Кіріспе
АҚШ штаттарының үкіметтеріндегі лауазымды тұлға – Мемлекеттік хатшы. Мемлекеттік хатшы АҚШ-тың 50 штатының 47-сінің, сондай-ақ Пуэрто-Рико мен басқа да АҚШ-қа қарасты аумақтардың штаттық үкіметтеріндегі лауазымды тұлға болып табылады. Массачусетс, Пенсильвания және Вирджиния штаттарында бұл лауазымды тұлға одақтастық хатшысы деп аталады. Мемлекеттік хатшы штаттың бас әкімшілік қызметкері және маңызды мемлекеттік құжаттарды сақтауға жауапты. Аляска, Гавайи және Юта штаттарында мемлекеттік хатшы лауазымы жоқ; бұл штаттарда мемлекеттік хатшының әдетте атқаратын көптеген функциялары губернатордың орынбасарының құзыретіне жатады. Көптеген штаттарда, губернатордың орынбасары сияқты, мемлекеттік хатшы губернатордың орнын басу кезегінде тұрады, көбінесе губернатордың орынбасарынан кейін. Губернатордың орынбасары жоқ үш штат (Аризона, Орегон және Вайоминг), сондай-ақ АҚШ-қа қарасты Пуэрто-Рико аумағында, губернаторлық лауазым бос болған жағдайда мемлекеттік хатшы бірінші болып табылады. Қазіргі уақытта 35 штатта мемлекеттік хатшы әдетте төрт жылдық мерзімге сайланады. Ал қалғандарында мемлекеттік хатшыны губернатор тағайындайды, оны штаттың тиісті Сенаты бекітеді. Флорида, Оклахома, Техас және Вирджиния штаттары осы тәжірибені қолданады. Үш штатта мемлекеттік хатшыны штаттық заң шығарушы орган сайлайды; Теннесси штатының Бас Ассамблеясы мемлекеттік хатшыны төрт жылдық мерзімге сайлау үшін бірлескен мәжілісте жиналады, ал Мэн штатының заң шығарушы органы мен Нью-Гэмпширдің Бас соты да мемлекеттік хатшыларын екі жылдық мерзімге сайлайды. Тарихында ең ұзақ қызмет еткен мемлекеттік хатшы – Солтүстік Каролина штатынан Тэд А. Юр, ол 1936 жылдан 1989 жылға дейін қызмет етті. Мемлекеттік хатшылар немесе осы лауазымды атқарушылар Ұлттық Мемлекеттік хатшылар қауымдастығының мүшелері болып табылады.
The secretary of state is an official in the state governments of 47 of the 50 states of the United States, as well as Puerto Rico and other U. S. possessions. In Massachusetts, Pennsylvania, and Virginia, this official is called the secretary of the commonwealth. In states that have one, the secretary of state is the chief administrative officer of the state and is often the primary custodian of important state records. In the states of Alaska, Hawaii, and Utah, there is no secretary of state; in those states many duties that a secretary of state might normally execute fall within the domain of the lieutenant governor. Like the lieutenant governor, in most states, the secretary of state is in the line of succession to succeed the governor, in most cases immediately behind the lieutenant governor. In three states with no lieutenant governor (Arizona, Oregon and Wyoming) as well as the U. S. territory of Puerto Rico, the secretary of state is first in the line of succession in the event of a gubernatorial vacancy. Currently, in 35 states, the secretary of state is elected, usually for a four year term. In others, the secretary of state is appointed by the governor with confirmation with the state's respective Senate; Florida, Oklahoma, Texas, and Virginia are among the states with this practice. In three states, the secretary of state is elected by the state legislature; the General Assembly of Tennessee meets in joint convention to elect the secretary of state to a four year term, and the Maine Legislature and New Hampshire General Court also select their secretaries of state, but to two year terms. The longest serving state secretary of state in history was Thad A. Eure of North Carolina, who served from 1936 until 1989. Secretaries of state, or those acting in that capacity, belong to the National Association of Secretaries of State.
Міндеттер
Мемлекеттік хатшының нақты міндеттері штаттан штатқа кеңінен өзгереді. Көптеген штаттарда мемлекеттік хатшы кеңсесі штат конституциясының бастапқы нұсқасымен құрылған. Дегенмен, көп жағдайда міндеттер заңмен немесе атқарушы жарлықпен қосылған.
