Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы темір жол желісі

Фокстон тармағы – Жаңа Зеландиядағы темір жол желісі. Ол бастапқыда трамвай ретінде пайда болды, 1876 жылдың 27 сәуірінде темір жол ретінде қайта ашылып, 1959 жылдың 18 шілдесіне дейін жұмыс істеді. Химатангиде Сансон трамвай жолымен тоғысқан жер болды, бұл Манавату округі кеңесі басқаратын және ешқашан темір жол статусына жеткізілмеген желі.

Құрылыс

Манавату өзенінің сағасында орналасқан Фокстон елді мекені 1860 жылдары Манавату аймағы үшін мүмкін болатын порты ретінде қарастырылды. Жолдар нашар ауа-райында жиі қиынға соғып, өтпейтіндей болып жататын. Манавату өзені ішкі аймақтарға дейін кеме жүруге қолайлы болмағандықтан, аймаққа импорт әкелу және, әсіресе, ағаш өнімдерін экспорттау үшін жолдардан гөрі сенімді жол қажет болды. Сол кездегі нашар қаржылық жағдайларға байланысты 1865 жылы темір жолдың орнына ағаш рельстермен салынған трамвай құрылысы ұсынылды. Бірақ тіпті оған да сол кезде қаржы жетпеді. 1870 жылы Джулиус Фогель «Үлкен мемлекеттік жұмыстар» саясатын жариялағаннан кейін ғана құрылысқа рұқсат берілді. 1865 жылы жоспарланғандай, желі ағаш рельсті трамвай ретінде салынды, құрылысы 1871 жылы басталды. 1872 жылдың 20 тамызында Р.С. Спароу және компаниясының (Дунедин қаласы) жасаған бу локомотиві жеткізіліп, трамвайдың аяқталған бөлігінде сынақтан өтті. Бұл Жаңа Зеландияда жасалған алғашқы локомотив болды. Желі 1873 жылдың 25 шілдесінде Палмерстон-Нортқа дейін, 40 шақырымға дейін салынды. Жақын арада оны Вангануиге дейін ұзарту туралы ұсыныстар жасалды. 1874 жылға қарай ағаш рельстердің нашарлығы байқала бастады. 1875 жылдың ақпанында темір рельстермен желіні қайта жасауға жасалған әрекет қажетті беріктікті қамтамасыз етпеді, содан кейін желіні теміржол стандарттарына сәйкес сталь рельстермен қайта жасау туралы шешім қабылданды. Желі өтетін жер көбінесе тегіс болды, ал Оруа өзені ғана елеулі кедергі болды. Оның үстінен көпір салынды. Желі 1876 жылдың 27 сәуірінде ресми түрде қайта ашылды.

Байланыстар

1885 жылы Сансон трамвай жолы Химатангидегі тармаққа қосылды. 1945 жылы трамвай жабылды. 1886 жылы үкіметтің белсенсіздігіне байланысты "Батыс жағалау" Веллингтон-Манауату желісін салу үшін құрылған жеке компания – Веллингтон мен Манауату темір жолы (W&MR) Веллингтоннан Палмерстон Солтүстікке жақын Лонгберндегі Фокстон желісіне дейін ашылды. Үкіметтің бастапқы жоспары Фокстон желісін Веллингтонға дейін созу еді, бірақ W&MR 1881 жылы Фокстонды айналып, Палмерстон-Нортқа ең тікелей бағытпен баратынын мәлімдеді. Фокстон желісі тиімді түрде Лонгберннен басталатын қосалқы желіге айналды, бірақ ол 1908 жылға дейін үкіметтік темір жолдың оңтүстік терминалы болып қала берді, содан кейін WM&R сатып алынып, Веллингтон мен Оклендті байланыстыратын Солтүстік аралдың Басты магистральдық темір жолының құрамына енді.

