Кіріспе

Американдық әйелдер құқықтары ұйымы

Люси Стоун Лигасы – 1921 жылы құрылған әйелдер құқықтары ұйымы. Оның ұраны: «Әйел күйеуінің атын алғандай, күйеуі де оның атын алмауы керек. Менің атым – менің жеке басым, оны жоғалтуға болмайды». Бұл ұйым әйелдерге некеден кейін бойжеткен атын сақтап қалуға және оны заңды түрде пайдалануға мүмкіндік беру үшін күрескен алғашқы ұйым болды. Бұл әйелдер қозғалысынан туған алғашқы феминистік ұйымдардың бірі және әйелдердің өздерінің атына қатысты құқықтарын қорғауға және сақтауға баса назар аударды, мысалы, осы мақалада келтірілгендей. Ұйым өзінің атын Люси Стоуннан (1818–1893) алды, ол АҚШ-та өмір бойы туған атын сақтап жүрген алғашқы үйленген әйел болды (1855 жылы үйленді). «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл ұйымды «Бойжеткен аттардың жақтаушылары» деп атады. Олар алғашқы кездесулерін, пікірталастарын және шараларын Нью-Йорктегі Пенсильвания қонақ үйінде өткізді, соның ішінде 1921 жылғы 17 мамырдағы құрылтай жиналысын. Люси Стоун Лигасының негізін қалаушы – Нью-Йорк қаласының журналисі және сыншысы Рут Хейл. «Нью-Йорк Уорлд» газетінің жазушысы Хейвуд Браунның әйелі Рут Хейл, федералды сотта өзінің таңдаған атымен әйелді (өзі сияқты) танымайтын кез келген үкіметтік жарлыққа қарсы шықты. Лиганың танымалдылығы соншалық, «Люси Стонер» деген жаңа термин пайда болып, әйелге өз атын сақтауға және пайдалануға рұқсат етуді жақтаған кез келген адамды білдірді. Бұл термин ақырында сөздіктерге енгізілді. Күйеуінің тегін пайдаланбаған әйелдер де «Люси Стонерлер» деп аталды.

Бірінші тарихи кезең

Лиганың құрылуы жоғарыда, кіріспеде баяндалды. Рут Хейлдің үкіметпен алғашқы күресі (1920 жылы басталды) – АҚШ Мемлекеттік департаментінен өзінің атымен, еркектерге берілгендей паспорт алуға қол жеткізу болды. Жеңіс бес жылдан кейін, 1925 жылы Лига арқылы жеңілді, Америка Құрама Штаттарында өзінің атына паспорт алған алғашқы үйленген әйел Эдвард Л. Бернейстің әйелі Дорис Флейшман болды. Топтың алғашқы жеңісі 1921 жылғы мамыр айында болды, ол кезде Хейл Хейвуд Браунның әйелі деп емес, өзінің туған атымен жылжымайтын мүлікке тіркелді. Үстіңгі Батыс жағындағы пәтер үйінің құқығын беру кезінде Хейл миссис Хейвуд Браун ретінде тіркелуден бас тартты; құжаттар Рут Хейл деп өзгертілді. Лига 1920 жылдары АҚШ-тағы басқа да үйленген әйелдердің құқықтары үшін күресті: қонақүйге тіркелу, банк шоттарын ашу және чектерге қол қою, дауыс беруге тіркелу және дауыс беру, авторлық құқық алу және жалақы алу. Бұл құқықтар бүгінде жалпыға белгілі болуы мүмкін, бірақ АҚШ-та үйленген әйелдің өзінің атын (ерінің атын емес) пайдалану құқығына көптеген шенеуніктер мен соттар 1972 жылғы 9 қазандағы сот шешіміне дейін жол бермеді, бұл туралы 1977 жылы шыққан Уна Станнардтың «Миссис Мэн» кітабында жазылған. Лиганың алғашқы құрамы ұзаққа созылмады. Топтың адвокаты Роза Брес 1927 жылы қайтыс болды; 1931 жылы әйелдің «қырықтан кейін өмірі аяқталған» деп ойлаған Рут Хейл депрессияға ұшырап, 1934 жылы қайтыс болды. 1930 жылдардың басында Люси Стоун Лигасының қызметі тоқтап қалды.

