Жүтербог шайқасы: 1644 жылғы отыздан жылдық соғыс оқиғасы
Battle of Jüterbog
Жютербог шайқасы (1644) – Швеция мен Священная Рим империясы арасындағы отыздан жылдық соғыстың маңызды шайқасы. Швецияның жеңісі, тактикалық қиындықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1644 жылы Отыз жылдық соғыстың шайқасы, 1813 жылғы шайқас.
1644 battle of the Thirty Years' War
the 1813 battle
Ютербог шайқасы 1644 жылдың 3 желтоқсанында Ютербог қаласында Швеция мен Киелі Рим империясы арасында болды, нәтижесінде шведтер жеңіске жетті. Империяның басты әскерінің кавалериясы Магдебургте шведтердің қоршауынан шығуға тырысты, бірақ шведтер оларды ұстап алып, көбінесе жойды.
The Battle of Jüterbog was fought in Jüterbog on 3 December 1644 between Sweden and the Holy Roman Empire, resulting in a Swedish victory. The cavalry of the main Imperial army tried to break out of its blockade by the Swedish in Magdeburg but was caught and mostly shattered by the Swedes.
Өмірбаян
Фельдмаршал Леннарт Торстенсон 1643 жылдың қыркүйегінде күтпеген жерден Ютландияға жорық жасады (Торстенсон соғысын қараңыз). Ол жердегі операцияларға қатысқанда, граф Маттиас Галлас басқаратын император әскері солтүстікке қарай Ютландияға швед әскерін қоршауға және жоюға бет түзеді. Император Дания мен Норвегиядан көмек сұраған, сондай-ақ швед күштері әлсірегендіктен оңай жеңіледі деген уәде алған. Бірақ Торстенсон Галластың шамамен 15 000 сарбаздық әскері Германияның Балтық теңізіндегі маңызды швед бекіністеріне қауіп келтіретінін есепке алып, әскерін кері бұрып, оңтүстікке жаумен шайқасуға бағытталды. Галлас әскеріне Эйдер өзенінің оңтүстігінде, Гольштейнде швед күштерін тұтқындау үшін абаттар мен бекіністер салдырып, сонда орналастырды. Бұл тактика сәтсіз аяқталды, себебі Торстенсон әскері бірнеше императорлық бекеттерді басып алып, жаудың тылына және оңтүстіктегі императорлық аймақтарына қауіп төндірді. Император әскері оңтүстікке қарай жылжуын бастады. 1644 жылдың жазында Торстенсон әскері шегініп бара жатқан жаумен шайқасуға тырысты, ал қыркүйектің соңында олар император әскерін тағы да жете алды. Галлас әскеріне мықты қорғаныс позицияларын салуды және күшеюді күтуді бұйырды. Магдебургтен оңтүстікке қарай орналасқан Бернбургтегі император әскерінің тоқтау орны шведтермен қоршалды, олар Галлас әскеріне барлық жабдықты тоқтатты. Соңында императорлық жақ наннан қырылып, ауру мен аштықтан адамдарды жоғалта бастады. Көптеген адамдар мен жануарлар өлген соң, Галлас көптеген науқастарды, көп бөлігін артиллерия мен жүкті тастап, өз әскеріне саксондық одақтастарының бекінісі – Магдебургтің өзінде қорғау іздеуден басқа жол таба алмады. Бұл оқиға швед әскері қаланы қоршап алып, оның жабдықтауын тоқтатқанда қайталанды. Бір түні императорлық атты әскер қашып шығуға әрекеттенді.
