Кіріспе

Noble and Wolf v Alley [1951] S. C. R. 64 – Канада Жоғарғы Сотының танымал шешімі, онда Сот "ақ немесе кавказдық нәсілге" жататын тұлғаларға ғана жер учаскесінің меншігін шектеген шартты күштен шығарды.

Істің тарихы

1933 жылы Энни Нобл Хьюрон көлінің жағасындағы Бич О'Пайнс ауданында коттедж салғызу үшін жер сатып алды. 1948 жылы ол бұл жерді Бернард Вольфке сатуға шешім қабылдады. Бірақ, бастапқы құжатта төмендегі шарт белгілі болды: "(f) Осы жер мен мүлік ешқашан сатылмайды, табысталмайды, берілмейді, жалға берілмейді немесе қандай да бір жолмен еврей, еврей, семит, негр немесе түрлі терілі нәсілге жататын немесе осы нәсілге жататын қандық байланысы бар кез келген адамға өткізілмейді, сондай-ақ осы мүліктерді ешбір жолмен пайдаланбауы керек. Бұл Концессия берушінің ниеті мен мақсаты – аталған демалыс орнының меншігін, пайдалануын, иеленуін және пайда алуын осы шартта көрсетілмеген ақ нәсілді немесе еуропалық нәсілді адамдарға шектеу." Вольф еврей болғанымен, Нобл оған жерді сатуды қалады, сондықтан олар сотқа келісімді жою туралы өтініш жасады, бірақ "Пайнс" қауымдастығы қарсылық көрсетті. Нобл мен Вольф Ре Драммонд Рен ісіндегі соңғы шешімге сілтеме жасады, онда Онтарио соты кемсітушілік келісімді жойды. Алайда, сотта және апелляцияда соттар бұл шектеуді күшінде қалдырды. Жоғарғы Сот алты дауысқа бір дауыспен келісімнің жарамсыз екенін мәлімдеді. Олар төменгі соттың Драммонд Рен ісін қабылдамауымен келісіп, шектеулі келісімдер заңын қарастырып, шеттету туралы шектеуде қолданылған тілдің тым белеулі екенін анықтады. Рэнд судьясы өз шешімінде түсіндіргендей, мұндай келісімдер Талк пен Мокшайда айтылған қағидаға сәйкес болуы керек, яғни олар "жерге тікелей қатысты болуы керек, жақын мағынадағы әсерден ерекшеленуі керек". Өйткені бұл жағдайдағы келісім "жерге немесе оны пайдалану тәсіліне емес, сатып алушының әрекеті арқылы беруге бағытталғандықтан", ол "нәсілдік немесе қандық шекараларды белгілеу мүмкін емес, соның салдарынан сот барлық жағдайларда сатып алушының тыйым салынған топқа жата ма, жоқ па, анықтай алмайды" деген себеппен күшін жойды.

Әсері

Іс соттарда қаралып жатқанда, Онтарио заң шығарушы органы мұндай шектеулі міндеттемелерді "жарамсыз және күшін жойған" деп жариялаған заң қабылдады, бірақ ол тек 1950 жылдың 24 наурызында немесе одан кейін жасалған міндеттемелерге ғана қатысты, себебі осы күні патшалық келісім берілді. Бич О'Пайнс қауымдастығын құрайтын құжаттардағы міндеттемелер күшін жойған болып табылса, түзетуге дейін жасалған басқалары (Тулк v Мокхай ісінде белгіленген талаптарға сәйкес болған жағдайда) әлі де жарамды деп есептелді, өйткені Онтарио апелляциялық соты олардың қоғамдық мүдделерге қайшы келмейтінін мәлімдеді.