Көптеген штаттардағы міндеттер
Мемлекеттік хатшылардың ең көп таралған және маңызды функциясы – мемлекеттің бас сайлау шенеуігінің қызметін атқару (дегенмен көптеген штаттарда сайлауды қадағалайтын шенеуніктер де бар, олар әдетте округтік сайланған лауазым иелері). 38 штаттың ішінде сайлауды өткізуге, соның ішінде талапкерлік шарттарын сақтауды қамтамасыз етуге, қаржылық реттеуді бақылауға және сайлау күнінің тәртібін белгілеуге жауапкершілік мемлекеттік хатшыға жүктеледі. Аляска, Делавэр, Гавай, Иллинойс, Мэриленд, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Оклахома, Оңтүстік Каролина, Юта, Виргиния және Висконсин – ерекше жағдайлар. Флорида осындай штаттардың бірі, сондықтан 2000 жылғы Флоридадағы сайлауды қайта санау кезінде Флориданың мемлекеттік хатшысы Кэтрин Харрис ұлттық деңгейде танымал болды. Штаттардың басым көпшілігінде мемлекеттік хатшы Бірыңғай коммерциялық кодексті басқаруға да жауапты, ол АҚШ-тың барлық аймағында бизнес келісімшарттары мен тәжірибесінің біркелкі қолданылуын қамтамасыз етеді, соның ішінде жеке мүлікке заңдық талаптарды тіркеуді де қамтиды. Бұл міндетпен қатар, көптеген штаттарда мемлекеттік хатшы мемлекеттік тауар таңбасын тіркеуге және өз штаттарында жұмыс істегісі келетін бизнес (әдетте серіктестіктер мен корпорацияларды қоса алғанда) құруға жауапты. Осыған сәйкес, көптеген штаттарда мемлекеттік хатшы штат ішіндегі бизнес қызметі туралы барлық деректерді сақтайды. Кейбір штаттарда мемлекеттік хатшы бизнеске қатысты реттеушілік билікке де ие. Бизнес деректерінен өзге, мемлекеттік хатшы кеңсесі көптеген штаттарда мемлекеттік құжаттардың негізгі сақтау орны болып табылады. Бұл көптеген штаттарда мемлекеттік құжаттардың ресми көшірмелерін, соның ішінде мемлекеттік конституцияның түпнұсқа ресми көшірмесін (және Делавэрде – Құқықтар туралы билльдің мемлекеттік меншіктегі көшірмесін), заңға айналған заңнамалық актілердің ресми көшірмелерін, губернатордың жарлықтарын және мемлекеттік реттеуші органдардың ережелер мен заңдарды түсіндірулерін қамтиды. Кемінде жеті штатта бұл деректерді сақтау құқығы азаматтық актілерге, мысалы, некеге тұруға, туу туралы куәліктерге, асырап алуға және ажырасуға қатысты шешімдерге де қолданылады. Көптеген штаттар мемлекеттік хатшыдан жерді сатып алу-сату мәмілелері мен меншік туралы деректерді сақтауды талап етеді. Кемінде 35 штатта мемлекеттік хатшы нотариустарды аттестаттауға жауапты. Сонымен қатар, барлық штаттардың дерлік өзінде мемлекеттік хатшы мемлекеттің "Ұлы мөрінің сақшысы" болып тағайындалады. Бұл мемлекеттік хатшыны мөрді қайда қою керектігін – заңдарға, мемлекеттік келісімшарттарға немесе басқа да ресми құжаттарға – шешуге міндеттейді. Адрестің құпиялылығын қорғау бағдарламалары бар штаттар көбінесе оларды басқаруды мемлекеттік хатшыға жүктейді.
