Қан тамырларындағы эмболия және парадоксальды эмболия туралы мәліметтер
Paradoxical embolism
Эмболия – қан тамырларындағы қозғалатын масса, қан ағынымен жүреді. Ишемияға, орган зақымдануына себеп болуы мүмкін. Парадидоксальды эмболия туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эмбол – қан тамырлары ішінде еркін қозғалатын масса, ол қан ағынының бір жерінен екінші жеріне саяхаттауы мүмкін. Эмбол қатты (мысалы, қан тіршігі), сұйық (мысалы, амниотикалық сұйықтық) немесе газ (мысалы, ауа) түрінде болуы мүмкін. Мұндай массалар басқа қан тамырында "кедергіге" тап болғанда, бұл "эмболия" деп аталады. Эмболия – оттегінің жетіспеуінен туындаған орган зақымдануы, яғни ишемияға себеп болуы мүмкін. Парадоксальды эмболия – эмболияның нақты бір түрі, онда эмбол жүректің оң жағынан (веналық айналымнан) жүректің сол жағына (артериялық айналымға) өтіп, артерия деп аталатын қан тамырында тоқталады. Осылайша, ол "парадоксальды" деп аталады, себебі эмбол тамырдың орнына артерияға түседі.
An embolus, is described as a free floating mass, located inside blood vessels that can travel from one site in the blood stream to another. An embolus can be made up of solid (like a blood clot), liquid (like amniotic fluid), or gas (like air). Once these masses get "stuck" in a different blood vessel, it is then known as an "embolism." An embolism can cause ischemia—damage to an organ from lack of oxygen. A paradoxical embolism is a specific type of embolism in which the embolus travels from the right side of the heart (venous circulation) to the left side of the heart (arterial circulation) and lodges itself in a blood vessel known as an artery. Thus, it is termed "paradoxical" because the embolus lands in an artery, rather than a vein.
Патофизиология
Эмболия қан тамырларында кездесетін көптеген материалдардың кез келгенінен пайда болуы мүмкін, оның ішінде тромбтың бөлігі, бұл тромбоэмболия деп аталады, көктамыр катетерінен ауа, сүйек миынан май тамшылары, босану кезіндегі амниотикалық сұйықтық. Эмболияның артериялық қан айналысына енуіне көптеген жолдар бар, бірақ парадоксальды эмболия термині көбінесе ашық оваль тесік арқылы өтетін қан тіршігіне қатысты. Оваль тесік жүректің даму кезінде ашық болады және әдетте туғаннан кейін жабылады. Зерттеулер көрсеткендей, оваль тесік ересектердің айтарлық бір бөлігінде сақталады. Эмболия артериялық қан айналысына енгеннен кейін артериялар бойымен кішірек тамырларға дейін қозғалып, содан кейін тамырларда тоқталып, қан ағынын тоқтатады. Көбінесе эмболия миға жетеді және мидың бір бөлігіне қан ағынының тоқтауына себеп болады, бұл парадоксальды эмболияның қауіпті салдары. Мидағы қан ағынының тоқтауы, яғни ишемия, ми инфаркті деп аталады, бұл инсульт ретінде де белгілі.
An embolism may be made from any one of numerous materials that may find itself in a blood vessel, including a piece of a thrombus, known as a thromboembolism, air from an intravenous catheter, fat globules from bone marrow, amniotic fluid during birth. Although there are many routes an embolism may take to enter the arterial circulation, the term paradoxical embolism most commonly refers to a clot passing through a patent foramen ovale. The formen ovale is open during development of the heart in a developing fetus, and normally closes soon after birth studies have found that patent foramen ovale is present in a significant portion of the population into adulthood. Once an embolus enters arterial circulation it continually travels down arteries to smaller vessels before lodging itself in vessels and stopping blood flow to the tissues supplied by those blood vessels. Often, the embolus will reach the brain and cause permanent stoppage of blood flow to a region of the brain, a feared complication of paradoxical embolism. This stoppage of blood flow in the brain, or ischemia, is called a cerebral infarct, also known as a stroke.
