Кіріспе

Лагунера (Comarca Lagunera) немесе Ла-Лагуна (La Comarca de la Laguna) – Мексиканың солтүстігінде орналасқан аймақ, Дуранго және Коахуила штаттарының кең аумағын қамтиды. Назас және Агуанаваль өзендерінің мерзімік тасқынынан пайда болған құнарлы топырақтары бар. Екі өзен де Тынық мұхитына немесе Мексика шығанағына құйылмайды, олардың орнына ішкі көлдердің тізбегін қалыптастырған. Аймақ кең көлемде суармалы мақта егісі үшін дамыған. Мексика революциясы кезінде аймақта қызыл қанды шайқастар болды. Революцияның әскери кезеңінен кейін, аймақ президент Лазаро Карденас тұсындағы аграрлық реформаның бір бөлігіне айналды. Карденас атындағы тоған қазір өзендердің тасқынын бақылайды, бірақ нәтижесінде жер асты сулары қайта толықталмайды. Бұл Мексиканың 8-ші ірі мегаполистік аймағы.

Қалалық округтер

Лагунера комаркасы 15 муниципалитеттен тұрады; 5-еуі Коахуила штатында (Торреон муниципалитеті, Матаморос муниципалитеті, Сан-Педро муниципалитеті, Франсиско И. Мадеро муниципалитеті, Виеска муниципалитеті) және 10-ы Дуранго штатында (Гомес Паласио муниципалитеті, Лердо муниципалитеті, Тлахуалило муниципалитеті, Мапими муниципалитеті, Родео муниципалитеті, Назас муниципалитеті, Сан-Хуан-де-Гуадалупе муниципалитеті, Сан-Луис-дель-Кордеро муниципалитеті, Генерал Симон Боливар муниципалитеті, Сан-Педро-дель-Галло муниципалитеті).

Аумағы

Ол жалпы ауданынан, оның Коауилаға жататыны және Дурангоға жататыны, бұл ұлттық аумақтың 2,5 пайызын құрайды.

Шекаралары

Солтүстікке қарай Чиуауа штатымен, сондай-ақ Сиерра-Мохада муниципалитетімен және Коауила штатының Куатросиенегас муниципалитетімен, батысқа қарай Дуранго штатының Инде муниципалитетімен және Идальго муниципалитетімен, оңтүстік-батысқа қарай Сакатекас штатымен және шығысқа қарай Коауила штатының Паррас муниципалитетімен шектеседі. Бұл көпбұрыш Мексиканың солтүстік-орталық бөлігінде, 24° 22' және 26° 23' солтүстік ендігі және 102° 22' және 104° 47' батыс бойлығы арасында, Мапими ойпатының ең оңтүстік бөлігінде орналасқан. Аймақтың орташа биіктігі – .

Гидрология

Лагунара аймағы басты өзендерінің арнасынан тасып кетуі салдарынан мерзімді түрде су тасқынына бейім.

Назас өзені

Назас өзенінің орташа су ағыны секундына 1900 текше метрді құрайды және ол Секстин және Рамос өзендерінің қосылуынан пайда болады. Лагуна де Майранға қарай ағып келе жатырғанда, Лазаро Карденас суқоймасына (3,336 миллиард текше метр) құйылады. Оның бағытында Вискаино, Пеньон, Сан-Хуан, Наитча және Куэнкаме арналарынан су алады, соңында Франсиско Сарко суқоймасында (436 миллион текше метр) тоқталады.

Агуанавал өзені

Секунд сайын орташа су ағыны 600 текше метрді құрайтын Агуанавал өзені, Сакатекас штатында Саин-Альто және Трухильо өзендерінің бірігуінен пайда болады. Оған Рейес, Сантьяго және Мазамитоте шағын өзендерінің сулары қосылады.

