Кіріспе
Баффи зерттеулері, сондай-ақ Баффиология деп аталады, Джосс Уэддонның танымал телесериалы "Баффи – вампир жойғыш" және, шамалы дәрежеде, оның туынды бағдарламасы "Энджел"ді зерттейді. Ол жыныс, отбасы, этика және басқа да философиялық мәселелерді осы сериалдардың мазмұны арқылы, "Баффи әлемінде" (Buffyverse) көтерілген қырынан қарастырады. NPR тілшісі Неда Улаби Баффидің "академиялық қауымда ерекше жанкүйерлерге ие екенін, олардың кейбіреулері бұл салаға "Баффи зерттеулері" деп ат қойған" деп сипаттады. Бұл жекелеген ғылым саласы ретінде кеңінен танылмаса да, "Баффи зерттеулері" термині Баффиге қатысты академиялық жазбаларда жиі қолданылады.
Академиялық сала ретінде даму
Баффиның алғашқы көрсетілімі (1997–2003) нәтижесінде көптеген кітаптар мен жүздеген мақала жарық көрді. Олар шоудың тақырыптарын социология, психология, философия, теология және әйелдер зерттеуі сияқты түрлі ғылыми салалар тұрғысынан қарастырды. Алғашқы жазылған еңбектердің бірі – Дэвид Грейбердің 1998 жылы жариялаған «Құдайсыз көтеріліс» мақаласы. 2001 жылғы қаңтардан бастап Slayage: The Online Journal of Buffy Studies журналы тоқсан сайын осы тақырыпта эсселер жариялап келеді. «Баффи – вампирлермен күрес: не үшін?» (Fighting the Forces: What's at Stake in Buffy the Vampire Slayer) кітабы 2002 жылы шықты, содан бері академиялық баспалар көптеген Баффи кітаптарын жариялады. Осы тақырыпта бірнеше халықаралық конференциялар өтті. «Әлемнің түкпір-түкпіріндегі колледждер осы сериалға арналған курстар ұйымдастырады, ал Австралия мен Жаңа Зеландиядағы орта мектептерде де Баффи сабақтары бар». Бұл тақырыпты Лондонның Брунел университетіндегі «Культті фильмдер мен теледидар» магистрлік бағдарламасының бір бөлігі ретінде де зерттеуге болады. «Ангел» сериалы да көбінесе алдыңғы туындысымен бірге талданады, мысалы, 2005 жылы жарық көрген «Ангелді оқу» (Reading Angel) кітабында. Баффи сериалының авторы Джосс Уидон сериясына ғылыми қауымның қызығушылығына былай деп жауап берді: «Академиялық қауымдастық сериалға қызығушылық танытқанына өте қуаныштымын. Менің ойымша, ғалымдар үшін халықтық мәдениетті зерттеу әрқашан маңызды, тіпті зерттейтін нәрсе ақымақтық болса да. Егер ол сәтті болса немесе мәдениетке әсер етсе, оны зерттеуге және себебін анықтауға болады. Ал Баффи, мен үміттенемін, ақымақтық емес. Біз эмоционалды, саяси және тіпті философиялық тұрғыдан не айтқымыз келетінін жазғанда мұқият ойлаймыз. Бұл, поп-мәдениет құбылысынан басқа, эпизодтар бойынша терең мәтіндік қабаттарға толы туынды». Үшінші Халықаралық Slayage конференциясы Уидон әлеміне арналған (The Whedonverses) 2008 жылдың 5-8 маусымы аралығында Арканзас штатының Аркадельфия қаласындағы Хендерсон мемлекеттік университетінде өтті. Осы ғылыми назарға сын көздер де қарады. «Баффи мен Ангелдегі» (Buffy and Angel) «Қандық қарым-қатынастар» (Blood Relations) кітабының авторы Джес Баттис, Баффи әлемін зерттеу «қуаныш пен ашудың ыңғайсыз үйлесімін тудырады» және «академияның ішіндегі белгілі бір жек көрумен кездеседі» деді.
