Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның азаттық күрескері
Indian freedom fighter
Уша Мехта (25 наурыз 1920 – 11 тамыз 2000) – Үндістанның азаттық күрескері және Гандишіл. Ол 1942 жылғы «Үндістанды тастау» қозғалысы кезінде бірнеше ай бойы жұмыс істеген «Конгресс радиосы» деп аталатын, құпия жер асты радиостанциясын ұйымдастырғаны үшін де есте қалады. 1998 жылы Үндістан үкіметі оған Үндістан Республикасының екінші жоғары азаматтық наградасы – «Падма Вибушан» орденін табыс етті.
Usha Mehta (25 March 1920 – 11 August 2000) was a Gandhian and freedom fighter of India. She is also remembered for organizing the Congress Radio, also called the Secret Congress Radio, an underground radio station, which functioned for few months during the Quit India Movement of 1942. In 1998, the Government of India conferred on her Padma Vibhushan, the second highest civilian award of the Republic of India.
Ерте өмір
Уша Мехта қазіргі Гуджарат штатының Сурат қаласына жақын орналасқан Сарас ауылында дүниеге келді. Бес жасында Уша Ахмадабадтағы Ганди ашрамына барғанда оны алғаш рет көрді. Көп ұзамай Ганди оның ауылының жанында лагерь құрды, онда кішкентай Уша қатысып, тыңдауларға қатысып, жіп иіруге көмектесті. 1928 жылы сегіз жасар Уша Саймон комиссиясына қарсы наразылық шеруіне қатысып, британдық үкіметке қарсы алғашқы наразылық сөздерін айқайлады: "Саймон, кет!". Ол және басқа балалар британдық билікке қарсы таңғы наразылықтарға қатысып, спирттік ішімдік сататын дүкендердің алдында пикет ұйымдастырды. Мұндай бір шеру кезінде полицейлер балаларға шабуыл жасады, үндістан туын ұстаған қыз да тумен бірге құлап кетті. Осы оқиғаға ашуланған балалар үйге барып ата-аналарына айтты. Ересектер балаларды үндістан туының түстеріне (шафран, ақ және жасыл) киіндіріп, бірнеше күннен кейін көшеге шығарды. Тудың түстерін киген балалар қайтадан шеруге шығып, "Полиция, таяқтарың мен қамшыларыңды қолдана аласыңдар, бірақ біздің туды түсіре алмайсыңдар!" деп ұран салды. Ушаның әкесі британдық билік кезінде судья болған. Сондықтан ол қызын тәуелсіздік күресіне қатысуға ынталандырмады. Бірақ, 1930 жылы әкесі зейнетке шыққаннан кейін бұл шектеу алынып тасталды. 1932 жылы, Уша 12 жасқа толғанда, оның отбасы Бомбейге көшті, бұл оған тәуелсіздік қозғалысына белсенді қатысуға мүмкіндік берді. Ол және басқа балалар құпия бюллетеньдер мен жарияланымдарды таратты, түрмедегі туыстарына барып, оларға хабар жеткізді. Уша Гандидің ықпалымен өсті және оның ізбасарларының біріне айналды. Ол өмір бойы бойдақ болуға шешім қабылдады және қарапайым, Гандилік өмір салтын ұстанды, тек хади матадан тігілген киімдерді киіп, барлық түрлі жайлылықтан бас тартты. Уақыт өте келе ол Гандидің ой-пікірлері мен философиясының белгілі жақтасы болды. Ушаның бастапқы білімі Кеда және Баруч қалаларында, содан кейін Бомбейдің Чандарамжи орта мектебінде болды. Ол орташа оқушы болды. 1935 жылы емтихан нәтижесі бойынша ол сыныптағы ең үздік 25 оқушының қатарына кірді. Ол білімін Бомбейдің Уилсон колледжінде жалғастырып, 1939 жылы философия мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Ол заң оқуды да бастады, бірақ 1942 жылы "Үндістанды босату" қозғалысына қосылу үшін оқуын тоқтатты. Содан кейін, 22 жасынан бастап, ол тәуелсіздік қозғалысына толық уақыт арнады.