Эпидемиология
Ескірген деректер парадоксалды эмболия жылына 47 000-ға дейін инсульт тудыруы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ парадоксалды эмболияның нақты көрсеткіштерін өлшеу қиын, себебі бұл ауруды анық диагностикалау әлі де күрделі мәселе болып табылады. Көптеген инсульттердің себебі белгісіз болғандықтан, егер адамда эмболиялық оқиға, көбінесе инсульт болса және овалдық тесік немесе оңнан солға қарай шұнт табылып, пациентке парадоксалды эмболия деген болжамды диагноз қойылады. Аурудың нақты таралуы туралы нақты мәліметтер жоқ болғанымен, деректер овалдық тесіктердің және басқа да ішкі жүрек шұнттарының болуының белгісіз этиологиялы инсульттердің таралуының артуымен байланысты екенін көрсетеді, бұл парадоксалды эмболияның себебі болуы мүмкін. Тромбоздық венаның (ТВ) белгілеріне бір жақты аяқ ісігі, ауырсыну, зардап шеккен аймақтың жылуы және қызаруы жатады. Бұл веналық жүйе арқылы жүрекке қайта оралуға тырысатын қанның тоқырауына байланысты. Парадоксалды эмболиясы бар пациентте қосымша анықтамалар эмболияның қай жерге орналасқанына және қан ағынына қандай бұзылыс келтіргеніне байланысты болады. Парадоксалды эмболияның салдарынан туындауы мүмкін үш маңызды клиникалық көрініс – инсульт, мигрень және миокард инфарктісі, яғни жүрек шабуылы. Сонымен қатар, егер пациентте парадоксалды эмболия күдігі туса, оңнан солға қарай шұнтқа әкелетін туа біткен жүрек ақауларына сәйкес келетін нәтижелерді бағалау қажет. Мұндайларға алыс аяқтардағы созылмалы гипоксияға байланысты саусақтардың домалануы немесе кеңінен бөлінген S2 – екінші жүрек дыбысының екі компоненті бар патологиялық жүрек соғуы үлгісі жатуы мүмкін.
Although aging data has suggested paradoxical emboli may cause up to 47,000 strokes per year, it is difficult to measure the actual rates of paradoxical emboli because it remains challenging to definitively diagnose the disease. Because many strokes have no known cause, an individual who has an embolic event, often a stroke, and is found to have patent foramen ovale or right to left shunt, the speculative diagnosis of paradoxical embolism is given to the patient. Although no conclusive evidence has reported a true prevalence of the disease, data suggests that the presence of patent foramen ovales and other inter cardiac shunts are associated with large increase in the prevalence of strokes of unknown etiology, suggesting paradoxical embolism may be the cause. Symptoms of a DVT will include unilateral leg swelling and pain, warmth, and redness of the affected area. This is due to the blockage of blood attempting to return to the heart through the venous system. Additional findings in a patient with a paradoxical embolism will be dependent upon where the emboli lodges and disrupts blood flow. Three important clinical manifestations that may be caused by paradoxical embolism include a stroke, migraine, and acute myocardial infarction, also known as a heart attack. Additionally, if a paradoxical embolism is suspected in a patient, findings consistent with a congenital heart defect that may lead to right to left shunting can be evaluated. These include digital clubbing due to chronic hypoxemia in distal extremities or a widely split S2, a pathological heartbeat pattern where the second heart sound has two components.
Бағалау және диагностика
Ресурстар үш белгі бірдей кездескенде парадоксальды эмболия күтілуі керектігін көрсетеді; терең тамыр тромбозы (әдетте аяқтың ірі тамырларында пайда болатын тромб), жүрек арқылы эмболияға жол ашатын өткел немесе оңнан солға қарайғы шант, және артериялық эмболияның болуы. Парадоксальды эмболия күдігі туғанда, науқасқа бірқатар зерттеулер тағайындалуы мүмкін, ал бұрынғы ауру тарихы мен отбасылық тарихы туралы әңгімелесу, ықпал ететін қауіп факторларын анықтауға көмектеседі.
Resources suggest a paradoxical embolism should be expected when three findings are present simultaneously; a deep vein thrombosis (a thrombus occurring in a large vein, usually of the leg), a passageway or right to left shunt that allows an emboli across the heart, and evidence of arterial emboli. Once suspicion is raised for a paradoxical embolism, a battery of tests may be ordered for the patient and a discussion regarding past medical history and family history is useful for identifying contributing risk factors.
Тарих
Пациенттің жеке немесе отбасылық анамнезінде ашық оваль тесігі немесе эмболияның артериялық қан айналымына өтуіне мүмкіндік берген басқа да туа біткен жүрек аурулары бар-жоғын талқылау қажет. Сонымен қатар, пациенттерден бұрынғы терең вена тромбозы тарихы немесе жоғары қан қысымы, жоғары холестерин, бұрынғы жүрек ұстамалары немесе диабет сияқты терең вена тромбозының дамуына ықпал ететін факторлар туралы сұрауға болады. Қан ұю қаупін арттыратын темекі немесе эстроген сияқты заттарды қолдану туралы да сөз қозғалуы мүмкін.
