Кіріспе

АҚШ-тың Калифорния штатының оңтүстік-шығысында, Аризона және Мексиканың Баха-Калифорния штатымен шектес орналасқан ірі құмды алқап – Алгодонс құмдықтары. Бұл алқаптың ұзындығы шамамен 72 километрге (45 миль), ені 10 километрге (6 миль) жетеді және бағыты солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып, басым солтүстік және батыс желдерінің бағытына сәйкес келеді. "Алгодонс құмдықтары" атауы осы географиялық нысанды толығымен білдіреді, ал Жерді басқару бюросы басқаратын бөлігінің әкімшілік атауы – Империялық құмды алқаптар демалыс аймағы (кейде Гламис құмдықтары деп те аталады). 1966 жылы Ұлттық саябақтар қызметі Империялық құм төбелерін Ұлттық табиғи ескерткіш деп жариялады. Алгодонс құмдықтары көптеген бөліктерге бөлінген. Олардың ішінде Гламис, Гордонның құдығы, Баттеркуп, Мидуэй және Паттон аңғары бар. Араб тілінен алынған испан сөзі "algodones" "пахта өсімдіктері" деп аударылғанымен, топонимнің шығу тегі әлі анықталмаған.

Орналасқан жері

Дюналар Империал округінің Шоколад тауларының батысында орналасқан, және Interstate 8 және 78 мемлекеттік тас жолы олардың үстінен өтеді, ол дюна даласының шығыс жиегіндегі Гламис ескі теміржол станциясынан өтеді. Солтүстік-батыс ұшы Калифорния штатының Калипатрия қаласынан шамамен 18 шақырым (11 миль) шығысқа қарай, ал оңтүстік-шығыс ұшы Мексикадағы Лос-Альгодонес маңында, Аризона штатының Юма қаласынан шамамен 10 шақырым (6 миль) батысқа қарай орналасқан. Дюналар қазір оңтүстік жағында егістік жерлермен әлдеқайда кеңірек Gran Desierto de Altar шөлінен бөлінген, бұрын олар шеткі "саусақ" сияқты байланысты болған. Аймақтағы жалғыз маңызды адам жасаған құрылыстар – Оңтүстік бөлігін шығыстан батысқа кесіп өтетін All American каналы және батыс жиегіндегі Coachella каналы.

Тарих

Колорадо өзені өте жазық жермен аққандықтан, өзеннің арнасы кең аумақта өзгеріп, су тасқынынан кейін қалған лай шөгінділерінің әсерінен мезгіл-мезгіл бір бағытқа немесе екінші бағытқа бұрылып отырды. Кейде өзен Калифорния шығанағына құятын, себебі Империялық және Мехикали аңғарларындағы суармалау оны сол жерге жетпей тұрып кептіріп тастаған; ал кейде Салтон шұңқылына қарай бұрылатын. Салтон шұңқылы өзен ағынын қабылдаған сайын, Кахуилла көлі деп аталатын үлкен тұщы сулы көл пайда болатын. Соңғы Кахуилла көлі 1450 жылға дейін Империя, Коачелла және Мехикали аңғарларының көп бөлігін жапқан. Ең көп таралған теория бойынша, Алгодонс құмдығы Кахуилла көлінің жағажай құмдарынан желдің әсерінен пайда болған. Басты батыс және солтүстік-батыс желдері құмды бұрынғы көл жағалауынан шығысқа қарай алып, қазіргі орнына жеткізген, және жыл сайын оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 30 сантиметрге жылжуда. Бұл құмдығы адамдардың қозғалысына жиі кедергі келтіреді. Жаяу саяхатшылар көбінесе Мексикаға оңтүстікке бұрылып өтеді, ал 1877 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолы құмдығынан қашу үшін солтүстікке қарай бұрылды, бірақ 1915 жылы полковник Эд Флетчер машиналардың құмдығынан өте алатынын дәлелдеу және Сан-Диегоны Аризона штатының Юма қаласымен байланыстыру үшін құмдықты кесіп өтетін ағаштан жасалған жол салды. Бұл жол ақырында 8-ші мемлекетаралық тас жолдың бір бөлігіне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскері Калифорния-Аризона маневрлік аймағының бөлігі болған құмдықта шөлдегі соғыс жаттығуларын өткізді. Адамдар көлік құралдары алғаш пайда болған кезден бастап демалыс үшін құмдықта жүрді, бұл Ford Model A машинасының модификацияланған алғашқы құмдық машинасының сынақ алаңы болған болуы мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жолсыз көліктердің саны артып, көпшілікке қолжетімді болды, және жолсыз көліктерді қолдау тобы (әсіресе Америкалық құм қауымдастығы) көптеген өтініштер мен сот процестерін қозғады. 78-ші мемлекеттік тас жолының солтүстігінде орналасқан құмдықтың көп бөлігі Солтүстік Алгодонс құмдығының қорық аймағы деп жарияланғаннан кейін көлік қозғалысына жабылды. Федералды үкімет бұл жерді 1980 жылдардың басында қорғады және 1994 жылғы Калифорния шөлін қорғау туралы заңның (Қоғамдық заң 103 433) аясында көліктерге жапты. Бұл тас жолдың оңтүстігіндегі аумақтың көп бөлігі жолсыз көліктер үшін ашық болып қала береді, бірақ 2000 жылы сот шешімі көліктерге жол жапты, демалыс аймағының 40% көліктерге ашық қалды. 2014 жылы бұл аумақтың маңызды бөлігі (шамамен 40 000 акр) қайтадан көліктерге ашылды. Бұл АҚШ-та жолсыз көліктер үшін ашық ең үлкен құмдығы. Бұл жердегі үлкен құмдығы көптеген жолсыз көлік иелері үшін тамаша орын. Мотоциклдер, құмды шаналар, квадроциклдер және толық жетектегі көліктер көбінесе құмдықта жүреді. Ашық кемпингке рұқсат етіледі, ал қысқы мерекелерде бір күні 150 000 адамға дейін келуі мүмкін. Бұл демалысшылар суық айларда Браули, Калифорния, Юма, Аризона және Эль-Центро қалаларына экономикалық өркендеу әкеледі.

Экология

А. В. Кучлердің АҚШ-тағы әлеуетті табиғи өсімдіктер типтеріне сәйкес, Алгодонс құмдықтарында шөл (өсімдіктер жоқ) (46) өсімдік типі және Ұлы Бассейн бұталы өсімдігі (7) өсімдік пішіні болуы тиіс. Зерттеулер көрсеткендей, ауыр ORV қозғалысына ұшыраған құмдық аймақтарда түрлердің әртүрлілігі мен саны айтарлықтай азаяды. Құмдықтардағы жәндіктерді екі жылдық сараптама көрсетті, онда 1100-нен астам түр анықталды, олардың кемінде 60-ы ғылым үшін жаңа болды.