Usha Mehta was born in Saras, a village near Surat in modern day Gujarat. When she was just five years old, Usha first saw Gandhi while on a visit to his ashram at Ahmedabad. Shortly afterwards, Gandhi arranged a camp near her village in which little Usha participated, attending sessions and doing a little spinning. In 1928, eight year old Usha participated in a protest march against the Simon Commission and shouted her first words of protest against the British Raj: "Simon Go Back." She and other children participated in early morning protests against the British Raj and picketing in front of liquor shops. During one of these protests marches, the policemen charged the children, and a girl carrying the Indian flag fell down along with the flag. Angry at this incident, the children took the story to their parents. The elders responded by dressing up the children in the colours of the Indian flag (saffron, white and green) and sending them out in the streets a few days later. Dressed in the colours of the flag, the children marched again, shouting: "Policemen, you can wield your sticks and your batons, but you cannot bring down our flag." Usha's father was a judge under the British Raj. He therefore did not encourage her to participate in the freedom struggle. However, this limitation was removed when her father retired in 1930. In 1932, when Usha was 12, her family moved to Bombay, making it possible for her to participate more actively in the freedom movement. She and other children distributed clandestine bulletins and publications, visited relatives in the prisons, and carried messages to these prisoners. Usha grew up highly influenced by Gandhi and became one of his followers. She made an early decision to remain celibate for life and took up a spartan, Gandhian lifestyle, wearing only Khādī clothes and keeping away from luxuries of all types. Over time, she emerged as a prominent proponent of Gandhian thought and philosophy. Usha's initial schooling was in Kheda and Bharuch and then in Chandaramji High School, Bombay. She was an average student. In 1935, her matriculation examinations placed her among the top 25 students in her class. She continued her education at Wilson College, Bombay, graduating in 1939 with a first class degree in philosophy. She also began studying law, but ended her studies in 1942 to join the Quit India Movement. Thereafter, beginning at age 22, she participated in the freedom movement full time.
Бостандық күресідегі рөлі
Ганди мен Конгресс 1942 жылғы 9 тамызда Мумбаидегі Говалия танкі алаңында митинг өткізіп, «Үндістанды тастап кету» қозғалысын бастайтынын жариялады. Осы күнге дейін Ганди бастаған дерлік барлық көшбасшылар қамауға алынды. Дегенмен, белгіленген күні Говалия танкі алаңына көптеген үндістер жиналды. Оларды сөз сөйлеу және ұлттық туды көтеру кішігірім көшбасшылар мен белсенділер тобына тапсырылды. 1942 жылғы 14 тамызда Уша және оның жақын достары құпия Конгресс радиосын құрды – жасырын радиостанса. Ол 27 тамызда эфирге шықты. Оның дауысынан естілген алғашқы сөздер: «Бұл Конгресс радиосы, Үндістанның бір жерінен 42,34 метрлік толқын ұзындығында хабар таратады». Оның серіктестері Виталбхай Джавери, Чандракант Джавери, Бабубхай Таккар және Чикаго радиосының иесі Нанка Мотвани болды, олар жабдықтармен және техниктермен қамтамасыз етті. Доктор Рам Манохар Лохия, Ачютрао Патвардан және Пурушоттам Трикамдас сияқты көптеген басқа да көшбасшылар да құпия Конгресс радиосына көмектесті. Радиостанса Ганди мен Үндістанның басқа да көрнекті көшбасшыларының жазбаларын таратып тұрды. Билік органдарынан жасыру үшін ұйымдастырушылар стансаның орнын күнделікті ауыстырып отырды. Бірақ 1942 жылғы 12 қарашада полиция оларды тауып, Ұша Мехтаны қоса алғанда, ұйымдастырушыларды қамауға алды. Бұл – Үндістанның екінші жоғары азаматтық наградасы.
