Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ірі қара мал тұқымы
Cattle breed
Уэльс қарасы – Уэльске табиғи ортада өсетін, екі мақсатта қолданылатын ірі қара мал тұқымы. Бұл тұқым Ұлыбританиядағы ең көне тұқымдардың бірі, тарихы римдіктер кезеңінен бұрынғы заманға дейін жетеді. Уэльс қарасы сакстардың басып кіруі кезінде британдықтардың аса құнды мүлігі болған.
The Welsh Black is a dual purpose breed of cattle native to Wales. This breed is one of the oldest in Britain, going back to pre Roman times. The Welsh Black was a prized possession of Britain's people upon the invasion of the Saxons.
Тарих
Бұл тұқымды коммерциялық тұрғыда пайдалану мақсатында малшылар оларды ағылшын нарықтарына айдап әкелді. Оңтүстік-Батыс Уэльстен келген саумалдар Тайви аңғары арқылы Лландовириге дейін, Херефорд пен Глостер қалаларына қарай жол тартты. Оңтүстік Кардиганширден келген саумалдар Лланибидер және Ллансавел арқылы Лландовириге жетті. Содан кейін малшылар көп ақшамен Уэльске оралып, қарақшылар мен жол тонаушылардың құрбаны болды. Осының нәтижесінде 1799 жылы Лландовирде Banc yr Eidon, «Қара бұқа» банкі құрылды, кейіннен ол Lloyds Bank-ке сатылды. XIX ғасырдың басында Уэльстен әр жылы 25 000 бас ірі қара экспортталды. 1960 жылға дейін аз ғана мал Ұлыбританиядан тысқары елдерге экспортталды, бірақ қазір оларды Канада, Жаңа Зеландия, Австралия және Германияда, сондай-ақ Сауд Арабиясында, Ямайкада және Угандада кездестіруге болады. Уэльс қара мал тұқымы Уэльстегі сирек кездесетін жергілікті тұқымдар тізіміне енген. 1970 жылға дейін бұл тұқым екі мақсатқа да толыққанды қызмет етті, себебі елде екі түр-тұқымы болды. Солтүстік Уэльс тұқымы ет өндірісіне арналған, денелі мал болса, оңтүстік тұқымы сүттік малға жақын болды. Бүгінгі таңда сиыр етіне деген сұраныс артқандықтан, дәстүрлі қажеттіліктерге де, қазіргі сиыр еті сұранысына да сай келетін гибридтік тұқымды әзірлеуге мүмкіндік туды.
Commercial exploitation of the breed meant that drovers would drive them to English markets. Herds from south west Wales travelled towards Hereford and Gloucester up the Tywi Valley to Llandovery. Herds from South Cardiganshire reached Llandovery through Llanybydder and Llansawel. The drovers would then return to Wales with large amounts of money, which made them targets of bandits and highwaymen. The result was the formation in 1799 of the Banc yr Eidon in Llandovery, the Bank of the Black Ox, which was later purchased by Lloyds Bank. By the turn of the nineteenth century, 25,000 cattle were being exported from Wales every year. Before the 1960s, few cattle were exported outside the UK, but now can be found in Canada, New Zealand, Australia and Germany as well in Saudi Arabia, Jamaica and Uganda. Welsh Black cattle are on the list of endangered native breeds in Wales. Through 1970 this breed served a true dual purpose as there were two subspecies in the country. The Northern Wales subspecies was a stocky breed used for its meat, while the southern subspecies was a more dairy like breed. As the modern demand for beef has increased a more hybrid species has been developed, which fits traditional needs and the modern demand for beef.
Корнуолл қарасы
Корнуоллдың жойылып кеткен қара мал тұқымы Уэльстің қара мал тұқымымен тығыз байланысты болған деген пікір бар. Тоғызыншы ғасырда олардың мөлшері шамамен бірдей деп айтылған.
It has been speculated that the extinct black cattle of Cornwall was a breed closely related to the Welsh Black. In the nineteenth century they were described as being the same size.
Сипаттамалары
Атауынан-ақ көрініп тұрғанындай, бұл мал табиғи түрде қара түсті болады. Әдетте, олардың мүйіздері ақ болып, ұштары қара, бірақ оларды кесіп тастауға болады, сондай-ақ табиғи түрде мүйізсіз (соралған) түрлері де бар. Қызыл түсті малдар кейде кездеседі – бұрын қызыл және басқа да түстер жиі ұшырасатын. Оның қаталдығы мен жайылымданумен қатар шөп жеу қабілеті оны қиын жайылымдарға, мысалы, бұталы далалар мен сортаң жерлерге, сондай-ақ табиғатты қорғау мақсатындағы жайылымдарға өте ыңғайлы етеді. Бұл мал дәстүрлі түрде сүт пен ет үшін өсірілген, бірақ қазір коммерциялық мақсатта көбінесе ет өндірісіне қолданылады.
As the name suggests, the cattle are naturally black. They generally have white horns with black tips, but these may be removed, and there are also naturally hornless (polled) strains. Red individuals occur occasionally – red and other colours were more common in the past. Its hardy nature coupled with its habit of browsing as well as grazing makes it ideal for rough pasture such as heathland and moorland, and for conservation grazing. Traditionally bred for both milk and beef, commercially it is now usually used only for beef.