Санскрит тіліндегі тіл білімі: Вьякараṇa – Ведалармен байланысты ежегісі грамматика ғылымы. Панини мен Яска ең белгілі ғалымдары, Аштадхьяйи маңызды мәтін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санскрит тіліндегі тіл білімі туралы зерттеу
Study of linguistics in Sanskrit language
Вьякарана (व्याकरण, ) – индуизмдегі қасиетті жазбалар Ведалармен байланысты қосымша ғылым, алты көне Веданганың бірі. Вьякарана – санскрит тіліндегі грамматика және тілдік талдауды зерттейтін ғылым. Панини мен Яска – Вьякарананың екі белгілі көне ғалымы; екеуі де ортақ жыл санасының басталмас бұрын бірнеше ғасырлармен бұрын өмір сүрген, Панини шамамен б.з.б. V ғасырда өмір сүрген. Панинидің Аштадхьяиі (अष्टाध्यायी) – Вьякарана дәстүрлерінің ең маңызды сақталған мәтіні. Мәтін атауынан көрінетіндей, сегіз тараудан тұрады, әрқайсысы төрт падаға (पाद) бөлінеді, олардың құрамында барлығы 4000 сутра (सूत्र) бар. Мәтінге кіріспе ретінде санскрит тілінің фонемаларын топтастыратын аббревиатура ережелері келтірілген. Панини он көне авторитеттерді атап көрсетеді, олардың еңбектері сақталмаған, бірақ олар Вьякарана ғалымдары болған деп есептеледі. Вьякарана төртінші Веданга – Нируктамен (निरुक्त) байланысты. Вьякарана ғылымы идеяларды дұрыс жеткізу үшін сөздердің нақты формасын анықтауға бағытталған тілдік талдаумен айналысады, ал Нирукта ғылымы сөздердің контексттегі дұрыс мағынасын анықтауға көмектесетін тілдік талдауға назар аударады.
Vyākaraṇa (, ) refers to one of the six ancient Vedangas, ancillary science connected with the Vedas, which are scriptures in Hinduism. Vyākaraṇa is the study of grammar and linguistic analysis in Sanskrit language. Pāṇini and Yāska are the two celebrated ancient scholars of Vyākaraṇa; both are dated to several centuries prior to the start of the common era, with Pāṇini likely from the fifth century BCE. Pāṇini's Aṣṭādhyāyī is the most important surviving text of the Vyākaraṇa traditions. This text, as its very title suggests, consists of eight chapters, each divided into four padas, cumulatively containing 4000 sutras. The text is preceded by abbreviation rules grouping the phonemes of Sanskrit. Pāṇini quotes ten ancient authorities whose texts have not survived, but they are believed to have been Vyākaraṇa scholars. Vyākaraṇa is related to the fourth Vedānga called Nirukta. Vyākaraṇa scholarship has dealt with linguistic analysis to establish the exact form of words to properly express ideas, and Nirukta scholarship has focussed on linguistic analysis to help establish the proper meaning of the words in context.
