Кіріспе

Фримантлдегі бұрынғы түрме, Батыс Австралия
Фримантлдегі дөңгелек үй, Батыс Австралия

Дөңгелек үй – Сван өзені колониясында салынған алғашқы тұрақты ғимарат. 1830 жылдың соңында салынған және 1831 жылы ашылған, ол Батыс Австралиядағы әлі күнге дейін сақталған ең көне ғимарат болып табылады. Ол Фримантлдегі Артур төбесінде орналасқан, ал дөңгелек үй аумағына жасалған жақындағы мұралық бағалаулар Артур төбесін де қамтиды. Бұл ғимарат түрме ретінде салынған, онда сегіз камера және күзетші үйі бар, олардың барлығы орталық аулаға ашылады. Оның дизайны философ Джереми Бентам жасаған Паноптикон – түрме үлгісіне негізделген. Дөңгелек үйді Ричард Льюис, W. Маннинг және J.H. Даффилд бірлесіп 1840 фунт стерлингке салдырған. Жұмыс 1830 жылдың тамызында басталып, 1831 жылдың қаңтарында 1603 фунт 10 шиллингке аяқталды. Бұл төмен құнның себебі құрылысшылардың әк тасын жергілікті жерден алуы болды. 1833 жылы орталық аулада құдық қазылды. Ревели құдықтың тереңдігі 45 фут (14 метр) болуы керек деп есептеді. 1837 жылы Фримантл кит аулау компаниясы Артур төбесінен Хай-стритке дейін туннель қазуды сұрады. Келісімнің бір бөлігі ретінде олар 150 тоннаға дейінгі кемелерді қорғау үшін жартастық жасады. Компания туннель мен жартастықтың құрылысын төледі, ал Ревели олардың екеуін де қадағалады.

Қолданылуы

Дөңгелек үй 1886 жылға дейін колониялық және жергілікті тұтқындарды ұстау үшін пайдаланылды, содан кейін сотталғандар мекемесі түрмесінің (қазіргі Фримантель түрмесі) басқаруы колонияға берілді. Одан кейін Дөңгелек үй 1900 жылға дейін полиция бөлімі ретінде қолданылды, одан кейін ол бас инспектор мен оның отбасының тұрғын үйіне айналды. 1903 жылы оны бұзу ұсынылды; 1929 жылы да Дөңгелек үйді бұзу туралы сәтсіз ұсыныстар жасалды. 1936 жылы ол сақтау үшін Фримантель портының сенімділігіне берілді. Оны мұражайға айналдыруды қоса алғанда, бірнеше ұсыныстар жасалды, бірақ бұл жоспарлар Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде тоқтап қалды. 1966 жылы Порт басқармасы ғимаратты күніне екі сағатқа жұртшылыққа ашты. Кейін бұл орын Батыс Австралия тарихи қоғамының басқаруында болды. Ғимарат 1982 жылы Фримантель қаласына берілді және содан бері күн сайын ашық.

Өлім жазалары

Батыс Австралияда еуропалық тегінен шыққан алғашқы адам, өлім жазасына кесілген 15 жасар Джон Гэвин болды. Гэвин Джордж Поллардты өлтіргенін мойындады және 1844 жылғы 6 сәуірде асылғанға дейін Дөңгелек үйде қамауда ұсталды. Оның денесі Дөңгелек үйдің оңтүстігінде жерленді.

Сақтау

Дөңгелек үйге Батыс Австралия тарихи қоғамы 1929 жылы, Батыс Австралияның құрылғанына 100 жыл толуына орай, тарихи орындарды еске алу шарасы аясында тақта орнатты. Бірақ 1940-1950 жылдары ол сақтау орны ретінде пайдаланылды, соның салдарынан оның жағдайына қатысты алаңдаушылық туды.

Туристік нысан

Фримантель қалалық кеңесі 1982 жылы Round House жауапкершілігін өз мойнына алды және ол көп ұзамай жұртшылыққа ашылды. Оны Фримантель ерікті мұра жетекшілері басқарады, кіру ақысы – ерікті сыйлықтар есебінен. Орында арнайы іс-шаралар өткізілсе, оларға қосымша шығындар туындайды.