Field Marshal Lennart Torstenson had unexpectedly marched into Jutland in September 1643 (see Torstenson War). While engaged in operations there, an Imperial army under the command of Count Matthias Gallas ventured north towards Jutland to trap the Swedish army there and destroy it. The Emperor had received requests from Denmark Norway for help, as well as assurance that the Swedish forces were worn down and therefore a fairly easy target. However, since Torstenson thought of Gallas' approaching army of about 15,000 men as a threat to the important Swedish strongholds on the German Baltic coast, he turned his army around and headed south to engage the enemy. Gallas had his troops build and stay behind abatises and entrenchments south of the river Eider in Holstein in an attempt to trap the Swedish forces on Jutland. This tactic failed, as Torstenson's troops outmanoeuvred the enemy by overthrowing a few Imperial positions and pose a threat both to Gallas' back, and Imperial areas further south. The Imperial army began to move south. During the summer of 1644, Torstenson's forces tried to engage the retreating enemy, and in late September, they had once more caught up with the Imperial army. Gallas responded by ordering his troops to build strong defensive positions and await wished for reinforcement. The Imperial halting place at Bernburg, south of Magdeburg, was soon surrounded by the Swedish, who cut off all supplies for Gallas' men. Eventually, the Imperial side ran out of bread and they started to lose people to sickness and starvation. As huge numbers of people and animals died, Gallas saw no other solution but to abandon many of the sick, most of his artillery as well as the baggage, and search protection for his troops in Magdeburg itself, a fortress of his Saxon allies. The pattern repeated itself when the Swedish forces managed to enclose the city and cut off the supply. One night, the Imperial cavalry made an attempt to break out.
Шайқас
Адриан фон Энкеворт басқаратын Императорлық ат әскерінің артқы құшағы Ютербог қаласының жанында шабуылға ұшырады. Олардың көп бөлігі жойылды, ал Энкеворт тұтқынға алынды. Шведтер 3500 жылқыны да тартып алды. Граф Брюайдың басқаруындағы қалған Императорлық ат әскері, соның ішінде саксон сайлаушысына есеп берген ең жоғары шенді офицер Басомпьер және 16 желтоқсанда Линцте император Фердинанд III-ге есеп берген Раймондо Монтекукколи, Лузатияға қашып құтылды.
The rear guard of the Imperial cavalry under Adrian von Enkevort was caught close to the town of Jüterbog. It was almost wiped out and Enkevort made captive. The Swedish also captured 3,500 horses. The remaining Imperial cavalry under Count Bruay barely escaped into Lusatia, including the formally most high ranking officer Bassompierre who reported to the Saxon elector as well as Raimondo Montecuccoli who reported to emperor Ferdinand III in Linz on 16 December.
Салдары
Магдебургтегі императорлық күштердің бөлініп шығуына біршама уақыт кетті. Оған дейін, жағдайлары нашарлағандықтан, олар мысықтар мен иттерді жеуге мәжбүр болды. Көптеген сарбаздар дезертирлік жасады. Швед әскеріне қосылуды ниеттенген сарбаздардың көпшілігі тым әлсіз деп танылып, шведтер тарапынан назарсыз қалды. Эльба өзеніндегі шведтердің көпірлерін қиратқан мұздың көмегінен кейін, Галлас әскерлеріне шведтердің қоршауынан қашу үшін соңғы күш салып шығуға бұйрық берді. Ол өзі ауырып, ауру сарбаздармен бірге болғандықтан, оның қолбасшысы Хунольштейн 1645 жылдың қаңтар айының басында Виттенберг арқылы Богемияға қарай 1400 жаяу әскер, бірнеше атты әскер және 12 далалық зеңбірекпен жол тартты. Олар ақпан айында Прагаға қауіпсіз жетті. 1644 жылдың жазында Галластың әскерін құраған 12000 императорлық сарбаздың бірнеше мыңы ғана қайтып келді. Бұл науқанның ауыр сәтсіздігі мен оның тактикалық қателіктері салдарынан Галлас императорлық қолбасшы лауазымынан босатылды.
It took a while for the Imperial forces in Magdeburg to succeed with a breakaway. Before they did, they had to turn to eating both cats and dogs as their situation grew more desperate. Many of them deserted. Most of the soldiers who aimed to switch sides and join the Swedish forces were judged to be too weak and were therefore ignored by the Swedish. After getting some help from drift ice that ruined Swedish bridges on river Elbe, Gallas ordered his troops to make a desperate effort to break out of the Swedish encirclement. While he was himself sick and stayed with the ill soldiers, his subordinate Hunolstein led the remaining 1,400 infantry able to march, together with a few horsemen and 12 field guns, via Wittenberg to Bohemia in early January 1645. They safely reached Prague in February. Out of 12,000 Imperial soldiers that constituted Gallas' army in the summer of 1644, a few thousand men returned. As a result of the severe fiasco the campaign turned out to be, and the tactical mistakes he made, Gallas was relieved from his duty as Imperial commander.