Кіріспе

Өзен ішіндегі ашық жер көлемі
Геоморфологиялық құрылымдар ретінде өзен аралдары

Өзеннің толық ішінде орналасқан аралдар

Өзен аралы – өзен суымен толығымен қоршалған ашық жер көлемі. Дұрыс анықталғанда, ол маусымдық су ағыны арасындағы сайларды және Маражо сияқты өзен дельталарындағы жартылай жағалау аралдарын қамтымайды. Бұл аралдар өзен арнасының өзгеруінен пайда болады. Мұндай өзгерістер салалы өзендермен өзара әрекеттесу нәтижесінде немесе шөгінді мен/немесе эрозияның қарсы күштерінен, табиғи кесіктер мен иілімдерді құрайтын процестерден туындауы мүмкін. Жаңа өсімдіктерден бос сайлар мен лайлы жерлер таралып, жылжып немесе шөгінділер арқылы осы аралдарға айналуы мүмкін; бұл процеске су ағынына кедергі келтіретін қамыс, пальма, мәңгі жасыл ағаштар немесе тал сияқты жасанды нығайту немесе табиғи факторлар көмектеседі. Аралдар кішкентай немесе үлкен болуы мүмкін, кейбіреулері көптеген шаршы километрлерді алып жатады, олардың мысалдары төменде келтірілген. ТОК

Өңірлік номенклатура

"Торбалы бас" термині өзен ішіндегі (көбінесе Миссисипи өзенінде) арал (кішкентай арал) немесе ағаштардың жиынтығы немесе қалың тоғайын білдіреді және көбінесе АҚШ-тың орталық-батыс аймағында қолданылады. Көптеген өзендер, егер жеткілікті кең болса, үлкен аралдарға ұя бола алады. "Торбалы бас" термині Марк Твеннің "Хаклберри Финннің басынан өткендері" романы арқылы танымал болды. Англияда Темза өзеніндегі арал "айт" (немесе "айот") деп аталады.

Ең үлкені мен кішігірімдері

Мажули (өзеннің екі жағалауы арасындағы жағалауы жоқ құрлық), Үндістандағы Ассам штатындағы Брахмапутра өзенінде орналасқан. Гиннесс әлемдік рекордтар кітабында әлемдегі ең үлкен мекендейтін өзен аралы деп танылған. "Британника" энциклопедиясы басқа да үлкен жағалауы жоқ құрлықты, Бананал аралын (Арагуая өзенін 320 км-ге жуық қашықтықта екі салаға бөлетін арал), Бразилияның орталық бөлігіндегі Токантинс штатында орналасқан, әлемдегі ең үлкен өзен аралы деп көрсетеді. Алайда, кейбір геологтар Бананал аралын өзен аралы деп санамайды, өйткені олар Арагуая өзенінің екі салаға бөлінгенін, ал Бананал аралы осы екі сала арасындағы құрлық екенін айтады. Дегенмен, Бананал аралы техникалық тұрғыдан арал болып табылады, өйткені ол ешқандай жерде негізгі құрлыққа тимейді. Умананда аралы, тұрақты тұрғындары бар ең кішкентай өзен аралы немесе аралша болып саналады. Умананда да Брахмапутра өзенінде орналасқан. Амазонка бассейнінде және Бангладеште Умананда сияқты кішкентай немесе одан да кішкентай, мекенделген көптеген аралдар бар. Уманандамен салыстырылатын өлшемдегі тағы бір арал – АҚШ-тың Батыс Вирджиния штатындағы Гайандотт өзеніндегі Хатфилд аралында тұрақты халық жоқ, бірақ онда бірнеше тұрақты ғимараттар бар, олардың ішінде Логан қаласы мен айналасындағы аудандарға қызмет ететін K–12 мектептері және Логан округінің қоғамдық кітапханасының бас филиалы бар. Теңіз және Сена сияқты каналға салынған өзендерде тұрақты материалдардан салынған үйлермен бір үйлі аралдар кездеседі. Каналдар аралдардың эрозиясын азайтады және әсіресе бөгеттер арқылы судың едәуір көлемін сақтап, су тасқынының биіктігін шектейді. Өзен арналарымен жақсартылған аралдардың мысалдары – Маймыл, Жұма, Холм және Д’Ойли Карт аралдары.

