен бейнеклиптер көбейді, оның ішінде The Wiggles және Hi 5 ерекше көзге түсті. Triple J радиостанциясының топтың табысына тигізетін әсері бұрынғыдан да анық байқалды, олар Grinspoon және Missy Higgins тобын жарыққа шығарды, сондай-ақ Whitlams тобын насихаттауда белсенді роль атқарды. Whitlams тобы 1997 жылы Triple J-дің ең үздік 100 ән тізімінде "No Aphrodisiac" әнімен жеңіске жеткеннен кейін 1998 жылғы ARIA музыкалық сыйлығында "Жыл әні" номинациясын жеңіп алды.