Gandhi and the Congress had announced that the Quit India Movement would commence on 9 August 1942 with a rally at Gowalia Tank grounds in Mumbai. Nearly all leaders including Gandhi were arrested before that date. However, a vast crowd of Indians gathered at Gowalia Tank Ground on the appointed day. It was left to a group of junior leaders and workers to address them and hoist the national flag. On 14 August 1942, Usha and some of her close associates began the Secret Congress Radio, a clandestine radio station. It went air on 27 August. The first words broadcast in her voice were: "This is the Congress radio calling on [a wavelength of] 42.34 meters from somewhere in India." Her associates included Vithalbhai Jhaveri, Chandrakant Jhaveri, Babubhai Thakkar and Nanka Motwani, owner of Chicago Radio, who supplied equipment and provided technicians. Many other leaders, including Dr. Ram Manohar Lohia, Achyutrao Patwardhan and Purushottam Trikamdas, also assisted the Secret Congress Radio. The radio broadcast recorded messages from Gandhi and other prominent leaders across India. To elude the authorities, the organizers moved the station's location almost daily. Ultimately, however, the police found them on 12 November 1942 and arrested the organizers, including Usha Mehta. the second highest civilian award of India.
Кейінгі жылдар
Уша уақыт өте келе тәуелсіз Үндістанның әлеуметтік, саяси және экономикалық салаларында болып жатқан өзгерістерге көңілі тоймады. Бірде ол "Индия Тудей" журналына берген сұхбатында: "Мұндай азаттық үшін біз күреспедік" - деп сезімін білдірді. Ол, өзінің буын өкілдері бостандық үшін күрескендердің "адамдар билікке келген соң, бұзылыс басталады" деп ойлағанын айтты. Бірақ, оның сөзімен айтқанда, "бұзылыс осылай шапшаң таралатынын білмедік". Дегенмен, ол тәуелсіздік алғаннан бергі еркін Үндістанның жетістіктерін мойындады: "Үндістан демократия ретінде сақталды және тіпті жақсы өнеркәсіптік база құрды", - деді ол. "Дегенмен, бұл біз армандаған Үндістан емес". 2000 жылдың тамызында қызбадан ауырған күйі болса да, Уша әдеттегідей, "Үндістанды тастап кету" қозғалысының жылдық мерекелік шараларына қатысты. Ол әлсіз және шаршаған күйде үйіне оралды. Екі күннен кейін, 2000 жылдың 11 тамызында 80 жасында дүниеден өтті. Оны үлкен ағасы және үш жүрегі жақын туысы қалды. Олардың бірі – белгілі Болливуд режиссері Кетан Мехта. Екінші туысы – бұрынғы "Эскортс" ауруханасының директоры, танымал анестезиолог доктор Ятин Мехта, қазір "Медиситиде" жұмыс істейді. Үшінші туысы – доктор Нирад Мехта, армия қатарына шақырылып, қазір Мумбайдағы П.Д. Хиндуджа Ұлттық ауруханасында қызмет етеді.
With time, Usha grew increasingly unhappy with the developments taking place in the social, political, and economic spheres of independent India. Once, in an interview to India Today, she expressed her feelings in these words: "Certainly this is not the freedom we fought for." She added that the freedom fighters of her generation felt that "once people were ensconced in positions of power, the rot would set in." However, in her words, "we didn't know the rot would sink in so soon." Nevertheless, she did not deny the achievements of free India since the independence: "India has survived as a democracy and even built a good industrial base," she said. "Still, it is not the India of our dreams". In August 2000, although she was suffering from fever, Usha participated like she did every year in the anniversary celebrations related to the Quit India Movement in August Kranti Maidan. She returned home weak and exhausted. Two days later, she died peacefully on 11 August 2000 at the age of 80, survived by her elder brother and three nephews. One of her nephews, Ketan Mehta, a noted Bollywood filmmaker. The other nephew is Dr Yatin Mehta, a well known anaesthetist who was formerly the Director of Escorts Hospital and is associated with Medicity in Gurgaon now. The third nephew is Dr Nirad Mehta, who joined the Army and is now at P. D. Hinduja National Hospital, Mumbai.