Аймағы бойынша өзен аралдары

Атау Аудан (км²) Ел Өзен Маражо 40,100 Бразилия Амазонка өзені / Пара өзені Бананал аралы 19,162 Бразилия Арагуая өзені Өзен жазығы, Муламин, Колеамбли, Хей, Балранальд 18,000 Австралия Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Биллабонг, Эдвард және Муррумбиджи өзендері жүйелерімен қалыптасқан. Тупинамбарана 11,850 Бразилия Амазонка өзені Бахр-эль-Жабал аралы 7,929 Оңтүстік Судан Бахр-эль-Жабал Бахр-эль-Зериф Голландия/Утрехт 7,361 Нидерланд Рейн өзені Ийссел өзені Ила Гранде де Гурупа 4,864 Бразилия Амазонка өзені Маргарита аралы 2,832 Колумбия Магдалена өзені Уарини аралы 2,339 Бразилия Уарини өзені, Амазонка өзені Бовен Дигул 2,171 Индонезия Дигул өзені, Кавага өзені Ричардс аралы 2,165 Канада Маккензи өзені Краснослободск 2,002 Ресей Волга өзені, Ахтуба өзені Вельки Житни остров 1,885.2 Словакия Дунай, Кіші Дунай Хатия аралы 1,508.23 Бангладеш Мегна өзені Летеа аралы 1,480 Румыния Дунай Камарг 1,453 Франция Гранд Рон, Пети Рон Бхола аралы 1,441 Бангладеш Мегна өзені Чонгмин аралы 1,267 Қытай Янцзы өзені Иль-а-Морфиль 1,250 Сенегал Сенегал өзені Чжуншань аралы 1,055.42 Қытай Жеміс өзені Дибру Сайкова 765 Үндістан Брахмапутра өзені Сэндвип аралы 762.42 Бангладеш Мегна өзені Ұлы Брэила аралы 720.2 Румыния Дунай Мажули 553 Үндістан Брахмапутра өзені Сумба аралы 500 Демократиялық Республика Конго Конго өзені Монреаль 499 Канада Св. Лаврентий өзені, Ривьер-де-Прэри Сизетköz 375 Венгрия, Словакия Дунай Манпура аралы 373 Бангладеш Мегна Инхакамба 340 Мозамбик Замбези Хукше Ваард 323.74 Нидерланд Оуде Маас, Ниуве Маас Янчжун аралы 320 Қытай Янцзы өзені Ганбауэр аралы 264 Австралия Мюррей өзені Чепел аралы 257 Венгрия Дунай Жезус аралы 242 Канада Ривьер-де-Миль-Иль, Ривьер-де-Прэри Ворне Путтен 220 Нидерланд Оуде Маас, Ниуве Маас Хизинген 199 Швеция Гёта-эльв Москейро 191 Бразилия Амазонка өзені Мбаму аралы 180 Конго Республикасы Конго өзені Дон Кхонг 144 Лаос Меконг Робертс аралы 133 АҚШ Сан-Хоакин өзені Юнион аралы 130 Гранд Аралы 73.8 АҚШ Ниагара өзені Рангитата аралы ~65 Жаңа Зеландия Рангитата өзені Острво 60 Сербия Дунай Хогг аралы 59 Гайана Эссекибо өзені Манхэттен аралы 59 АҚШ Гудзон өзені/Шығыс өзені/Харлем Крик Хенгша аралы 55.74 Қытай Янцзы өзені Русне аралы 45 Литва Неман Вакенаам аралы 45 Гайана Эссекибо өзені Белене аралы 41 Болгария Дунай Вудфорд аралы 37 Австралия Кларенс өзені Вильгельмсбург 35.3 Германия Эльба Легуан аралы 31 Гайана Эссекибо өзені Грав ди Пападополи 18 Италия Пьяве өзені Исла Теха 15 Чили Кау Кау өзені/Крусес өзені/Вальдивия өзені Срирангапатна 13 Үндістан Кавери Шиванасамудрам Үндістан Кавери Гросс Иль 25 АҚШ Детройт өзені Инч Клута ~24 Жаңа Зеландия Клута өзені Хортиця 23.59 Украина Днепр Аралы Шаренград 9 Даулы (Сербия/Хорватия) Дунай Еуидо 8.4 Оңтүстік Корея Хан өзені Татышев 7 Ресей Енисей өзені Седуду/Касикили 5 Ботсвана Куандо өзені Ада Бояна 4.81 Черногория Бояна өзені Хейден аралы 4.4 АҚШ Уилламетте өзені Нанджидо 2.8 Оңтүстік Корея Хан өзенінің саласы Отдыха аралы 2.5 Ресей Енисей өзені Уилин аралы 1.5 АҚШ Огайо өзені Рунгградо 1.3 Солтүстік Корея Тэдон өзені Янгдакдо 1.2 Солтүстік Корея Тэдон өзені Наканошима 0.7 Жапония Кю Ёдо өзені Чжэньбао аралы 0.7 Қытай Уссури өзені Бхавани аралы 0.53 Үндістан Кришна өзені Бамсеом 0.24 Оңтүстік Корея Хан өзені Иль-де-ла-Сите ~0.2 Франция Сена Накасу ~0.2 Жапония Накагава өзені Принц саябағы аралы 0.2 Канада Боу өзені Вуковар аралы 0.032 Даулы (Сербия/Хорватия) Дунай Умананда аралы 0.02 Үндістан Брахмапутра өзені Хэтфилд аралы 0.17 АҚШ Гайандотте өзені Соме Севит (Гавит, Чавит, Сольвит, Йевит) 0.0104 (0.0048, 0.0034, 0.0012, 0.0008) Оңтүстік Корея Хан өзені Фезант аралы 0.00682 Франция мен Испания арасындағы кондоминиум Бидасоа

