Кіріспе

Фриц Лангтың 1956 жылғы фильмі.

"While the City Sleeps" – Фриц Лангтың режиссерлік жұмысы, және Дана Эндрюс, Ронда Флеминг, Джордж Сандерс, Говард Дафф, Томас Митчелл, Винсент Прайс, Джон Дрю Бэрримор және Ида Лупино қатысқан 1956 жылғы американдық нуар фильмі. Кейси Робинсон жазған газеттік драма Чарльз Эйнштейннің "Қанды шұғыла" атты туындысына негізделген, ол Чикаголық сериялық кісі өлтіруші Уильям Хейренстің ("Ернек өлтіруші") ісінен шабыттанды. (Фильмнің сценарийдегі диалогы тіпті Хейренстің қылмыстарына сілтеме жасайды, фильмнің антагонисті, сондай-ақ "Ернек өлтіруші" деп танылатын, еліктеуші кісі өлтіруші екенін көрсетеді.) Фильм шыққаннан кейін бес онжылдық өткен соң, сыншы Дэннис Шварц: "Фриц Ланг ("М") өзінің ең бағаланбаған, ұлы фильмін түсірді, ол қарапайым қылмыстық драма емес, әлеуметтік комментарийге жақын" деп жазды.

Сюжет

Фильмнің басында зұлым кісі өлтіруші бейкүнә әйелге оның пәтерінде шабуыл жасайды. Көп ұзамай бұл кісі өлтірушінің сериялық кісі өлтіруші екені анық болады. Сцена қарт Амос Кайнға ауысады, ол жаңалық медиасының магнаты, ол өлім төсегінде (оның кеңсесінде) өзінің компаниясының бөлімдеріне жауапты адамдармен сөйлеседі: сымдық қызмет басшысы Марк Лавинг, газет басшысы Джон Дэй Гриффит және теледидар басшысы "Адал" Гарри Критцер; Эдвард Мобли, Kyne Inc теледидар жүргізушісі, сондай-ақ қатысады. Кейне басқаларды жұмыстан босатып жібергеннен кейін, ол Моблимен оның өлімінен кейін империясына қатысты алаңдаушылығы туралы сөйлеседі; Мобли көп рет жоғары жұмыстан бас тартты және осы әңгіме барысында қайтадан қайталады. Ол төрт минуттан кейін эфирге шығады да, Киннің телевизорын қосу үшін жақындап келеді. Артқа бұрылып қараса, қарттың өлгенін көреді. Кайн қайтыс болғаннан кейін корпорация оның ұлына, Уолтер Кайнға өтеді, оны әкесі жек көреді және ешқашан бизнеске кіргізбейді. Білімінің жоқтығынан және жоғарыдағы барлық жұмысты өз мойнына алғысы келмегендіктен, Уолтер Кайн атқарушы директордың жаңа командалық лауазымын құруға шешім қабылдайды. Ол Лавинг, Гриффит және Критцерге "Шалбарлаушы" деп аталатын сериялық өлтірушіні ұстауға қарсы шығады. Ондай адам жаңа жұмысқа орналасады. Бұл жұмыс өте табысты және беделді сыйлық болып табылады, оны қамтамасыз ету үшін Гриффит өзінің досы Моблимен одақтасуға тырысады, ол өзі жұмысқа қызығушылық танытпаса да, көмектесуге келіседі. Лавинг жұлдыз жазушы Милдред Доннерді Моблиден ақпарат алу үшін онымен араласады. Крицердің ішкі мәліметтері болуы мүмкін, өйткені ол Уолтер Кайнның әйелі Доротимен құпия қарым-қатынаста. Ол күйеуінің жан досы әрі оның атынан жақсы сөз айтады. Алайда олардың махаббат ұясы Ловингтің хатшысы Нэнси Лиггеттің пәтерінен қарама-қарсы жерде орналасқан. Мобли полициядағы досы, лейтенант Кауфманнан ішкі ақпаратты алады. Жаңа қылмыстан кейін екі адам Нэнсиді жем ретінде пайдаланып тұзақ құрып, Мобли оны ашық жерге шығару үшін Теледидарда Липстик өлтірушіні мазақтайды. Шалға түскен Шалғауыл өлтіруші Нэнсидің үйіне шабуыл жасау үшін келеді, бірақ кіре алмайды. Осы кезде Кине ханым келіп, пәтеріне кіреді. Қылмыскер ашық есікті пайдаланып, оған шабуыл жасайды. Ол онымен күресіп, Нэнсидің пәтеріне айқайлап жүгіреді. Қылмыскер қашып кетеді, Mobley-ді қосатын қуғын-сүргіннен кейін полиция оны ұстайды. Кауфман арқылы Мобли Гриффитке scoop береді, ол оны алдымен қосымша басылымдағы газетте және тек содан кейін Kyne wire қызметінде жариялайды, бірақ кез-келген бәсекелестерден алда. Осы шатастықтың ішінде Дороти құпия пәтерде танылып, неке адалдығын бұзушы іс ашылады. "Адал" Гарри Критцер Кайнге шантаж жасау қаупі болғандықтан жоғарылатуды жеңіп алады. Мобли мен Гриффит барда осы оқиғалардың салдарын талқылаған кезде Мобли өзінің отставкаға кеткенін хабарлайды. Кейн кіргенде Мобли оған өзінің ойы туралы айтады. Фильм Мобли мен Нэнси Флоридада үйленгеннен кейін аяқталады және жергілікті газеттен Кайн ұйымында күтпеген толқу туралы біледі. Крицер шығып кетті, Гриффитке жоғарылату берілді, оның орнына Мобли жоғарылатылады. Бақытты жұп телефонды елемейтін болып өседі.