Екінші тарихи кезең

Лига 1950 жылы Джейн Грант пен жиырма екі бұрынғы мүшесінің күшімен қайта құрылды, алғашқы отырысы 1950 жылдың 22 наурызында Нью-Йорк қаласында өтті. Грант дереу Халық санағы бюросымен үйленген әйелдердің өзінің қыздық атын санақта ресми немесе нақты аты ретінде пайдалануына келісім алды. Бірақ АҚШ әйелдері көптеген шенеуніктермен және тіпті соттармен кездесетін "заңдық кедергі" АҚШ Конгресі 1972 жылдың 22 наурызында Тең құқықтар туралы түзетуді қабылдағанға дейін (АҚШ оны ешқашан ратификацияламады) сақталды. 1972 жылдың 22 наурызындағы оқиға, сондай-ақ әйелдер-адвокаттардың бұрынғы сот істерін зерттеуі мен құжаттауы, жоғарыда аталған 1972 жылдың 9 қазанындағы сот шешіміне әкелді. Осылайша, 1950-1960 жылдар аралығында, 1972 жылға дейін "жаңа" Лига өз тәсілін өзгертуге мәжбүр болды – ол АҚШ-тағы әйелдерге қатысты барлық кемсітушіліктерді қамтитын өрісін кеңейтті; Лига Ұлттық әйелдер ұйымының (NOW) алғашқы үлгісіне айналды. 1976 жылы Люси Стоун Лигасы Халықаралық әйелдер альянсына – Тең құқықтар, тең жауапкершіліктер (IAW) – XXIV конгресте «Теңдік үшін әрекет» ішкі мүшесі ретінде қосылды, оны Нью-Йорктегі Кәсіби әйелдер ұйымдарының федерациясымен бірлесіп өткізді. Жаңадан құрылған Лига әйелдердің мәртебесі жөніндегі зерттеулер мен ақпараттық орталық ретінде саяси және партиялық емес принциптерде жұмыс істеді. Ол колледждерге стипендиялар берді және жоғары мектептерде феминистік кітапханалар ашты. Ол құқықтық, экономикалық, білім беру және әлеуметтік қарым-қатынастардағы гендерлік теңдік үшін күресті. 1990 жылдардың басында Люси Стоун Лигасы «әлі де медбикелерге шәкіртақы беріп, жылдық жиналыс пен клубника фестивалін бірге өткізіп тұрды» – бірақ бұрынғы абзацта аталған гендерлік теңдік мәселелерінің көп бөлігін 1966 жылдан бері Ұлттық әйелдер ұйымы және басқа да әйелдер ұйымдары өздеріне алған.

Үшінші тарихи кезең

1997 жылы Лиганың заманауи нұсқасы іске қосылды: 1997 жылға қарай Лиганың қызметі тоқтады және «Өкінішке орай, Лига жоқ» деген есеп жарияланды. Осы есепті оқыған Лиганың бұрынғы президенті Моррисон Бонпас (1947–2019) Лиганы қайта іске қосуға «шабыттанды», сонымен бірге назарды есімдердің теңдігіне қайта бұрды – бұл мәселе NOW (Ұлттық әйелдер ұйымы) тарапынан қарастырылмаған және қазір де қарастырылмайды. Бұл қайта іске қосу нәтижесінде «lucystoneleague.org» сайты жаңа басқарма мен оның қазіргі президенті Кристина Люсия Стасия ханымның басшылығымен қайта іске қосылды. Бұл 1976 мен 2021 жылдар аралығында болды. 1999 жылы Нью-Йорк қаласында ХХХІІ Халықаралық әйелдер лигасының үшжылдық конгресі өтті.

Жалпы әдебиет

Джейн Грант, «Феминисттің жасырын сыры», The American Mercury, LVII том, 240 нөмір, 1943 жылғы желтоқсан (микрофильм), 684–691 беттер. Бұл мақалада Лиганың қалыптасуына қатысты қосымша ақпарат келтірілген.