Этимология
Вьякарана – бір нәрсенің "бөлінісі, ажыратуы, ерекшелеуі, талдауы, түсіндірілуі". Ол сондай-ақ алты Веданганың бірі, яғни Ведалық тілдік талдау саласы, атап айтқанда грамматикалық талдау, грамматика, тілдік нормалар. Бұл жазушыға дұрыс тілді қолдануға көмектеседі және оқырманға нақты тілді ажыратуға мүмкіндік береді. Вьякарана сөзі Махаяна сутраларында және бірінші мыңжылдық Махаяна буддалық мәтіндерінде де кездеседі, бірақ мағынасы басқаша. Бұл буддалық мәтіндерде Вьякарана – Будданың жаңа ғана жолға шыққан Бодхисаттваға айтқан болжамы немесе пайғамбарлығы, оның ағартуға жететіні және будда болатыны, яғни толыққанды ағартылған тұлғаға айналатыны туралы. Говард Ковард – Виктория университетінің профессоры және «Гинду-Христиандық зерттеулер журналының» негізін қалаушы редакторының айтуынша, оның мақсаты – Ведалық білімді дұрыс емес пайдалану мен таратудың алдын алу болған. Вьякарана индуизмнің Ведалық жазбаларының және оның «Сабда Брахман» (сөз арқылы метафизикалық шындықтарды түсіндіру) туралы хабары, Ведалық ришилердің тырысқандары арқылы қол жеткізгенін, барлығына таза күйде қолжетімді болуын қамтамасыз етуге көмектесті. Үндістан дәстүрлерінде Вьякарана – ең маңызды ғылымдардың бірі, оның тарихында кеңінен зерттелген және тіл философиясында маңызды трактаттарға әкелген. Вьякарананың екі белгілі көне ғалымы – Панини мен Яска, б.з.б. 5 ғасырға дейін саяхаттаған, бірақ олардың алдында болған ғалымдар мен мәтіндерге сілтеме жасайды, бұл Вьякарана саласы олардан бұрын қалыптасқан және дамыған ғылым болғанын көрсетеді. Екеуінің арасында Яска көнерек болуы мүмкін және этимологиялық зерттеулермен (Нирукта) аты шыққан, бірақ оның Паниниден бұрынғы дәлелдері аз және нақты емес. Вьякаранаға арналған трактаттар тұрғысынан алғанда, Панини – ең танымал ежелгі индуист ғалымы, ал оның «Аштадхьяи» («Сегіз тарау») – санскрит грамматикасы бойынша ең көп зерттелген көне қолжазба. Панинидің атағы Үндістаннан тысқары жерлерге де тарады, ал 7 ғасырлық саяхатшы және ғалым Сюаньцзянның қытайлық мәтіндерінде Үндістанның солтүстік-батысындағы ежелгі Паниниге деген құрмет туралы айтылған. Грамматика мен тіл құрылымын зерттеу Ригведаға, яғни б.з.б. 2 мыңжылдыққа, Сакальяға қатысты гимндерге дейін жетеді. Сакалья Панинидің еңбектерінде танымал. Мориз Винтерництің айтуынша, Вьякарана ғылымының Веда дәуірінде болғанына әдеби дәлелдер Брахманаларда, Араньякаларда және Упанишадтарда көптеп кездеседі. Панини мен Яксаның қолжазбалары Веда дәуірінде грамматиканың бәсекелес мектептері болғанын көрсетеді. Мысалы, бір мектепте барлық есімдердің түбірі болады десе, екіншісінде барлық есімдердің түбірі болмайды деседі. Алайда, бұл көне Веда грамматикалық теориясы қалай, кім және қашан пайда болғаны белгісіз, өйткені бұл мәтіндер қазіргі заманға дейін жеткен жоқ.
Vyākaraṇa means "separation, distinction, discrimination, analysis, explanation" of something. It also refers to one of the six Vedāngas, or the Vedic field of language analysis, specifically grammatical analysis, grammar, linguistic conventions which creates, polishes, helps a writer express and helps a reader discriminate accurate language. The word Vyākaraṇa is also found in Mahayana sutras and first millennium Mahayana Buddhist texts, but with a different meaning. Vyākaraṇa, in these Buddhist texts, means a prediction or prophecy by a Buddha to a Bodhisattva who has just embarked on the path, that he will achieve enlightenment and be a buddha, in other words, an enlightened one. Its aim was to prevent sloppy usage and transmission of the Vedic knowledge, states Howard Coward – a professor emeritus at the University of Victoria and the founding editor of the Journal for Hindu Christian Studies. Vyākaraṇa helped ensure that the Vedic scriptures of Hinduism and its message of "Sabda Brahman" (explanation of metaphysical truths through words) that Vedic Rishis had realized by their efforts, remains available to all in a pristine form. In Indian traditions, Vyākaraṇa has been one of the most important sciences, one extensively studied over its history, and that led to major treatises in the philosophy of language. Pāṇini and Yāska, two celebrated ancient scholars of Vyākaraṇa, are both dated to several centuries prior to the start of the common era, likely the 5th century BCE. However, both of them cite prior scholars and texts, which though lost to history, imply that the field of Vyākaraṇa was an established and developed science of language before them. Between the two, Yaksa may be the older one and more known for Nirukta (etymology) – the fourth auxiliary field of Vedic studies, but the evidence for him preceding Pāṇini is scanty and uncertain. In terms of dedicated treatise on Vyākaraṇa, Pāṇini is the most recognized ancient Hindu scholar, and his Aṣṭādhyāyī ("Eight Chapters") is the most studied extant ancient manuscript on Sanskrit grammar. Pāṇini's fame spread outside India, and the reverence for ancient Pāṇini in northwest India is mentioned in Chinese texts of Xuanzang – the 7th century traveller and scholar. The study of grammar and the structure of language is traceable to the Rigveda, or 2nd millennium BCE, in hymns attributed to sage Sakalya. Sakalya is acknowledged by Pāṇini's works. The literary evidence that the science of Vyākaraṇa existed in Vedic times abound in the Brahmanas, Aranyakas and Upanishads, states Moriz Winternitz. The extant manuscripts of Pāṇini and Yaksa suggest that the Vedic age had competing schools of grammar. One school, for example, held that all nouns have verbal roots, while another held that not all nouns have verbal roots. However, it is unclear how, who or when these ancient Vedic theories of grammar originated, because those texts have not survived into the modern era.
