Кіріспе

Оно но Мичиказе немесе Оно но Тофу (小野 道風) – Хэйан дәуірінде (794–1185) көрнекті шодока (жапон каллиграфы) болған. Фудзивара но Сукемаса және Фудзивара но Юкинаримен қатар Сансеки 三跡 (Үш қылшық із) деп аталатын Мичиказе, жапон стиліндегі каллиграфияның, яғни ваёшодоның (和様書道) негізін қалаушы саналады және Жапонияда "Ван Шижинің қайта тууы" деп жиі мақталады. Ол Ясеки Тофу деген атпен де белгілі болған.

Өмір

Мичиказе қазіргі Айчи префектурасының Касугай қаласында, сарай ақыны Оно но Такамураның немересі ретінде дүниеге келген. Ол мемлекеттік қызметкер, ақын және каллиграф болған. Өмірі бойы үш императорға – Дайго, Сузаку және Муракамиге – ерекше каллиграфиялық қызмет көрсеткен. Мичикадзенің даңқының арқасында ол жиырма жеті жасында император сарайының Сейриоден тұрғын үйлерінде қызмет ете алған. 927 жылы император Дайго буддалық монах Канкенге Мичикадзенің екі томдық туындыларын сыйға беріп, оларды Қытайға алып барып, Мичикадзенің каллиграфиялық жетістіктерін қытайлықтарға таныстыруын өтінген. Мичиказе өмірінің соңына қарай көру қабілетін жоғалтқан.

Шығармалары

Мичикадзе 5 ғасырда Қытайдан әкелінген каллиграфия өнерін жапондыққа айналдырудың алғашқы қадамын жасады. Шығыс Цзиньнің «Екі Ван» (Ван Сичжи және Ван Сяньчжи) стиліне күшті әсер еткен Мичикадзенің жүгіргіш қаріппен жазылған туындылары Цзиньдің жұмсақтығын сақтай отырып, Танның беріктігін де біріктіреді. Алайда, классикалық туынды жасау техникаларын қатаң сақтамағандықтан, бір таңба ішіндегі сызықтардың қалыңдығының өзгеруі азаяды. Осы өзгерістер жапон стиліндегі каллиграфияның (Wayō 和様, қытай стиліндегі каллиграфияға, яки Karayō 唐様, қарсы) негізін қалады, оны кейін Фудзивара но Сукемаса мен Фудзивара но Юкинари есімді екі шебер одан да жетілдірді. Wayō өнері 19 ғасырдың ортасына дейін таза жапондық өнер түрі ретінде мойындалып, қолданылып келді. Мичикадзенің кана жазуынан ешбір туынды сақталмаған. Көптеген сақталған канзи туындылары Мичикадзенің туындылары деп есептеледі, бірақ олардың тек бір бөлігі ғана оған сенімді түрде жатқызылады. Мичикадзенің авторлығына көп дәлелсіз жатқызылатын белгілі туындыларының бірі – Токио императорлық үйінің қорында қолмен оралған түрде сақталған биубуға (жапондық бүктемелі экранға) арналған эскиз. Ол жартылай курсив қаріппен (gyōsho) жазылған және Мичикадзенің замандасы Оэ но Асацунаның он өлеңінен тұрады. Сол қорында оның басқа шедеврлері де бар, мысалы, Тан дәуірінің қытай ақынының өлеңдерін ұсынатын Гёкусен Джо қол орамасы. Мичиказе Хэйан дәуірінің көптеген танымал каллиграфиялық туындыларының (kohitsu gire) авторлығымен де байланыстырылады, олардың ішінде Хэйан поэзиясының алғашқы антологиясы – Кокин Вакашудың он екінші томынан алынған «Махаббат өлеңдері» атты қырық тоғыз вака өлеңдері бар. Оның соңғы туындыларының арасында он бір хат бар, олардың бірінде ол өмірдің құндылығының жоғалуына қанағаттанбайды.

Аңыз

Мичиказе Ханафуда карталарында бейнеленгендіктен танымал болды. Бір күні Мичиказе өзінің қаламгерлік шеберлігіне көңілі толмағандықтан, жаңбырдың астында серуендеп жүрді. Ол бір бақаның иілгіш қамыс бұтағына секіруге тырысып, қайта-қайта сүрегіп жатқанын көрді. Онда ол өзіне-өзі: "Ақымақ бақа! Қанша рет тырыссаң да, қамысқа жете алмайсың" деді. Осы ойын ойлаған сәтте, қамыс күшті желмен иіліп, бақаға оған секіруге мүмкіндік берді. Мичиказе сонда түсінді: "Мен өзім ақымақ екенмін. Бақа осы мүмкіндікті өзінің талғамымен жасады. Осы күнге дейін мен осы бақадай еңбек етпедім". Осы оқиға оны Эдо дәуірінде әйгілі етті және Ханафуда карталарындағы қамыс суретінде орын берді.

Мұра

2000 жылдың 20 қазанында (Хейсей 12) 80 иендік "Қызылжан және бақа" пошта маркасы шығарылды, онда Мичиказе секіріп бара жатқан бақаны қадағалап тұрған бейнесі сомдалған. Киотода оның рухына арналған киелі орын бар, онда оның құдайлық жаны аймақтың әйелдерін бала туу кезінде қорғап, нығмет тілейді деп есептеледі.