Кіріспе

Римдіктердің жалпыға арналған дұғасы

Ежелгі Рим дінінде supplicatio – дағдарыс кезінде немесе алынған көмек үшін алғыс айту күні. Көпшілік дұға күндері римдік ерлер, әйелдер және балалар процессиямен қала маңындағы қасиетті орындарға баратын және құдайлардан жәрдем тілейтін. Supplicatio сондай-ақ, керемет құбылыстарға (prodigia) жауап ретінде де бұйырылуы мүмкін; қатысушылар гүлдермен әшекейленген бас киімдерін киіп, лавр бұтақтарын алып жүріп, қаланың барлық ғибадатханаларында құрбан шалу рәсімдеріне қатысатын. Supplicatio діни өрнек түрі ретінде, әскери жеңілістен немесе бағынудан кейін тілек тілеу актісі ретіндегі жалпы ағылшын тіліндегі "supplication" ұғымынан өзгеше мағынаға ие, мұндай жағдайларда латын тілінде "submissio" сөзі жиі қолданылатын.

Қолданылуы

Жеңіс туралы ресми хабар қолбасшының хаты арқылы жеткен соң, бұл әдетте бірден жарлық етумен қабылданды. Жарлықтың күндері жеңістің маңыздылығына қарай белгіленетін. Қырық, елу, тіпті алпыс күндік шүкіршіліктер туралы айтылады. Кейде ол бір күнге ғана, бірақ көбінесе үш немесе бес күнге жарлық етілді. Он күндік дұға Митридатпен соғыс аяқталғанда Помпейдің құрметіне алғаш рет жарлық етілді, ал Цезардың белгиялықтарға қарсы жеңісінен кейін он бес күндік дұға жарлық етілді – Цезардың өзінің айтуынша, бұрын ешкімге мұндай құрмет көрсетілмеген. Кейіннен Верцингеториксті жеңгеннен кейін жиырма күндік supplicatio жарлық етілді. Осы уақыттан бастап сенат генералға құрмет көрсету үшін күндер санын жиі арттырған сияқты. Supplicatio әдетте жеңіске жол ашатын шара ретінде қарастырылды, бірақ одан кейін әрдайым жеңіс бола бермейтін, Катонның Цицеронға еске салғандай, оның құрметіне supplicatio жарлық етілген. Бұл құрмет Цицеронға Катилинаның қастандығын жол тастағаны үшін берілді, ол бұрын ешкімге азаматтық киімде (togatus) жарлық етілмеген, ол мұны жиі айтатын. Сонымен қатар, халыққа қауіп төнген, қиын жағдайларда, сондай-ақ құдайлардың ашуын қайтармақ үшін керемет оқиғалар орын алғанда, дұға ету, жалбару және құрмет көрсету рәсімдері де жарлық етілген.