Панидің алдындағы мектептер
Ежелгі Үндістанда санскрит грамматикасының көптеген мектептері болды, олардың барлығы б.з.д. I мыңжылдық ортасынан бұрын құрылған. Панинидің барлық басқа көне грамматикалық мектептерді басып өткен Аṣṭādhyāyī-де он грамматиктің есімдері айтылады. Панинидің айтуынша, Паниниге дейінгі ғалымдардың арасында Аписали, Кашьяпа, Гаргья, Галава, Чакраварма, Бхарадваджа, Сакатаяна, Сакалья, Сенака және Спхотаяна болды. Махабхашья, яки "Ұлы Түсіндірме" – Аштадхьяиіге жазған қарапайым түсіндірме ғана емес, ол индуистік грамматиктердің ең ерте белгілі философиялық мәтіні. Патанджалиден кейін грамматикаға қатысты индуистік емес мәтіндер мен дәстүрлер пайда болды, олардың арасында джайнизм авторы Джайнендраның санскрит грамматикасы және буддизмнің Кандрагоминнің Чандра грамматикасы бар. Кейінгі үнді ғалымдары Панини ережелерін жеңілдетіп, оның сутралар жинағын 4000-нан 1400-ге дейін қысқартты, олардың тым қиын және күрделі деп санағандарын немесе Веда тілімен тығыз байланыстыларын алып тастады. Джайнизм мен буддизм сияқты индуистік емес дәстүрлер өздерінің Вьякарана әдебиетін жасады, бірақ олардың барлығы біздің заманымыздың I мыңжылдығына жатады, олардың барлығы Паниниді негізге алып, оның Вьякарана теориясынан қабылдады және дамыды. V ғасырдағы индуистік ғалым Бхартрихари Вьякарананың ең ықпалды ойшылы болды, ол грамматика туралы философиясын және тілдің ойларға қалай әсер ететінін ұсынды. Говард Ковардтың айтуынша, Вакьяпадияда қамтылған "мағынаның философиялық мәселесі" туралы оның теориясы ерекше. Бхартрихари индуистік дәстүрлерде мағынаның "спхота теориясының" негізін салушысы саналады. Бхартрихаридің идеялары кеңінен зерттелді, бірақ бірінші мыңжылдықтың соңғы жартысында, әсіресе ритуалға бағытталған индуизм философиясының Мимамса мектебі және буддизмнің Дхармакиртисі тарапынан сынға ұшырады. Хиндуизмнің Адвайта Веданта мектебі Бхартрихаридің идеяларын қорғады. VII ғасырда Джаядития мен Вамананың бірлесіп жазған Касикавритти және X ғасырда Вьякарана туралы Хелараджаның зерттеулері келесі маңызды қадам болды. Бұл индуистік мәтіндер индуистік дәстүрде ғана түсіндірілмеген, сонымен қатар буддалық әдебиетте грамматикалық түсініктерімен танымал болған буддалық Джинендрабуддхи еңбектерінің негізі болды. Екінші мыңжылдықтың басында және ортасында Вьякарананың ең көп зерттелген ғалымдары Ксирасвамин, Харадатта, Майтрея Ракшита және Кайята болды. Қазіргі дәуірдегі Вьякарана ғалымдарына Бхаттоджи Дикшита, Конда Бхатта және Нагеша Бхатта кіреді. 1250-1450 жылдар аралығында Анубхути Сварупачарья Сарасватавякарана деп аталатын жеңілдетілген грамматикалық жүйені жасады. 14 ғасырда Супадма мектебінің негізін қалаушы грамматик Падманабхадатта Супадмавякарананы жазды. Мәтін Панинидің Аштадхьяиі-не негізделген, бірақ түсіндірмелермен қайта өңделген және қайта ұйымдастырылған. Ол бенгал әліпбиінде жазылған, бұл санскрит грамматикасының күрделілігін алып тастау арқылы Бенгал провинцияларына қолжетімді етеді. Падманабхадаттаның басты мақсаты – санскрит грамматикасын түсінікті және қарапайым ету, сондай-ақ тілде пайда болған жаңа сөздерді санскриттеу.
