Функционалды валюта және валюта аудармасының ережелері

Кіріспе

Функционалдық валюта – кәсіпорын немесе кәсіпорынның бөлімшесі қолданатын негізгі валюта. Бұл экономикалық субъектің қызметін жүзеге асыратын негізгі экономикалық ортаның ақшалай есептік бірлігі. Халықаралық есеп стандарттары (IAS) және АҚШ-тың жалпыға қабылданған есеп принциптері (GAAP) шетел валютасындағы операциялар мен қаржылық есептілікті аудару қағидаларын ұсынады. SFAS 52 функционалдық валюта тұжырымын енгізді, ол "экономикалық субъектің қызметін жүзеге асыратын негізгі экономикалық ортаның валютасы; әдетте, яғни, экономикалық субъекті негізінен қолма-қол ақшаны түйірлейтін және жұмсайтын ортаның валютасы" деп анықталады. Кәсіпорындар түрлі валюталарда операциялар (сату, төлемдер және т.б.) жасауға құқылы. Кәсіпорынның әрбір білікті бизнес бөлімшесі (QBU) осы операцияларды тиісті айырбас бағамы бойынша өзінің функционалдық валютасына аударады. Содан кейін ол өзінің функционалдық валютасындағы жағдайы (балансы) және қызметі (кіріс және ақша ағыны туралы есептер) туралы мерзімді есептерді дайындайды. Әртүрлі QBU-лар біріктірілген кезде, бұл есептер аударылып, консолидацияланып, қаржылық есептілікке айналады. Есептілікті аудару нәтижесінде аударма айырмашылықтары туындауы мүмкін, олар жиынтық аударма түзетуі ретінде есепке алынады. Операциялар көбінесе қолданыстағы бағам бойынша аударылады, яғни операция валютасы мен функционалдық валюта арасындағы айырбас бағамы операция күніндегі бағам. Мысал: Джим қызметтік сапарда жүргенде қонақ үй үшін 200 SFR төлейді. Джимнің негізгі валютасы GBP. Джим шотты төлеген күні айырбас бағамы SFR2 = GBP 1 құрайды. Джим 100 фунт стерлинг шығын тіркейді. Балама ретінде, кәсіпорындар белгілі бір кезеңдегі стандартты бағамды, мысалы, айлық орташа бағамды қолданып, басқа валютадағы операцияларды тіркеуге құқылы. Аккруалды есептеу әдісін қолданатын кәсіпорындар бір кезеңде кіріс немесе шығынды тани алады және оны басқа кезеңде алады немесе төлейді. Осы аралықта айырбас бағамы өзгеруі мүмкін. Аккруалданған операция есептелген кезде, аккруалданған сома мен төленген сома арасындағы айырмашылық айырбас бағамының өзгеруіне байланысты валюталық табыс немесе зиян ретінде қарастырылады. Бұл табыс немесе зиян негізгі операциялар сияқты, мысалы, қарапайым сапар шығыны сияқты, бірдей тәсілмен танылады.

Functional currency refers to the main currency used by a business or unit of a business. It is the monetary unit of account of the principal economic environment in which an economic entity operates. International Accounting Standards (IAS) and U. S. Generally Accepted Accounting Principles (GAAP) provide rules for translation of foreign currency transactions and financial statements. SFAS 52 introduced the concept of functional currency, defined as "the currency of the primary economic environment in which the entity operates; normally, that is, the currency of the environment in which an entity primarily generates and expends cash." Businesses may enter into transactions (sales, payments, etc.) in multiple currencies. Each qualified business unit (QBU) of the business translates these items to its functional currency at an appropriate exchange rate. It then prepares periodic reports of its position (balance sheet) and activity (income and cash flow statements) in that functional currency. When various QBUs are combined, these reports are translated and consolidated to become financial statements. Translation of statements may result in translation differences, which are accounted for as a cumulative translation adjustment. Transactions are often translated at the spot rate, i. e., the rate of exchange between the transaction currency and the functional currency on the date of the transaction. Example: Jim is traveling on business and pays a hotel bill for SFR 200. Jim's home currency is the GBP. On the date Jim pays the bill, the exchange rate is SFR2 = GBP 1. Jim records an expense of GBP 100. Alternatively, businesses may record transactions in another currency using some sort of standard rate for some period, such as the average rate for the month. Businesses using the accrual method of accounting may recognize revenue or expense in one period and receive or pay it in another. In the intervening period the exchange rate may have changed. When an accrued item is settled, the difference due to exchange rate movement in the amount accrued and the amount settled is treated as foreign exchange gain or loss. This gain or loss is recognized in the same manner as the underlying transactions, such as an ordinary travel expense.