Кіріспе

Филиппинде тоғыз күндік Simbang Gabi (/s//i//m//./'/b//ʌ//ŋ//./'/g//ʌ//./,/b//i/; филиппиндік тілде "Түнгі мисса") – филиппиндік католиктердің Рождество күтімінде қатысатын тоғыз күндік діни қызметтер тізімі. Бұл Пуэрто-Рикода (АҚШ) Рождество қарсаңында өткізілетін тоғыз таңғы миссаға ұқсас. Бастапқыда күн шықпастан егіс жұмысына кірісетін шаруалар үшін ыңғайлы жағдай жасау мақсатында пайда болған бұл қастерлі Рождество салты, ақырында Филиппин мәдениетінің ерекше белгісіне айналып, бірлесіп бөлісудің символы болды. Simbang Gabi желтоқсанның 16-сы мен 24-і аралығында күн сайын өтіп, уақыты таңғы 3:00-ден 5:00-ге дейін өзгеріп отырады. Ал, алдын ала тойланулар желтоқсанның 15-і мен 23-і аралығында, әдетте сағат 20:00-де немесе кешкі 23:00-ге дейін, тіпті түнгі жартысында өтеді. Simbang Gabi-дің соңғы күні, яғни Рождество қарсаңында, қызмет Misa de Gallo (испан тілінде "Қосқарының миссасы") деп аталады.

Тарих

Синбанг-Габи 1669 жылы испандықтардың Филиппинге отарлау кезінде, күн шықпастан жұмыс істей бастаған шаруалар үшін жасалған ыңғайлы шешім ретінде пайда болды. Рождество маусымы басталғанда, кешке новена өткізу қалыпты жағдай болды, бұл испан әлемінің басқа бөліктерінде де кең таралған, бірақ дін қызметкерлері адамдардың күндізгі шаршаңқылыққа қарамастан, оған қатысатынын байқады. Сондықтан, Филиппин күріш, кокос және қант плантацияларымен әйгітталған ауыл шаруашылығы елі болғандықтан, дінбасылар адамдар егіс жұмысына шығар алдында, әлі қараңғы болған ертеңгі сағаттарда қасиетті мисса өткізе бастады.

Қазіргі тәжірибелер

Литургиялық тұрғыдан алғанда, Симбанг Габи – Қасиетті Мария Бағанасына арналған құлшылық миссалардың сериясы. Ақ түс – тек новена аясында өткізілетін миссалар үшін ғана рұхсат етілген литургиялық түс; күндізгі уақытта оқылатын басқа миссалар үшін күлгіш түс қолданылады, себебі олар әлі де Адвент маусымының бөлігі саналады. Новенаға сәйкес келетін жексенбі күндері, миссаның мәтіндері мен оқулары жексенбілік литургиядан алынады, бірақ литургиялық түс әлі де ақ болады. Филиппин халқы бұл миссаны үлкен салтанатпен тойлайды және Глория әні орындалады (күннің қалған уақытында орындалуы тыйым салынған). Мисса әдетте таңғы сағат төртте басталады. Рим папасы Сикст V миссаны күн шығудан бұрын оқуды бұйырды, өйткені ол уақыт егін жинау маусымы еді және шаруалар миссадан кейін бірден егістікке баруы керек болды. Симбанг Габидің кешкі тойланулары да 15 желтоқсаннан 23 желтоқсанға дейін өтеді. Бұл шаралар қате түрде «күтілетін Симбанг Габи» деп сипатталған, себебі сергек немесе күтілетін миссалар тек жексенбі және мереке күндеріне ғана қолданылады, олар әсіресе қалалық аймақтарда өткізіледі. Дегенмен, осы миссаларда қолданылатын мәтіндер мен оқулар сол күндік мәтіндер болып табылады. Кейбір приходтарда қолданылса да, кейбір діoceseлер, соның ішінде Манила архиепископтығы, жексенбі кешкі миссалардан басқа, ертеңгі күндік мәтіндерді алдын ала оқуға рұқсат береді. Халық арасында кең таралған сенім бойынша, егер адам Симбанг Габидің тоғыз күнін де аяқтаса, Құдай новенаның аясында айтылған тілегін қабылдауы мүмкін. Сенушілерге Симбанг Габидің испан дәуірінде қалай тойланғанын сезіну үшін, дәстүрлі латын миссасын тойлайтын топтар Симбанг Габиді шам жағып, жергілікті композиторлардың ғасырлар бойы қолданылып келген миссаның мәтіндері мен әндерін пайдаланады.

Ас мәзірі

Испан дәуірі мен Америка кезеңінің басында, шіркеуге келген адамдар көбінесе ақша таппайтын, тек күріш қаптарын, жемістерді, көкөністерді және жаңа жұмыртқаларды ғибадатқа әкелген. Шіркеу қызметкерлері жиналған өнімді ғибадаттан кейін қауыммен бөлісетін. Ғибадаттан кейін филиппиндіктер таңғы асқа шіркеу ауласында сатылатын мерекелік тәттілерді сатып алып жейтін. Бибингка (жоғары және төменнен пісірілген күріш торттары) және путо бумбонг (май, ұсатылған кокос және қоңыр қант қосылған қызғылт күріштен жасалған тәтті нан) ең танымал болды, олар көбінесе шоколадпен (жергілікті какаодан жасалған ыстық шоколад) немесе салабатпен (имбир шайы) ішіледі. Бүгінде жергілікті тәттілер шіркеу ғимаратында шіркеуге келгендерге оңай қолжетімді. Әйгілі путо бумбонг, бибингка, суман және басқа да күріштен жасалған тәттілер осы жерде дайындалады. Латик және йема балаларға сатылатын тәттілер, ал ураро (arrowroot), баркильос, lengua de gato және отап (ladyfingers) сияқты печеньелер де бар. Капенг барако (Батангас провинциясында өсірілетін күшті кофе), ыстық шоколад немесе салабат негізгі сусындар, ал арроз кальдо (тұмақ пен тауықтан жасалған қамыр) және папаит (Илокос аймағынан шыққан ешкінің өттен жасалған сорпа) да кездеседі. Күріш негізіндегі тағамдар дәстүрлі түрде шаруалардың аш ішегін тойдыру үшін берілетін, себебі күріш арзан және негізгі тағам еді. Бұл нан-тоқаштардағы көмірсулар филиппиндіктерге күріш егістігінде және қант фабрикаларында атқаратын жұмыстарына қажетті күш берді. Кешкі ғибадатқа келгендер оларды ғибадаттан кейін берілетін кешкі асқа қосатын.