There were many schools of Sanskrit grammar in ancient India, all established before the mid 1st millennium BCE. Pāṇini's Aṣṭādhyāyī , which eclipsed all other ancient schools of grammar, mentions the names of ten grammarians.). Some of these pre Pāṇinian scholars mentioned by Pāṇini include Apisali, Kasyapa, Gargya, Galava, Cakravarmana, Bharadvaja, Sakatayana, Sakalya, Senaka and Sphoṭayāna. The Mahābhāṣya, or "Great Commentary", is more than a commentary on the Aṣṭādhyāyī, it is the earliest known philosophical text of the Hindu grammarians. Non Hindu texts and traditions on grammar emerged after Patañjali, some of which include the Sanskrit grammar by the Jain author Jainendra and the Cāndra grammar by the Buddhist Candragomin. Later Indian scholars simplified Pāṇini rules, and trimmed his compilation of sutras to essential 1,400 from comprehensive 4,000, eliminating those they felt were too difficult and complicated or those narrowly concerned with Vedic language. Non Hindu traditions, such as Jainism and Buddhism, developed their own Vyākaraṇa literature, but all of them are dated to the 1st millennium CE, all of them condensed Pāṇini, accepted and flowered largely from his theories of Vyākaraṇa. The 5th century Hindu scholar Bhartṛhari has been the next most influential Vyākaraṇa thinker, wherein he presented his philosophy of grammar and how language affects thoughts. His theories on "philosophical problem of meaning", contained in the Vākyapadīya, has been unique, states Howard Coward. Bhartṛhari is considered to be a major architect of the "sphoṭa theory" of meaning, in the Hindu traditions. Bhartṛhari ideas were widely studied, but challenged as well in the last half of the first millennium, particularly by the ritual driven, Mīmāṃsā school of Hindu philosophy and by Dharmakirti of Buddhism. The Advaita Vedanta school of Hinduism defended the ideas of Bhartṛhari. About the seventh century, the Kāśikāvṛttī co authored by Jayaditya and Vamana, and the tenth century studies of Helaraja on Vyākaraṇa were the next major milestone. These Hindu texts were not only commented in Hindu tradition, but were the foundation of works of the Buddhist Jinendrabuddhi who is known for his grammar insights in Buddhist literature. The most studied Vyākaraṇa scholars of early and mid second millennium are Ksirasvamin, Haradatta, Maitreya Rakshita, and Kaiyata. The modern era Vyākaraṇa scholars have included Bhattoji Dikshita, Konda Bhatta and Nagesha Bhatta. Between 1250 and 1450 Anubhūti Svarūpācārya created a simplified grammatical system called Sārasvatavyākaraṇa. In the 14th century grammarian Padmanabhadatta, founder of the Supadma School, composed the Supadmavyākaraṇa. The text is based on Pāṇini's Ashtadhyayi, but remodeled and rearranged with explanatory notes. It is written in Bengali alphabet, making it accessible to the Bengal provinces by removing the complexity of Sanskrit grammar. The main objective of Padmanabhadatta was to make knowledge of Sanskrit grammar clear and simple and to Sanskritize the new words that developed in the language.