It is essential to discuss if the patient has personal or family history of a patent foramen ovale or other congenital heart disease that may have allowed an embolus into arterial circulation. Additionally patients may be asked about a history of deep vein thrombosis or factors that contribute to DVT, including high blood pressure, high cholesterol, prior heart attacks, or diabetes. Use of substance that make blood clots more likely such as tobacco or estrogen may also be discussed.
Зертханалық зерттеулер және басқа диагностикалық сынақтар
Қан ұюын бағалауға арналған арнайы қан зерттеулері тағайындалуы мүмкін. Бұл зерттеулер қанның қан қыстыру жылдамдығын өлшейді және ПТ, ПТТ, ИНР, сондай-ақ С және S протеиндерінің деңгейін қамтуы мүмкін. Тромбоциттердің төмендеуін анықтау үшін толық қан анализі (CBC) тағайындалуы мүмкін. Жүрек ырғағының бұзылуларын, әсіресе жүректе эмболия тудыруға бейім көкірек қарықшасының діріліне (atrial fibrillation) бағалау үшін ЭКГ жасалуы мүмкін. Қолдау шараларын жүргізу мақсатында артериялық қан газдарының көрсеткіштері мен метаболикалық панельдер де алынуы мүмкін.
Specific blood tests known as coagulation studies may be ordered. These tests measure how quickly a blood clot can form and may include PT, PTT, INR, and Protein C and S levels. A complete blood count (CBC) can also be ordered to test for low platelets. An EKG may be started to evaluate for abnormal heart rhythms, especially atrial fibrillation which often cause traditional emboli to form in the heart. Arterial blood gas measurements and metabolic panels may also be drawn for the purpose of supportive measures.
Суреттеу
Суреттеу түрлі себептермен жасалуы мүмкін, күдіктелген қайшы эмболия жағдайында, оның ішінде эмболияға себеп болуы мүмкін ДТЖ-ны анықтау, эмболия нәтижесіндегі ишемиялық өзгерістерге миды бағалау, және эмболияның жүйелік қан айналымына түсуіне себеп болатын жүрек ақауларын бағалау үшін. Төменгі аяқтардың УДТ, МРТ немесе КТ-суреттері ДТЖ-ны анықтауға көмектеседі, бұл эмболияның веналық қан айналымынан келгенін көрсетеді. Бұл суреттеу әдістері веноздық тромбоэмболияны бағалау үшін қолданылса да, жүрек ақауларын анықтауда олардың қолданылуы шектеулі. МРТ-ны жүрек шанттарын анықтау үшін қолдану «дәлелсіз» болып саналады, ал КТ-ны иондаушы сәулеленуге ұшырату және функционалдық суреттеудің болмауы себепті қолдану ұсынылмайды. Трансэзофагеалды эхокардиография немесе ТЭЭ – бұл ашық сопақша тесігі сияқты ішкі жүрек шанттарын диагностикалаудың ең жақсы инвазивті емес әдісі. Сонымен қатар, түсті допплерлік зерттеу немесе тұзды ерітіндіні/контрастты затты енгізу, содан кейін Вальсальва маневрін жасау қажет, бұл төмен қысымды веналық жүйеден жоғары қысымды артериялық жүйеге қан ағынын визуалды түрде көрсетуге мүмкіндік береді. ТЭЭ-ге ұқсас, транскраниалды допплерлік сонографиялық зерттеу де жүректің оңнан солға қарай ағынын бағалауға көмектеседі деп сипатталады. Алайда, оны оңнан солға қарай ағынның басқа түрлерін, соның ішінде өкпе артериовеноздық аномалияларын анықтау үшін де қолдануға болады, себебі оған да тұзды ерітіндіні/контрастты затты енгізу қажет, бірақ жүректі суреттеудің орнына, Вальсальва маневрінен кейін орталық ми артериясында, ми артериясында немесе мида микроэмболдардың пайда болуын бақылау жүргізіледі. Құлақ оксиметриясы да шантты тексерудің жеткілікті дәл құралы ретінде сипатталады. Ол құлақ арқылы өтетін қанның оттегімен қанығу деңгейін өлшейді. Вальсальва маневрінен кейін оң жүректегі қысым артады, деоксигенделген қан артериялық қан айналымына жіберіледі, және құлақтың капиллярларындағы оттегінің қанығу деңгейінің төмендеуін өлшеуге болады.