Ескерту: Мұхит жағасында да болатын өзен аралдары кіреді.

Халық саны ең көп өзен аралдары

Бұл тізімде кем дегенде 25 000 тұрғыны бар өзен аралдары көрсетілген. Атауы Халық саны (адам) Аумағы (км²) Елі Қаласы Өзені Салсет аралы 15 111 974 619 Үндістан Мумбаи және Тане Васаи сағасы / Тане сағасы Монреаль аралы 1 942 044 (2016) 499 Канада Монреаль Ривиер-де-Прери / Сент-Лоренс өзені Манхэттен аралы 1 628 701 (2018) 59 АҚШ Нью-Йорк қаласы Гудзон өзені / Шығыс өзені Чунмин аралы 660 000 (2010) 1 267 Қытай Шанхай Янцзы өзені Иисус аралы 422 993 (2016) 242 Канада Лаваль Ривиер-де-Миль-Иль / Ривиер-де-Прери Вельки Житны аралы 226 446 (2001) 1 885 Словакия Братислава, Комарно, Дунайска-Стреда және басқалары Дунай, Кішкентай Дунай Васильев аралы 209 188 (2017) 10.9 Ресей Санкт-Петербург Большая Нева / Малая Нева Лулу аралы 198 309 (2016) 122.4 Канада Ричмонд Фрейзер Сирангам 181 556 (2001) 13 Үндістан Сирангам Кавери Бангкок Ной 179 814 (2017) 18 Тайланд Бангкок Чао-Прая өзені Мажули 167 304 (2011) 422 Үндістан Вайшнав қасиетті орындары Брахмапутра өзені Чепел аралы 166 953 (2012) 257 Венгрия бірнеше Дунай Хисинген 130 000 199 Швеция Гётеборг Гёта-Эльв Наватос аралы 117 196 1.95 Филиппин Наватос, Метро Манила Туллахан өзені Вильгельмсбург 49 132 (2006) 35.3 Германия Гамбург Эльба Йеоидо 30 988 (2006) 8.4 Оңтүстік Корея Сеул Хан өзені Москейро 27 000 191 Бразилия Белем Амазонка өзені