Орналасқан жері
Оңтүстік Азия тарихындағы Вьякарана ғылымының орнына келсек, ежелгі заманнан бастап 16 ғасырға дейін Кашмир, Керала, Непал, Андхра-Прадеш, Варанаси және Бенгалия маңызды рөл атқарды, бірақ көптеген Вьякарана ғалымдарының қай жерде тұрғандығы белгісіз.
In terms of the place of Vyākaraṇa scholarship over South Asian history, from ancient to 16th century, Kashmir, Kerala, Nepal, Andhra Pradesh, Varanasi and Bengal have been influential, but the location of many Vyākaraṇa scholars is unknown.
Мәтіндер
Панинидің "Аштадхьяи" мәтіні сутралар форматында, сегіз тараудан тұрады және барлығы 4000 сутрадан тұрады. Бұл ережелерге кіріспе ретінде Шива сутрасы, Пратьяхара сутрасы және Махешвара сутрасы деп аталатын үш бөлімде он төрт дыбыс тобы келтірілген. "Аштадхьяи" тілдің ережелерін, нақты білдіру және түсіну үшін екіге бөледі: сөздік (Дхатупатха) және атаулы түбірлер (Ганапатха). Мәтіннің алғашқы бес тарауы талдау бөлімін, ал соңғы үш тарауы жинақтау бөлімін құрайды. "Аштадхьяи" қолжазбасы, жазылған мерзімі мен авторлары даулы қосымша мәтіндер (қосымшалар) жиынтығымен сақталған. Негізгі мәтін егжей-тегжейлілігімен, жүйелілігімен, синтаксистік функцияларымен және сутраларды алгоритмдік тәртіппен реттеуімен ерекшеленеді, онда грамматикалық ережелер көбінесе сутралардың тізбесімен сәйкес қолданылады. "Аштадхьяи" сутралары кеңінен зерттелді және индуизмнің бхашья (түсіндіру және түсініктеме) дәстүрінің маңызды тақырыбы болды. "Аштадхьяи" бойынша ең ерте түзетулер мен түсініктемелер Катьяянаға (б.з.д. III ғасыр) жатқызылады, одан кейін Патанджалидің (б.з.д. II ғасыр) әйгілі "Махабхашьясы" келді, ол қазіргі заманға дейін жеткен. Басқа үнді ғалымдары сілтеме жасайтын "Аштадхьяи" бойынша басқа түсініктемелер де болған болуы мүмкін, бірақ бұл мәтіндер тарихқа ұмытылған деп есептеледі.
Pāṇini's text Aṣṭādhyāyī is in sutras format, has eight chapters, and cumulative total of 4,000 sutras. These rules are preceded by a list of fourteen groups of sounds, in three sections called the Shiva sutra, Pratyahara sutra and Maheshvara sutra. The Aṣṭādhyāyī groups the rules of language, for clear expression and understanding, into two, the verbal (Dhatupatha) and the nominal bases (Ganapatha). The text consists of an analytical part covered in the first five chapters, and a synthetic part found in the last three chapters. The Aṣṭādhyāyī manuscript has survived with sets of ancillary texts (appendices) whose dates of composition and authors are contested. The main text is notable for its details and systematic nature, syntactic functions and arranging the sutras in an algorithmic fashion where the grammar rules typically apply in the order of sutras. The Aṣṭādhyāyī sutras were widely studied and a subject of the bhāṣya (review and commentary) tradition of Hinduism. The oldest emendation and commentary on the Aṣṭādhyāyī is attributed to Kātyāyana (~3rd century BCE), followed by the famous Mahābhāṣya of Patañjali (~2nd century BCE) which has survived into the modern age. Other commentaries on the Aṣṭādhyāyī likely existed, because they are cited by other Indian scholars, but these texts are believed to be lost to history.
