Кіріспе

Diu Crône – шамамен 30 000 жолдан тұратын, 1220 жылдарға таман жазылған және эпостық ақын Генрих фон дер Тюрлинге жатқызылатын орта және жоғарғы неміс тіліндегі поэма. Онда король Артур және Британия жөніндегі оқиғалар баяндалады. Автор туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол Каринтияның Спонхайм герцогтарының резиденциясы болған Санкт-Вейт-ан-дер-Глан қаласынан шыққан болуы мүмкін деген болжам бар. Diu Crône Дөңгелек үстелдің рыцарьларының Грааль іздеуі туралы да айтады, бірақ бұл нұсқасы "Персиваль" және "Галахад" нұсқаларынан өзгеше: мұнда қасиетті нысанға Гавейн қол жеткізеді. Артур әдебиетінде осыны істейтін жалғыз туынды осы поэма. Тақырыптағы "таж" – поэманың өзі. Генрих өзінің туындысын қымбат тастармен әсемделген диадемамен салыстырады, ал "қымбат тастар" – ол өлеңнің алтын негізіне "қосылған" әртүрлі Артур ертегілері мен эпизодтары. Оның осы әрекетінің мақсаты – барлық әйелдерге ләззат сыйлау. Бұл оның таңдаған батыры Гавейннің әйелдерге ұнайтын рыцарь ретіндегі беделімен үйлеседі. Джон Мэтьюс поэманы Артур мифологиясынан алынған оқиғалардың әртүрлі жиынтығынан құралған, сөздері тым көп және кейде жазылуы нашар туынды деп сипаттайды. Ол сондай-ақ, осы оқиғалардың арасында өте көне нұсқалары бар екенін атап өтеді, олар Ирландия батыры Кухулиннің шығу тегіне, әсіресе, осы батырдың сиқыршы Ку Рой мак Дайр және оның әйелі Блатнаттың сынағына қатысты. Diu Crône-дегі Ку Ройға (сонымен қатар кейінгі дәстүрдегі Жасыл рыцарьға) сәйкес келетін кейіпкер – "білімді жазушы" Гансгутер, ол да сиқыршы және пішін өзгертуге қабілетті. Осы көне эпизодтардың ішінде (жолдар 12611–13934) екі қарындастың сиқырлы есектің баулығы үшін таласқан оқиғасы бар. Бұл есек аттысын қауіпсіз түрде қоршаған ортаға, кесілген адам бастарымен әсемделген, айналып тұратын қамалға жеткізе алады (Келттер 6.1 және Бас аулау 3.1). Осы оқиға Пайен де Мейзиердің "La Mule sans frein" атты қысқа поэмасында да кездеседі (Сэр Гавейн және Карлайлдың Карлы 7.3). Екі нұсқа да, ішінара, 9 ғасырдағы ирланд аңызы Fled Bricrenn (Bricriu's Feast) поэмасындағы Uath mac Imoman эпизодынан алынған сияқты. Поэманың ғылыми басылымдары 1852 жылы Готтлоб Генрих Фридрих Шолл (1802–1870) және 1989 жылы Кентукки университетінің неміс тілі профессоры Дж. У. Томас тарапынан жасалды.