Гендерлік зерттеулер
Лорна Джоуетт, 2005: Жыныс және Қазақ: Баффи жанкүйерлері үшін гендерлік зерттеулерге кіріспе. Веслиан университетінің баспасында жарияланған бұл мақалада Нортгемптон университетінің американдық зерттеулер бойынша аға оқытушысы және Баффидің жанкүйері Джоуетт: «Баффи – кунг-фумен ұстайтын Барби болуы мүмкін, бірақ ол әлі де Барби» дейді (197-бет). Джоуетт осы шоуды «постфеминистік» деп сипаттайды, бірақ оның гендерлік стереотиптерге мағыналы түрде қарсы тұра алмайтынын айтады. Джоуетт кітабының алғашқы үш тарауы: «Қыз күші», «Жақсы қыздар және жаман қыздар» деп аталады, онда Джоуетт әйел кейіпкерлеріндегі стереотиптерді талдайды, олардың шоу арқылы нығайтылатынын көрсетеді. Келесі үш тарау ерлер стереотиптеріне арналған: «Қатал ерлер», «Жаңа ерлер» және «Өлген ұлдар». Джоуетт шоуда ерлер кейіпкерлері үшін де стереотиптерді нығайту бар екенін мәлімдейді.
Поп-мәдениет зерттеулері
Ди Эми Чинн және Милли Уильямсон, 2005: «Вампир тікені» мәтінде және фандомда: «Буффи – вампирлерді өлтірушідегі» қарама-қарсылықтарды реттеу. Оксфорд Брукс университетінің аға оқытушысы Эми Чинн және Брунел университетінің Уильямсон осы мақалада Спайк деп аталатын нақты кейіпкерге назар аударады. Авторлардың пікірінше, ол «эротикалық теріс сезім мен тартымдылықтың бірдей білінуі» және «басқаға деген қорқыныш пен құштарлықты» бейнелейді. Авторлар Спайк кейіпкерін сериалдағы сексуалдық және жеке бастың жалпы бейнесімен салыстырып, қарама-қарсылықтарын көрсетеді. Марселла Линс, 2020: «Попмәдениеттегі либертариандық»: «Буффи – вампирлерді өлтірушінің» 4-маусымына либертариандық принциптерді қолдану. Университет Анхебели Морумбидегі зерттеуші Марселла Линс «Буффидің» 4-маусымын қайта қарастырып, либертариандық перспективадан талдайды. Осы маусымда мемлекеттің формасы мен функциясы, оның қоғаммен қарым-қатынасы, мемлекеттік биліктің бұрмалануы және заң мен жазаның моральдық мәні сияқты маңызды мәселелер талқыланады. Либертариандық этика мен принциптерді осы телешоуды түсіну үшін пайдалану, либертариандықты қазіргі мәселелерді шешу жолын іздегенде ескеруге болатын құнды философиялық балама ретінде ұсынады деп күтілуде.
Медиа зерттеулері
Ронда Уилкокс, 2005: «Баффи неге маңызды: Баффи – вампир жойғыш өнері». Баффи неге маңызды? Осы мақалада Уилкокс осы телешоуды біз үшін жаңаша қарастыруға тырысады. Уилкокс былай дейді: «Бұл маңызды, себебі ол теледидар өнер болуы мүмкін екенін көрсетеді және оны зерттеуге лайық. Кейіпкерлердің тереңдігі, оқиғалардың шындығы, тақырыптардың мәнділігі және олардың тіл, дыбыс және бейнедегі нақты көрінісі – мұның бәрі маңызды» (Уилкокс 419). Осы элементтердің барлығын егжей-тегжейлі түсіндіріп, сонымен қатар Баффи туралы басқа ғылыми мақалаларға сүйене отырып, Уилкокс бұл телесериалды Баффиге қызығушылық танытқан барлық жанкүйерлер үшін түсінікті деңгейге жеткізуге көмектеседі – серия туралы әлдебір күмәнмен қарағандардан бастап, оған жанып тұрған жанкүйерлерге дейін. Уилкокс, Ронда және Лавери, Дэвид, 2002. «Күштермен күрес: Баффи – вампир жойғыш үшін не қауіпті?». «Күштермен күрес» танымал мәдениеттің керемет мысалы – «Баффи – вампир жойғыш» телесериалында мағына жасау үшін күресті зерттейді. Бұл эсселерде серияға тән әлеуметтік және мәдени мәселелер талданып, оны әдеби контекстке орналастырады. Редакторлар Уилкокс пен Лавери осы шоудың жанкүйерлеріне қызықты мүмкіндік есігін ашты. Әйелдер мен ерлер арасындағы қатынастар, ұрпақтар, нәсіл, әлеуметтік топ және зорлық-зомбылық мәселелері негізгі және қосалқы кейіпкерлерді терең талдау арқылы жан-жақты қарастырылады. Әлеуметтік топ және нәсіл Баффи мен оның достарының «басқа» екі жойғышпен – американдық ақ қоқысы Фейт пен ямайкалық Кендрамен қарым-қатынасын зерттеу арқылы талқыланады. Уилкокс пен Лавери осы көптеген ұғымдарды талдап, «Құдай, жаңа діни қозғалыстар және Баффи – вампир жойғыш» және «Баффи – вампир жойғыш туралы барлық философиялық нәрселер» сияқты басқа да ғылыми эсселерді сынға алады.