Талқылау
Панини сөздің халық арасындағы қолданылысы (Anjna) – бұл басымдыққа ие, ал сөздің теориялық мағынасы жобаланып, оның орнына халық арасындағы қолданылысы қабылдануы керек деп жазады. Шабданың (сөздің) артта (мағынасы) мәтін жазылған кездегі қолданыс арқылы анықталады, этимологиялық теориямен, тарихи немесе кейінгі қолданыспен емес. Панини сөйлем – сөздердің жиынтығы, ал сөз – фонемалардың жиынтығы дейді. Ведалық мәтіндердің мағынасын контекст, мақсат, талқыланып жатқан тақырып, не айтылған, қалай, қайда және қашан екені ескере отырып түсіну керек. Санскрит тілінің Аṣṭādhyāyī дәстүрі, белгілі бір шектеулермен, барлық сөздердің сөздік түбірі бар деген пікірді қабылдайды және сөздер осы түбірлерге қосымшалар тіркеу арқылы жасалады. Дегенмен, Панини барлық атауларды сөздік түбірлерден тудыру мүмкін емес екенін айтады. Аштадхияи негізінен сөздерді, олардың қалай құрылатынын және дұрыс құрылымын зерттеуге бағытталған. Алайда, ол синтаксисті жоққа шығармайды. Панини сөйлем құрылымын да талқылайды. Говард пен Раджа атап көрсеткендей, мәтін сутра 2.1.1-дегідей синтаксистік және семантикалық принциптерге негізделген күрделі сөздердің қалыптасуын сипаттайды.
Pāṇini writes that the Anjna (popular usage of a word) is the superseding authority, and the theoretically derived meaning of a word must be discarded and instead superseded by that which is the popular usage. The artha (meaning) of a shabda (word) is established by popular usage at the time the text was composed, not by etymological theory nor historical usage nor later usage. A sentence is a collection of words, a word is a collection of phonemes, states Pāṇini. The meaning of Vedic passages has to be understood through context, the purpose stated, keeping in mind the subject matter being discussed, what is stated, how, where and when. The Aṣṭādhyāyī tradition of Sanskrit language, with some reservations, accepts the premise that all words have verbal roots, and that words are created by affixing fragments to these roots. However, Pāṇini asserts that it is impossible to derive all nouns from verbal roots. The Aṣṭādhyāyī is primarily focussed on the study of words, how words are formed, and their correct architecture. However, it does not exclude syntax. Pāṇini includes the discussion of sentence structure. The text, state Howard and Raja, describes compound word formation based on syntactic and semantic considerations, such as in sutra 2.1.1.
Дұрыс сөйлем қандай?
Панини дұрыс сөйлемнің бір ғана мақсаты болу керектігін және талдағанда жеке сөздер бір-бірін күтетін сөздер тобынан құралатынын мәлімдейді. Панинидің сөзіне қарағанда, сөйлемде синтаксистік біртүтас болуы шарт, оған сөздердің өзара күтуі (Аканша) және құрылымның дыбыстық жақындығы (Саннидхи) кіреді. Панини семантикалық сәйкестіктің (Йогаята) да маңызды екенін қосады, бірақ бұл туралы тікелей айтады. Ол сөйлемнің грамматикалық тұрғыдан дұрыс болуы мүмкін екенін, тіпті мағынасы сәйкес келмесе немесе қате болса да мойындайды.
Pāṇini asserts that a proper sentence has a single purpose, and is formed from a group of words such that, on analysis, the separate words are found to be mutually expecting each other. A sentence, states Pāṇini, must have syntactic unity, which includes mutual expectancy (Akansha) of the words and phonetic contiguity (Sannidhi) of construction. Pāṇini adds semantic fitness (Yogayata), but not tacitly. He accepts that a sentence can be grammatically correct even if it is semantically inappropriate or a deviant.
Сөздің мағынасы қандай?
Аштадхияи сөздердің көптеген қолданылуын және сөздің мағынасының сөйлемдердің жалпы контекстіне және олар кездесетін құрамына қалай байланысты екенін сипаттайды. Мәтін жазылған кездегі сөздің кең таралған қолданылуы мен мағынасы, сол сөздің тарихи немесе этимологиялық мағынасынан басым болады. Сөз мәтін жазылған кездегі қалыпты мағынаны білдіреді, бірақ ол егер басқа, бұрынғы мәтіннен келтірілсе (цитаталанса немесе сілтеме жасалса) басқаша болады. Соңғы жағдайда, санскрит сөзіне "ити" (сөзбе-сөз, "осылай") қосымшасы қосылады, сонда ол бұрынғы мәтінде қандай мағынада қолданылса, соны білдіреді. Яска сөздердің мағынасы мен этимологиясының әрқашан контекстке тәуелді екенін айтқан.