Аз таралған баждар
Шамамен он штат мемлекеттік хатшыға кәсіби лицензияларды беру міндетін жүктейді. Бұған дәрігерлер, сантехниктер, косметикалық қызметкерлер, жалпы мердігерлер және кем дегенде екі штат бойынша дін қызметкерлері (неке қию үшін) кіреді. Невада, Пенсильвания және Батыс Вирджиния штаттарында мемлекеттік хатшы кәсіби спортшы үшін агент ретінде жұмыс істегісі келетін кез келген адамды тексеруге міндетті. Бірнеше штат (соның ішінде Индиана, Миссисипи, Массачусетс және Вайоминг) мемлекеттік хатшы бағалы қағаздар индустриясын қадағалауға жауапты. Иллинойс, Мэн және Мичиган штаттарында мемлекеттік хатшы жүргізуші куәліктерін беруді, автокөліктерді тіркеуді және автокөлік салығын жинауды басқарады. Көптеген басқа штаттарда бұл міндеттер автокөлік бөлімдері, көлік департаменттері немесе штаттық полиция сияқты ұйымдарға жүктеледі. Бірнеше штат мемлекеттік хатшыға лоббистердің қызметін бақылауды тапсырды. Кейбіреулер бұл міндетті бас сайлау шенеунігінің қызметінің табиғи жалғасы деп есептесе де, Вирджиния штатының сайлауға жауапты емес хатшысы лоббистік қызметті реттеуге жауапты. Шамамен бес штат мемлекеттік хатшы штаттық мұражайдың басшысы болып табылады. Осы штаттардың кейбіреулерінде, сондай-ақ ресми мұражайлары жоқ штаттарда мемлекеттік хатшы штаттың тарихи жазбаларын сақтауға жауапты лауазымды тұлға ретінде тағайындалады. Бірнеше штат мемлекеттік хатшыға мемлекеттік мүлікті пайдалануды жүктеді. Көп жағдайда бұл тек мемлекеттік ғимараттарды (әдетте штаттық Капитолий ғимаратын) білдіреді, бірақ Миссисипиде бұл заң бойынша штатқа тиесілі деп анықталған жерлерді де қамтиды, мысалы, жағалау аймақтарын. Бірнеше штат мемлекеттік хатшыға кешірім беру және жазаны жеңілдету саласында заңдық өкілеттік береді. Көп жағдайда бұл губернатордың жарлығына мемлекеттік мөрді қою міндеті ғана. Алайда, Делавэр және Небраска штаттарында мемлекеттік хатшы губернатормен бірге кешірім беру жөніндегі кеңеске қатысады және кешірім туралы шешімдерді қабылдауда губернатормен тең өкілеттікке ие. 1980-жылдардың басынан бері көптеген штаттар шетелдік мемлекеттермен тікелей сауда қатынастарын дамытуға күш салып келеді. Осы штаттардың бірнешеуінде мемлекеттік хатшы осы салада негізгі жауапкершілікке ие. Дегенмен, белгілі бір штаттың мемлекеттік хатшысының міндеттерін және АҚШ мемлекеттік хатшысының міндеттерін шатастыруға болмайды. АҚШ Конституциясының жекелеген штаттардың шетелдік мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатуына тыйым салуы толық; бұл жақында пайда болған міндеттердің бәрі де таза коммерциялық сипатта. Мэн және Калифорния штаттарында сайлау нәтижелері тең болған жағдайда жеңімпазды лотерея арқылы мемлекеттік хатшы анықтайды. Калифорнияда бұл бастауыш сайлауларға немесе губернатор мен вице-губернатор сайлауларына қатысты емес. Мэн штатында бұл міндет тек бастауыш сайлауларға ғана қолданылады.
Қазіргі мемлекеттік хатшылар
Мемлекеттік қызметкерАймақПартияҚызметке кірген күніЛауазым түріАлабамаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыАляскаРеспубликалықформат=mdyВице-губернаторБилетАмерика СамоасыДемократиялықформат=mdyВице-губернаторБилетАризонаДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыАрканзасРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыШирли ВеберКалифорнияДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыКолорадоДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыКоннектикутДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыДелавэрДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыКолумбия округіДемократиялықформат=mdyОкруг хатшысыТағайындалдыФлоридаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыДжорджияРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыГуамДемократиялықформат=mdyВице-губернаторБилетГавайиДемократиялықформат=mdyВице-губернаторБилет, жеке алдын ала сайлауИдахоРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыИллинойсДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыИндианаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыАйоваРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыКанзасРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыКентуккиРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыЛуизианаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыМэнДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыЗаң шығарушы органМэрилендДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыМассачусетсДемократиялықформат=mdyДостастық хатшысыСайландыМичиганДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыМиннесотаДемократиялық (DFL)формат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыМиссисипиРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыМиссуриРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыМонтанаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыНебраскаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыНевадаДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыЖаңа ГэмпширРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыЗаң шығарушы органЖаңа ДжерсиДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыЖаңа МексикаДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыЖаңа ЙоркДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыСолтүстік КаролинаДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыСолтүстік ДакотаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыСолтүстік Мариан аралдарыТәуелсізформат=mdyВице-губернаторБилетОгайоРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыОклахомаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыОрегонДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыПенсильванияРеспубликалықформат=mdyДостастық хатшысыТағайындалдыПуэрто-РикоЖаңа прогрессивтікформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыРод-АйлендДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыОңтүстік КаролинаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыОңтүстік ДакотаРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыТеннессиРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыЗаң шығарушы органТехасРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыТағайындалдыЮтаРеспубликалықформат=mdyВице-губернаторБилетВермонтДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыАҚШ Виргин аралдарыДемократиялықформат=mdyВице-губернаторБилетВирджинияРеспубликалықформат=mdyДостастық хатшысыТағайындалдыВашингтонДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыБатыс ВирджинияРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыВисконсинДемократиялықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайландыВайомингРеспубликалықформат=mdyМемлекеттік хатшыСайланды