Кіріспе

Медициналық бағалау

Жүйелі мүшелік жеткіліксіздікті бағалау көрсеткіші (SOFA көрсеткіші), бұрын сепсиспен байланысты мүшелік жеткіліксіздікті бағалау көрсеткіші деп аталған, жансақтау бөлімінде (ЖСБ) емделушінің жағдайын қадағалауға, оның мүшелік функциясының деңгейін немесе жеткіліксіздік қарқынын анықтауға қолданылады. Көрсеткіш алты түрлі баллға негізделген, олардың әрқайсысы тыныс алу, жүрек-қан тамырлар, бауыр, қан ұю, бүйрек және неврологиялық жүйелерге арналған. Төмендегі балл кестелері тек балл беретін жағдайларды сипаттайды. Егер физиологиялық параметрлер ешбір қатарға сәйкес келмесе, 0 балл беріледі. Егер физиологиялық параметрлер бірнеше қатарға сәйкес келсе, ең көп балл жинаған қатар таңдалады. Жылдам SOFA көрсеткіші (qSOFA) денсаулық сақтау мамандарына сепсистен туындаған аурушаңдық пен өлім-жітім қаупін бағалауға көмектеседі.

Медициналық қолдану

SOFA балл жүйесі ауыр сырқаттардың клиникалық нәтижелерін болжауда пайдалы. Бельгиядағы жансақтау бөлімшесіндегі байқау зерттеуіне сәйкес, бастапқы баллға қарамастан, алғашқы 96 сағат ішінде балл жоғарылағанда өлім-жітім көрсеткіші кем дегенде 50% құрайды, балл өзгермесе – 27-35% дейін, ал балл төмендесе – 27% төмен. Балл 0 (ең жақсы) мен 24 (ең нашар) аралығында өзгереді.

Орталық нерв жүйесі Кардиоваскулярлық жүйе Тыныс алу жүйесі Коагуляция Бауыр Бүйрек функциясы Балл Глазго кома шкаласы Артериялық қысымның орташа көрсеткіші немесе вазопрессорлардың қажеттігі PaO2/FiO2 [мм рт.ст. (кПа)] Тромбоциттер (×103/мкл) Билірубин (мг/дл) [мкмоль/л] Креатинин (мг/дл) [мкмоль/л] (немесе зәр шығару) +0 15 MAP ≥ 70 мм рт.ст. ≥ 400 (53.3) ≥ 150 < 1.2 [< 20] < 1.2 [< 110] +1 13–14 MAP < 70 мм рт.ст. < 400 (53.3) < 150 1.2–1.9 [20 32] 1.2–1.9 [110 170] +2 10–12 допамин ≤ 5 мкг/кг/мин немесе добутамин (кез келген доза) < 300 (40) < 100 2.0–5.9 [33 101] 2.0–3.4 [171 299] +3 6–9 допамин > 5 мкг/кг/мин ЖӘНЕ адреналин ≤ 0.1 мкг/кг/мин ЖӘНЕ норадреналин ≤ 0.1 мкг/кг/мин < 200 (26.7) және CPAP қоса алғанда, жасанды тыныс алу аппаратында жатқандар < 50 6.0–11.9 [102 204] 3.5–4.9 [300 440] (немесе < 500 мл/күн) +4 < 6 допамин > 15 мкг/кг/мин ЖӘНЕ адреналин > 0.1 мкг/кг/мин ЖӘНЕ норадреналин > 0.1 мкг/кг/мин < 100 (13.3) және CPAP қоса алғанда, жасанды тыныс алу аппаратында жатқандар < 20 > 12.0 [> 204] > 5.0 [> 440] (немесе < 200 мл/күн)