The Aṣṭādhyāyī describes numerous usage of words, and how the meaning of a word is driven by overall context of the sentences and composition it is found in. The popular usage and meaning of a word at the time the text was composed supersedes the historical or etymologically derived meanings of that word. A word has the conventional meaning at the time the text was composed, but it is not so when it is quoted (cited or referred to) from another prior art text. In the latter case, the Sanskrit word is suffixed with iti (literally, thus), whereupon it means what the prior text meant it to be. Yāska asserted that both the meaning and the etymology of words is always context dependent.
Патанджалидің Махабхасиясы
Патанджалидің б.з.д. 2-ғасырдағы Махабхашьясы – Вьякарана ғылымындағы тағы бір маңызды көне мәтін. Бұл Панинидің Аштадхьяиде жазғандарына толық түсіндірме емес, бірақ Катьяянаның «Вартикис» деп аталатын грамматикалық мәтініне, сондай-ақ Вьядидің ойларына түсіндірме болып табылады. Катьяянаның қосымшалары сақталған, ал Вьядидің еңбектері жоққа шықты. Катьяянаның мәтіні Паниниге деген құрметті, оның ережелерін талдауды, оларды қарапайымдастыру мен жетілдіруді көрсетеді. Говард Ковард пен К. Куньюнни Раджаның айтуынша, Панини мен Катьяянаның грамматикалық ережелері арасындағы айырмашылықтар санскрит тілінің ғасырлар бойындағы тарихи өзгерістерінен туындауы мүмкін.
Patañjali's 2nd century BCE Mahābhāṣya is another important ancient text in Vyākaraṇa scholarship. It is not a full commentary on everything Pāṇini wrote in Aṣṭādhyāyī, but it is more a commentary on Kātyāyana's text on grammar called Varttikas, as well as the ideas of Vyadi. While Kātyāyana's additions have survived, Vyadi have not. The Kātyāyana's text reflects an admiration for Pāṇini, an analysis of his rules, their simplification and refinement. The differences between the grammar rules of Pāṇini and of Kātyāyana may be because of historical changes to Sanskrit language over the centuries, state Howard Coward and K Kunjunni Raja.
Бхартхәрінің Вакьяпадиясы
Бхартрихаридің Вакьяпадиясы – бұрынғы Вьякарана ғылымының білімдерін дамыта отырып, тіл философиясы туралы мақала. Шарфштейннің сөзіне қарағанда, Бхартрихари барлық ой және барлық білімді "сөздер" деп есептейді, әрбір сөздің сыртқы түрі мен ішкі мағынасы болады.
The Vākyapadīya of Bhartṛhari is a treatise on the philosophy of language, building on the insights of prior Vyākaraṇa scholarship. According to Bhartṛhari, states Scharfstein, all thought and all knowledge are "words", every word has an outward expression and inward meaning.
Ықпал
Вьякарана мәтіндері индуистік философияға зор ықпал етті. Мысалы, Панини анықтаған сөйлем (вакия) түсінігі, кейінірек индуизм философиясының Мимамса мектебінің негізін қалаушы Джейминиге ұқсас әрі оған әсер етті. Дегенмен, ритуалға бағытталған Мимамса мектебінің ғалымдары көбінесе индуистік грамматиктердің басты идеяларына қарсы болды, ал Веданта сияқты басқа индуистік мектептер оларды қолдады. Панинидің Вьякаранадағы еңбегін Джордж Кардона "адам ақылының ең ұлы ескерткіштерінің бірі" деп атады.
The Vyākaraṇa texts have been highly influential on Hindu philosophies. The concept of a sentence (vakya) defined by Pāṇini, for instance, influenced and was similar to Jaimini, the later era founder of Mīmāṃsā school of Hindu philosophy. However, ritual focussed Mimamsa school scholars were generally opposed to central ideas of the Hindu Grammarians, while others Hindu schools such as Vedanta championed them. Pāṇini's work on Vyākaraṇa has been called by George Cardona as "one of the greatest monuments of human intelligence".