Өмірбаян

Фильм Чарльз Эйнштейннің "Қанды шұңқыр" романы негізінде түсірілген, оның құқығын продюсер Берт Фидлоб сатып алған. Сценарий бастапқыда "News is Made at Night" деп аталған. Ол United Artists компаниясы үшін жасалған. Фильмдегі қала Нью-Йорк болып көрсетілген, бірақ түсірілім Лос-Анджелесте өтті. Осы мақсатта, Лос-Анджелес қаласының орталығындағы "Pacific Electric Belmont" троллейбус туннелі мен қалааралық вагондар – баспалдақтары және троллейбус бағаналары бар – Нью-Йорк метросының ауыр вагондарын бейнелеу үшін пайдаланылды, олар сыртқы түрі жағынан мүлдем өзгеше. Бірнеше реквизит, олардың кейбіреулерінде үлкен "K" әрпі шеңбер ішінде бейнеленген, 15 жыл бұрын RKO компаниясы түсірген "Citizen Kane" фильмінен алынған, және бұл "Kyne" деген атты пайдалануға себеп болуы мүмкін. Фильмнің RKO компаниясына $500,000 пайдамен сатылғаны хабарланды.

Қабылдау

Шығарғаннан кейін киносыншы Эйб Вайлер фильмді, әсіресе актерлік шеберлікті жоғары бағалады. Ол былай деп жазды: "Фильм дыбыс пен ашу-ызаға, кісі өлтіруге, қасиетті және күнәлі махаббатқа, сондай-ақ ішкі интригаларға толы болғандықтан, көрермендер үлкен Kyne баспасының байлық иелері ауа райы сияқты қарапайым жаңалықтарды жариялауға көңіл бөледі ме екен деп таңғалады. Бірақ бұл журналистік той-думан ықтималдықтан гөрі әлдеқайда жарқын болғанымен, Кейси Робинсонның тартымды және күрделі сценарийі мен актерлердің кәсіби ойыны "Қала ұйықтағанда" фильмін қызықты және сапалы туындыға айналдырады". Фильм жарық көргеннен кейін ондаған жылдар өтсе де, ол әлі де сыншылардың назарына ілігіп тұр. 1998 жылы "Чикаго Ридер" журналының сыншысы Джонатан Розенбаум осы фильмді AFI Top 100 тізіміне енбеген ең үздік американдық фильмдердің тізіміне қосты. "Time Out" журналының киносыншылары фильм туралы былай деп жазды: "Ланг әйнек қабырғалы кеңселерді тапқыр пайдаланады, онда бәрі көрінеді, бірақ ештеңе ашылмайды, сонымен қатар Эндрюс пен кісі өлтіруші арасындағы айқын параллельдіктерді көрсетеді. Лангтің ең бағаланбаған туындысы". Эммануэль Леви 2019 жылы: "Фриц Лангтің 1950-ші жылдардағы ең жақсы нуар қылмыстық фильмдерінің бірі – "Қала ұйықтағанда" жанрдың болашақ бағыттарын болжаудағы маңызды фильм" деп жазды.

Үй медиасы

1990 жылдары VHS форматында шыққаннан кейін көп жылдар бойы үй жағдайында қолжетімсіз болған «While the City Sleeps» фильмі 2010 жылы Ұлыбританияда Exposure Cinema компаниясы арқылы DVD форматында қолжетімді болды. 2011 жылы ол АҚШ-та Warner Archive Collection (WAC) компаниясымен DVD-R форматында жарық көрді. Интернеттегі DVD Beaver шолу сайты бұл екі нұсқаны салыстырып, Warner Archive нұсқасы «бір қабатты және айтарлықтай жұмсақ» болғандықтан Exposure нұсқасының артықшылығын атап көрсетті. Сондай-ақ, жарықтылығы да жақсартылған. Шолушы Гэри Туз «Exposure дискісінде қосымша материалдар, тіпті трейлер де жоқ» деп хабарлады. Exposure Cinema нұсқасы ашық форматта, ал Warner Archive нұсқасы Superscope форматында. Warner Archive 2018 жылдың 13 наурызында аймақтық шектеусіз Blu-ray нұсқасын шығарды, осыған қатысты Tooze: «Мен бұл фильмін жақсы көремін, бірақ HD сапасы жоғары болғанымен, жалпы жиынтығы көңіліңді қалдырады. Дегенмен, болашақта толыққанды Blu-ray нұсқасы шықпаса, оны алуға тиіміз, егер ол Ұлыбританиядан немесе Франциядан шықпаса».