Операция

Бұл желі алғашқы 12 жылында өте маңызды болды. Веллингтоннан солтүстікке жүктер мен жолаушылар кеме арқылы батыс жағалауға келіп, Фокстондағы темір жолға ауыстырылып, қала экспресс пойыздарымен қызмет көрсетілді. WMR желісі ашылғаннан кейін Фокстонға қозғалыс күрт төмендеді, сондықтан қызметтер күндізгі-күндіз ауыспалы түрде істеуге дейін қысқартылды, бірақ кейін күнделікті пойыздар қайта жаңартылды. Веллингтон мен Фокстон арасындағы жолаушылар кемелері бір түндік уақытта жоғалып кетті. Көбінесе жүктер жаңа желіні пайдаланды, бірақ мемлекеттік темір жолдар бәсекелес қызметті пайдалануға ниет білдірмеді және W&MR есебінен емес, Фокстон арқылы теміржол көмірін тасымалдауды жалғастырды. Аймақтағы зығыр саудасы да Фокстонды порт ретінде пайдаланып, желіге жүк ағынын қамтамасыз етті. 1903 жылы Фокстон мен Палмерстон Норт арасында аралас пойыз күнделікті жүрді, және ол Палмерстон Нортқа және кері аптасына үш рет жүретін жолаушылар пойызымен толықтырылды. 1913 жылы жолаушылар пойызы аптасына алты күн жұмыс істеді. Дегенмен, жүк тасымалы төмендеді: 1908 жылы WMR сатып алынғаннан кейін, Темір жол департаменті Фокстон арқылы көмір тасымалдауды тоқтатты. Кемежайдың жағдайы нашарлап, 1916 жылы екі пароходпен Фокстонды пайдаланған бір ғана кеме компаниясы қалды, ал 1922 жылы компанияның басты қоймасы өртеніп, ол жұмысын тоқтатты. 1916 жылы комиссия Левиннен Фокстон және Сансон арқылы Мартонға бағытты магистральды бұру туралы ұсынысты қабылдамады. Жергілікті мүдделер кемелер қозғалысын жандандыруға тырысты, бірақ көп сәттілікке жете алмады және темір жол үшін аз ғана жүк көлемі құрылды. 1922 жылы Фокстон арқылы барлық кемелер қатынысы тоқтатылды. Жолаушылар қызметі 1932 жылғы 20 тамызда тоқтатылды, ал локомотив депосы жабылды, соңғы пойыздар Палмерстон Норттан күнделікті жүк тасымалы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Манавату атты әскерлері Фокстонның жарыс жолында лагерь құрғанда әскер пойыздары жүрді, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін қозғалыс тағы да төмендеді. 1952 жылы аптасына үш пойыз ғана жүрді; салыстыру үшін, қалаға жүк тасымалы автомобильмен гүлденді. Жыл сайынғы 5500 тонна жүк басқа бағыттарға, ал 13000 тонна жүк желіге келді. Сыртқа шығарылатын жүктер негізінен жүн және түбірлі дақылдар, ал кірпіш, әк, тыңайтқыш және көмір ішке кіретін негізгі жүктер болды. Жабылу сөзсіз болды, бірақ желі 1950 жылдардың соңына дейін сақталды. 1959 жылғы 17 шілдеде жолаушылармен қоштасу саяхаты жасалды (видеоға қараңыз), ал соңғы жүк пойызы бірнеше күннен кейін жұмыс істеді. Ресми жабылу 21 шілдеде болды.

Бүгін

Жолдың көп бөлігі 1 және 56 мемлекеттік автомобиль жолдарының жанынан өтеді, бірақ жолдың қайта жарақталуы және су тасқынынан қорғау жұмыстары құрылымның көп бөлігін жойды. Лонгберн жанында 56-шы мемлекеттік тас жол бұл құрылымды пайдаланады. Карере теміржол станциясының платформасы әлі де 56-шы мемлекеттік тас жолда сақталған. Оруа өзені арқылы салынған ескі теміржол және автомобиль көпірлерінің қираған бөліктерін жаңа көпірден көруге болады. Станция орны және солтүстікке қарай созылған құрылым Фокстон қаласында көрінеді. Велосипед спортын жақтаушылар, аймаққа көбірек туристер тарту және халықты велосипедпен айналысуға ынталандыру мақсатында Фокстон тармағының бағытымен жуық түрде жүретін теміржол жолын салуды ұсынады.