"Fighting the Forces” explores the struggle to create meaning in an impressive example of popular culture, the television series phenomenon “Buffy the Vampire Slayer”. These essays analyze the social and cultural issues implicit in the series and place it in its literary context. Editors Wilcox and Lavery have opened an intriguing doorway to fans of this show, “Issues of gender, generations, race, class, and violence are treated seriously, through an in depth analysis of both main characters and sidekicks. Class and race are discussed through a study of Buffy’s and her friends’ relationship with the two "other" slayers, American white trash Faith and Jamaican Kendra.” Wilcox and Lavery analyze these many concepts while critiquing other scholarly essays such as “God, New Religious Movements, and Buffy the Vampire Slayer” and “Everything Philosophical About Buffy the Vampire Slayer.”
Отбасылық зерттеулер
Бёрр, Вивьен және Джарвис, С., 2007 жылдың қыркүйегі. “Баффи – вампирлермен күрескендегі баламалы өмір салтының отбасылық бейнелерін көзге елестету”.
Бұл мақалада отбасы және медиадағы отбасылардың жастардың көзқарасына қалай әсер ететіні зерттеледі. «Баффи – вампирлермен күрескен» телесериалы арқылы Бёрр нормадан тыс отбасылық формалардың, әсіресе генетикалық байланысы жоқ немесе «таңдалған» отбасылардың қауіптері мен пайдаларын қарастырады. (Бёрр) Сондай-ақ, Баффи отбасының иерархиялық емес, «демократиялық көзқарасын» қолдайды (Гидденс, 1992). Баффи жаңа әлеуметтік, отбасылық тәжірибелерді таратуға басты орын беретін «интерактивті әлеуметтік ортаны» (Пламмер, 1995) құруға қабілетті. Баффи арқылы отбасы жаңаша және ерекше көзқараста қарастырылады, бұл осы тақырыптағы зерттеулер мен тәжірибеде де жаңалықтарға алып келеді.
This paper offers studies of the family and how media families affect the views of young people. Through the television show, Buffy the Vampire Slayer, Burr explores the dangers and advantages of non normative family forms, especially the non genetic or ‘chosen’ families. (Burr) There is also a focus that Buffy “endorses a non hierarchical, ‘democratic vision’ of the family. (Giddens, 1992) Also, Buffy can generate ‘interactive social worlds’ that are a main focus of the spreading of new social, familial practices (Plummer, 1995). Family is viewed in a new and different way through Buffy that leads to such innovations as well in practice and research on the subject.
Эстетика
Коцемба, Дэвид, 2006: "Шын мәнінде, көп нәрсені түсіндіреді": "Буффи – вампирлерді өлтіруші" телесериалының бастапқы титрлерін талдау.
Бұл мақала телесериалдың бастапқы титрлерін егжей-тегжейлі қарастырады, бейнелеу, түс, монтаж, логотип, титрлер, атау және музыкалық сүйемелдеуді зерттейді. "Буффи – вампирлерді өлтіруші" сериалының бастапқы титрлері – сериалдың өзінің шағын нұсқасы іспеттес. Олар авторлардың өз аудиториясын және туындыларын қабылдауын, медианың баяндау және көркемдік қағидаларын, сондай-ақ медиа индустриясының тәжірибесін көрсетеді. Олар сериалдың өткенін жасайды, көрерменнің ағымдағы эпизодтан алатын тәжірибесін қалыптастырады және болашақ оқиғаларға дайындық жасайды. Бұл мақала "Whedon Studies Association" ұйымының "Буффи зерттеулеріндегі ғылыми еңбектердің үздік көрсеткіші" үшін берілетін "Short Mr. Pointy" сыйлығының иегері атанды.
This paper examines the opening title sequences of the television series in detail, looking at the use of imagery, color, editing, logo, credits, title, and scoring. The opening title sequences of Buffy the Vampire Slayer function as a microcosm of the series itself. They reveal the influence of the creators’ perception of their audience and their own work, the medium's narrative and artistic conventions, and the media industry's own practices. They construct the series’ past, shape the viewer's present experience of the episode, and prepare the way for future narratives. This article won the "Short Mr. Pointy" award for excellence in scholarship in Buffy Studies from the Whedon Studies Association.