Кіріспе

Англиялық актриса және әнші Элси Коттон (туған Ходдер, 8 сәуір 1886 – 16 желтоқсан 1962), кәсіби аты Лили Элси, Эдвард дәуіріндегі ағылшын актрисасы және әншісі болды. Ол Франц Легардың "Күлкілі жесір" опереттасының Лондон премьерасындағы басты рөлімен ең жақсы танылды. 1890 жылдары бала кезінде танымал болған Элси, "Күлкілі жесір" 1907 жылы сахнаға қойылғанға дейін бірнеше табысты Эдвард музыкалық комедияларында өзінің беделін қалыптастырды. Содан кейін ол "Долларлық ханшайым" (1909), "Вальс арманы" (1911) және "Люксембург графы" (1911) сияқты тағы бірнеше табысты оперетталар мен мюзиклдерде ойнады. Сахнадағы сұлулығы мен тартымдылығы үшін құрметтелген Элси Эдвард дәуіріндегі ең көп суреттелген әйелдердің біріне айналды.

Өмір және мансап

Элси Батыс Йоркширдегі Армли қаласында дүниеге келген. Оның анасы Шарлотта Элизабет Ходдер (1864–1922) – қонақ үй ұстап, тігіншілікпен айналысқан. Ол 1891 жылы театр қызметкері Уильям Томас Коттонға үйленді, содан кейін Элси Коттон атанды. Отбасы Манчестерде тұрды. Элси, сонымен қатар, актриса Ада Ривке үйленген Уилфред Коттонның қызы немересі болған.

Бала жұлдыз

Алдын ала бала жұлдызы болған Элси, музыкалық залдар мен түрлі ойын-сауықтарда "Кішкентай Элси" деген атпен танымал балалардың мінезін сомдаған. Дегенмен, оның ересек болғаннан кейін де қатты ұялшақ болғаны айтылады. 1895–96 жылдары ол Салфордтағы театрларда концерттер мен пантомималарда өнер көрсетті. 1896 жылы Манчестердегі Король театрында "Араб түндері" қойылымында Мирза ханшайымының рөлін ойнады. Содан кейін, 1896–97 жылғы Рождествода он жасында ол сол театрда "Қызыл қалпақ" басты рөлінде алты апта бойы, одан кейін тағы алты апта гастрольдік сапарда болды. Ол "Дик Уиттингтон" (1901), "Қырық ұры" (1902) және "Көк сақал" (1903) сияқты Рождестволық пантомималарда ойнады, сондай-ақ Эдвард кезеңінің музыкалық комедияларында гастрольде болды, оның ішінде Оуэн Холлдың "Күміс шұлық" (музыкасы Лесли Стюартқа тиесілі, 1901–02) және "Үш кішкентай қыз" (1903) қойылымдары бар. Элси Джордж Эдвардстың театрындағы труппасына қосылды. 1903 жылы ол хит болған "Қытай айы" мюзиклінде Су Су ханшайымының рөлін ойнады, содан кейін Аполло театрында Хьюго Феликс жазған сәтсіз "Мадам Шерри" қойылымында ойнады. Одан кейін ол "Леди Мадкап" қойылымында Гвенни Холден, 1904 жылы "Сингали" қойылымында Леди Патрисия Верекер, 1905 жылы "Кішкентай Михус" қойылымында Мадам дю Тертр және "Кішкентай херуб" қойылымында Леди Агнес Конгресс рөлін ойнады (осы кезде Эдвардс оны күлгені үшін жұмыстан шығарды, бірақ көп ұзамай қайта жұмысқа алды), "Көңілді құс" және "Жаңа Аладдин" қойылымдарында Лалли рөлінде ойнады. 1900 жылдан 1906 жылға дейін ол 14 қойылымда өнер көрсетті. Эдвардс оны танымал суретші Люсильге алып барып, стильдік кеңес алуға жіберді. Люсиль кейінірек: "Мен оның әдемі де, ақылды да, бірақ өзін қалай жақсырақ көрсетуге болатынын білмейтін қыз екенін түсіндім. Ол сол кезде соншалықты ұялшақ және тартыншақ болғандықтан, Джордж Эдвардстың сияқты білгіш продюсер болмаған жағдайда, оны хорға қабылдамайтын еді" деп жазды. Ағылшын тіліндегі мәтіні Адриан Россқа тиесілі қойылым 1907 жылдың маусымында ашылып, Дейли театрында 778 рет қойылды. Элси бұл рөлді Дейлиде сомдады және 1908 жылдың тамызынан бастап онымен гастрольдік сапарға шықты. Бұл қойылым оның авторларына үлкен табыс әкелді және Элсиді танымал жұлдызға айналдырды. Люсиль "Күлкілі жесір" қойылымында Элси үшін костюмдер жасады (оның ішінде ерекше сәнге айналған қауырсынды шляпалар), содан кейін ол Элсиді өзінің киімдерін және басқа да қойылымдарының костюмдерін жасау үшін пайдаланды. Люсиль: "Ол маусым өте жарқын болды, бәлкім, соғыстан бұрынғы Лондонның әлеуметтік өмірін ең жоғары деңгейге жеткізген серияның ең жарқын маусымы болды. Ал осының шыңында жаңа қойылым жаңа актрисамен бірге ұсынылды, ол бүкіл қаланы өзінің сұлулығымен баурап алды" деп жазды, сондай-ақ ол пошта карточкалары арқылы көптеген еркектерден құнды сыйлықтар алды (тіпті мұра қалдырулар да болды). "Күлкілі жесір" қойылымынан кейін Элси тағы 16 қойылымда ойнады, оның ішінде 1909 жылы ағылшын тіліндегі "Долларлық ханшайым" қойылымы, 1911 жылы "Вальс арманы" британдық премьерасында Франзи рөлі және 1911 жылы "Люксембург графында" Анжель рөлі бар, осы рөлдері үшін ол үздіксіз мақтаулар алды. Бір сыншы: "оның сахнадан өтіп бара жатқанын көрудің өзі үлкен қуаныш сыйлады" деп жазды.

