Кіріспе

Кубизммен байланысты өнер тобы "Алтын қима" ("Section d'Or" деп те аталады), сондай-ақ "Puteaux тобы" немесе "Groupe de Puteaux" – кубизм мен орфизммен байланысты суретшілер, мүсіншілер, ақындар мен сыншылардың ұжымы. Париж маңында орналасқан бұл топ Путеодегі Дюшан ағайындыларының үйінде және Курбевуадағы Альберт Глейз студиясында тұрақты жиындар өткізді. 1911 жылдан шамамен 1914 жылға дейін белсенді болған ұжым мүшелері 1911 жылғы көктемде "Салон дез Индепендан" көрмесінде тудырған даудан кейін танымал болды. Альберт Глейз, Жан Метцингер, Роберт Делоне, Анри Ле Фоконье, Фернан Леже және Мари Лоренсеннің (Аполлинердің өтініші бойынша) бұл көрмесі кубизмді алғаш рет көпшілік назарына түсірген оқиға болды. 1912 жылғы қазан айында өткен "Алтын қима салоны" – Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кубистік туындылардың ең ірі және маңызды қоғамдық көрмесі – кубизмді одан да кең аудиторияға таныстырды. Соғыстан кейін, дилер Леонс Розенбергтің қолдауымен кубизм Париж өнерінің алдыңғы қатарына қайта оралды. "Puteaux тобының" әртүрлі өкілдері 1920 және 1925 жылдары тағы екі ірі "Алтын қима" көрмесін ұйымдастырды, мақсаты – кубизмнің пайда болған сәтінен бергі трансформация мен жаңару процесін толық көрсету. Топ "Алтын қима" атауын Жорж Сераның математикалық үйлесімділігіне деген құрмет ретінде, сонымен қатар Пабло Пикассо мен Жорж Брактың Париждегі Монмартр ауданында дамытқан кубизмінің тар стилінен өзгешелену үшін қабылдаған секілді. Бұдан өзге, бұл атау кубизмнің жеке өнер түрі емес, ұлы дәстүрдің жалғасы екенін көрсетуге арналған; әсіресе, алтын пропорция немесе алтын қима кем дегенде 2400 жыл бойы әртүрлі салалардағы батыс зиялыларын қызықтырып келді.

Тарих

Путео тобы (la Société Normande de Peinture Moderne филиалы) 1912 жылдың қазан айында Париждегі Галерея Ла Боэтиде «Алтын секция» салоны деген атпен алғашқы көрмесін ұйымдастырды. Альберт Глейз және Жан Метцингер «Алтын секция» салонына дайындалу кезінде кубизмді қорғауға арналған маңызды еңбек жариялады, нәтижесінде жаңа қозғалыстың алғашқы теориялық мақаласы – «Кубизм» (1912 жылы Евгений Фигуер басып шығарды, 1913 жылы ағылшын және орыс тілдеріне аударылды) пайда болды. 1911 жылғы салондық көрмелерден кейін Ле Фаукониер, Метцингер, Глейз, Легер және Р. Делоне құраған топқа тағы бірнеше суретші қосылды: Александр Архипенко, Джозеф Часки, Роджер де Ла Фресне, Хуан Грис және Жан Маршан, бұл суретшілер 1911 жылғы «Салон де Индипендан» көрмесіне дейін көпшілікке белгісіз болған, енді Путео мен Курбевуаға жиі бара бастады. Франтишек Купка бірнеше жыл бойы Путеода Жак Виллонмен бір кешенде тұрды. Франсис Пикабияны бұл топқа, мүмкін, Гиллоум Аполлинер (әдетте Мари Лоренсинмен бірге) таныстырды, олармен ол жақында дос болған еді. Ең маңыздысы – Метцингермен және Жак Виллон, Марсель Дюшан және Дюшан Виллон аттарымен көрмеге шыққан Дюшан ағайындыларымен байланыс орнатылды. Салтанатты ашылу сөзін Аполлинер айтты. 1912 жылдың қазан айында осы суретшілердің көптегені «Les Artistes de Passy» ұйымына қатысты, бұл Париждегі Пасси ауданын тағы бір өнер орталығына айналдыруға жасалған әрекет болды; бұл «Алтын секция» көрмесімен аяқталатын, қоғамдық қызметке назар аударудың тағы бір белгісі еді.

Терминнің шығу тегі

Section d'Or идеясы Глейз, Метцингер және Жак Вильон арасындағы әңгімелер барысында туындады. Топтың атауын Вильон 1910 жылы Жозефин Пеладан аударған Леонардо да Винчидің «Сурет салу туралы трактатынан» кейін ұсынды. Пеладан алтын қимаға және оған ұқсас геометриялық құрылымдарға зор мистикалық маңыз берді. Виллон үшін бұл математикалық пропорциялардың тәртібі мен маңыздылығына сенуін білдірді, себебі ол табиғаттағы үлгілер мен байланыстарды көрсетеді. Жан Метцингер және Дюшан ағайындылары математикаға құмар болды. Жан Метцингер, Хуан Грис және, мүмкін, Марсель Дюшан осы кезде Маурис Принсетпен байланыста болды, ол кубизм туралы пікірталасқа терең және логикалық ғылыми дәлелдер енгізген әуесқой математик еді.

Алтын секция, 1920 жыл, 1925 жыл

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, дилер Леонс Розенбергтің қолдауымен, кубизм суретшілер үшін қайтадан орталық мәселеге айналды. Салонға классицизмнің қайта оралуы үстемдік еткендіктен, Альберт Глейз 1920 жылы «Алтын секция» рухын қайта жандандыруға тырысты, бірақ Фернан Лежер, Александр Арчипенко, Жорж Брак, Константин Бранкузи, Анри Лоранс, Жак Вильон, Реймонд Дюшан-Вильон, Луи Маркуссис және Леопольд Сурваж қолдағандарына қарамастан, үлкен қиындықтарға тап болды. Глейздің ұйымдастырушылық күш-жігері кубистік және абстрактты өнердің Еуропалық кең қозғалысын үлкен саяхат көрмесі түрінде қайта құруға бағытталды; «Exposition de la Section d’Or». Мақсаты – өзгеру мен жаңарудың толық процесін көрсететін туындылар жинағын біріктіру еді. Бірақ бұл оның үміттенгеніше болмады. Кубизм, Марсель Дюшан мен Пикабия сияқты жаңадан келген және беделді суретшілер үшін өткен заманның өнері саналды, алайда Глейз, керісінше, оның бастапқы кезеңі ғана зерттелгенін сезінді. Кубистік туындылардан (бұл стильдердің алуан түрлілігін қамтыды) өзге, 1920 жылдың 5 наурызында «Galerie La Boétie» галереясында өткен «Алтын секцияның» екінші басылымында «De Stijl», «Баухаус», конструктивизм және футуризм де ұсынылды. «Алтын секцияның» қайта жаңғыруы кубизмнің жалпы түрде Даданың басты нысанына айналуын қамтамасыз етті. Осы жаңа пікір таласы Альберт Глейздің «Кубизм және оны түсіну жолдары» еңбегінің жарық көруіне әкелді, ал 1922 жылы «Сурет және оның заңдары» жарияланды.