Басқа

Лагунара аймағында басқа да маңызды гидрологиялық компоненттер бар. Мапими муниципалитетіндегі Бенджамин Ортега Кантеро тоғаны, Родеодағы Франсиско Гонсалес де ла Вега тоғаны, Симон Боливардағы Лос Наранхос тоғаны және Сан-Педро-дель-Галлодағы Синко-де-Майо тоғаны. Сонымен қатар, Майран және Виеска көлдері қазіргі уақытта құрғақ арналар болып табылатын үлкен табиғи тоғандар, олар Назас өзеніндегі тоғандардың және Агуанавал өзенінің су тасқыны аймағында орналасқан Матаморос қаласының салдарынан толтырыла алмайды.

Орграфиялық

Бұл аймақ кең және қиық тау жотасымен шектелген, онда мезозой дәуірінен қалған шөгінді тау жыныстарынан тұратын бірнеше айқын ерекшеліктер байқалады, олардың ішінде маңызды мәрмәр және басқа да түсті металл емес кендер өндіріледі. Лагунара аймағының ең маңызды ерекшеліктері – Джимулько тауы (3120 м биіктікте), Росарио тауы (2820 м биіктікте) және Тлахуалило тауы (2200 м биіктікте).

Тарих

1980 жылдары Лагунара аймағының Коахуила және Дуранго штаттарынан бөлініп, Мексиканың 33-ші штаты болуы туралы ұсыныстар айтыла бастады. 1980 жылдардың соңында Конгресте Лагуна Комаркасының штат мәртебесін бекітуге үш рет сәтсіз тытылды. Осы мәселе бойынша ондаған жылдар бойы талқылаулар жүрді, бірақ ешқандай прогресс болмады. 2013 жылы ELLA (Estado de La Laguna) атты жоба үкіметке жаңартылған ұсынысын ұсынды, онда штат болу аймақты мазалаған құрғақшылық пен кедейлік проблемаларын шешуге көмектесері делінген. Олардың сөзіне қарағанда, Дуранго және Коахуила штаттары аймақтың салық, еңбек және өндіріс салаларындағы үлесіне қарағанда пропорционалды түрде аз қаржы бөліп отыр. Бұл ұсынысты қолдау үшін топ 500 мыңнан астам қол жинады. 2014 жылдың қаңтар айында Мексика үкіметі ұсынысты қарастыруға келісімін берді.

Климат

Жыл бойы орташа температурасы 22 °C (72 °F) болып, өте құрғақ климатқа ие, орташа жауын-шашын мөлшері 300 мм (12 дюйм). Жылына орташа есеппен 22 суық күн тіркеледі, температура 0 °C (32 °F) дейін төмендеп, 40 °C (104 °F) дейін көтеріледі.

Халық саны

Лагунара аймағының экономикалық өрлеуі Лердо, Гомес Паласио және Тореон қалаларынан құралған қалалық орталықта шоғырланған. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, осы ірі елді мекеннің халқы 1 249 442 адамды құрайды, оның 912 822-сі қалалық ауданда, ал 336 620-сы ауылдық жерлерде тұрады. Бұл оны Мексиканың ең ірі 8-інші мегаполистік аймағына айналдырады.

Экономика

Лагунара аймағы Мексиканың сүт өндірісіндегі ең маңызды өндіруші болып табылады, ол ұлттық сүт өндірісінің 14 пайызын құрайды, күніне 3,6 миллион литр сүт өндіреді. Торреон қаласында әлемдегі ең ірі күміс тазарту зауыты – Met Mex Peñoles орналасқан. Лагунара шикізат пен дайын өнімдердің маңызды өндірушісі: цемент, тыңайтқыштар, түсті металдар, мәрмәр, сүт өнімдері және тағы да басқалары оның ішінде. Маңызды экономикалық салалардың бірі – киім, автокөлік бөліктері және электр компоненттерін құрастыратын макиладора (жинау зауыты) өнеркәсібі.

Білім

Облыста барлығы 32 кәсіби білім беру орталығы, университет, колледждер және техникалық институттар бар. Аймақтағы ең ірілері – Коахуила Автономиялық университеті, Монтеррей Технологиялық институтының Лагуна кампусы, Торреон Ибероамерикалық университеті, Лагуна Автономиялық университеті, Ла Саль университеті және Лагуна Технологиялық институты.