Imaging can be done for various reasons during a suspected paradoxical embolism including scanning for a DVT that may have caused the emboli, evaluating the brain for ischemic changes secondary to embolism, and to evaluate for heart defect that could cause an emboli to enter systemic circulation. Ultrasound, MRI imaging, or CT scans of the lower extremities help to identify a possible DVT, which provides evidence that an emboli may have come from venous circulation. Although these imaging modalities are used to evaluate for venous thromboembolism, their use in detecting heart defects is limited. The use of MRI to detect cardiac shunts is "controversial" and that the use of CT is not recommended due to exposure to ionizing radiation and lack of functional imaging. It is reported that transesophageal echocardiography or TEE, is the best non invasive option for diagnosing intracardiac shunts like a patent foramen ovale. Additionally, there is a need for a color flow Doppler study or the injection of agitated saline/contrast medium followed by a Valsalva maneuver to visualize flow of blood from the lower pressure venous system to the higher pressure arterial system. Similar to a TEE, a transcranial Doppler sonography study is also described as helping to evaluate for right to left shunts of the heart. However, it can also be used to detect other forms of right to left shunts including pulmonary arteriovenous malformations because it too needs agitated saline/contrast injected, but rather than imaging the heart, observes if any microemboli appear in the middle cerebral artery, an artery or the brain, following a valsalva maneuver. Ear oximetry is also described as a fairly accurate screening tool for a shunt. It measures the oxygen saturation of blood as it passes through the ear. Following a valsalva maneuver, pressure increases in the right heart, deoxygenated blood is shunted into arterial circulation, and a decrease in oxygen saturation can then be measured in the capillaries of the ear.
Емдеу
Қазіргі ұсыныстар емдеудің екі негізгі мақсатын қамтиды: тромбоздық оқиғаны медициналық түрде басқару, осылайша қосымша тромб/эмболияның пайда болуын болдырмау және парадоксальды эмболияға себеп болған ашық овалдық тесіктің немесе басқа жолдардың жабылуы. Парадоксальды эмболияны басқа кез келген тромбоэмболия сияқты медициналық антикоагуляциямен емдеу керек. Бұл тамырларды бітеп тастап, органдардың ишемиясын тудыруы мүмкін жаңа немесе нашарлаған қан ұйымдалуының алдын алуға бағытталған. Кейбір дереккөздер гепаринмен антикоагуляция жасауды ұсынады, ал басқалары гепарин және варфарин сияқты антикоагулянттар, аспирин және клопидогрел сияқты антитромбоциттік терапия, сондай-ақ алтеплаза және стрептокиназа сияқты тромболитикалық терапияны қоса алғанда, қолдануға болатын дәрілік заттардың тізімін ұсынады. Егер эмболия өмірге немесе аяқ-қолға қауіпті ишемияны тудырса, ыңғайлы орында орналасқан болса және алғаш рет флюороскопияда көрінсе, қан ұйымын алу үшін катетерлік эмболектомия жасауға болады. Ашық овалдық тесіктің немесе басқа да қарыншааралық пердедегі ақаулардың хирургиялық жабылуы көбінесе амбулаториялық жағдайда, тері арқылы жасалатын, азау асқынулары бар операция арқылы жүзеге асырылады. Ашық овалдық тесіктің немесе қарыншааралық пердедегі ақауларды жабу артериялық эмболияның веналық айналымға енуіне және парадоксальды эмболияға әкелуіне теориялық тұрғыдан жол бермесе де, деректер көрсетіп тұрғандай, қарыншаішілік шунттарды жабу инсульттің алдын алуда тек медициналық еммен салыстырғанда тиімдірек емес.
Current recommendation suggest that the two major goals of treatment include medical management of the thrombotic event to help prevent further thrombus/embolus formation and closure of the patent foramen ovale or other route that let to a pardoxical embolism. A paradoxical emboli should be medically managed similar to any other thromboembolism with medical anticoagulation. This is to prevent new or worsening blood clot formation that may occlude vessels and cause organ ischemia. Some sources suggest anticoagulation with heparin be performed, while others give a list of reasonable drug options including anticoagulants like heparin and warfarin, anti platelet therapy like aspirin and clopidogrel, and thrombolytic therapy like alteplase and streptokinase. If an embolus is causing life or limb threatening ischemia, is located in a reasonable location, and is first visualized with fluoroscopy, catheter embolectomy can be performed to retrieve the clot as well. Surgical closure of a patent foramen ovale or other atrial septal defects is often done through an out patient, percutaneous, surgery that has few complications. Although closure of a patent foramen ovale or atrial septal defect theoretically removes the pathway for an arterial embolus to enter venous circulation and cause a paradoxical embolism, data suggests that closing intracardiac shunts is no more effective than medical management alone in preventing strokes.