Кейінгі жылдар

1920 жылы Елси күйеуімен Глостерширдегі Редмарли Д'Абитот ауылына көшіп келді. Ол осы кезеңде он жыл сахнадан қалып, әлеуметтік шараларға қатысып, түлкі аулаумен шұғылданды. 1927 жылы ол қайтадан сахнаға оралды, алдымен гастрольдік сапарлар жасады, содан кейін Лондондағы Уэльс принці театрында Роберт Стольцтің неміс музыкалық комедиясы "Мэди" бойынша ағылшын тіліне аударылған "Көк пойыз" спектаклінде Айлин Мэйн рөлін сомдады. Оның зейнеткерлікке шығар алдындағы соңғы қойылымы 1928–1929 жылдары Дайли театрында Айвор Новеллоның сәтті "Ақиқат ойыны" болды. 1930 жылы Елсидің денсаулығы нашарлап, мінезі тікелей өзгеріп, бақытсыз некесі ажырасып кетті. Ол көп уақытын емдеу орындарында және швейцариялық санаторияларда өткізді. Оған ауыр психикалық аурулар диагнозы қойылды және миына операция жасалды, нәтижесінде денсаулығы жақсарған деп хабарланды. Оның соңғы жылдары Лондондағы Сент-Эндрю ауруханасында өтті. Елси 76 жасында Лондонның Криклвуд аймағындағы Сент-Эндрю ауруханасында (1973 жылы бұзылған) қайтыс болды және Голдерс Грин крематорийінде кремацияланды.

Жазбалар мен фильмдер

Памеладан Оуэн Нареспен дуэттер. Фредерик Нортонның музыкасы, Артур Уимперистің сөздері. 1918 жылғы 22 қаңтарда жазылған: "Сізбен танысқаныма қатты қуаныштымын". HMV 04224 (Матрица No. HO 3046 af) "Бұл сіздің қандай заттарыңыз бар емес". HMV 04225 (Матрица No. HO 3051 af) "Мен сені қатты жақсы көрдім". HMV 03602 (Матрица No. HO 3048 af) "Вальс тақырыбы және Купидон" (2-ші актінің финалы). HMV 04223 (Матрица No. HO 3053 af) "Купидон, Купидон". HMV 03601 (Матрица No. HO 3054 af)

"Көк пойыз" фильмінен. Музыкасын Роберт Стольц, Айви Сент-Хелиер және Горни жазды, сөздерін Дион Титерэдж және Реджинальд Аркел жазды. 1927 жылы жазылған: "Көк пойыз". (Титерэдж және Горни) Columbia 4438 (Матрица No. 5661) "Қыз жігітті сүйгенде". (Титерэдж, Аркелл және Стольц) Артур Маргетсонмен дуэт. Columbia 9223 (Матрица No. AX 2866) "Айлин". (Аркелл және Стольц) Артур Маргетсонмен дуэт. Columbia 4439 (Матрица No. A 5660) "Швейцарияның жұмбақ елі". (Аркелл және Стольц) Columbia 4438 (Матрица No. A 5662) "Мені бірінші сұрамадың". (Аркелл және Сент-Хелиер) Артур Маргетсонмен дуэт. Columbia 9223 (Матрица No. AX 2867)

Элси екі фильмде ойнады: Д.У. Гриффиттің "Ұлы махаббат" (1918, эпизодтық рөл) және "Достастық" (1919) фильмдерінде.