Кіріспе
Judenzählung (неміс тілінде "жұрт санауы / есептеу") – 1916 жылғы қазан айында, Бірінші дүниежүзілік соғыстың қайнаған кезінде неміс Oberste Heeresleitung (OHL) жүзеге асырған шара. Германиядағы еврейлердің патриотизмсіздігі туралы айыптауларды растау мақсатымен жүргізілген санақ бұл айыптаманы жоққа шығарды, бірақ оның нәтижелері жарияланбады. Дегенмен, оның көрсеткіштері антисемиттік брошюрада жарияланды. Еврей билігі, олардың өзі жинаған статистика брошюрадағы көрсеткіштерден әлдеқайда көп болса да, мемлекеттік архивтерге кіруге тыйым салынды және республикалық Қорғаныс министрі брошюраның мазмұны дұрыс екенін мәлімдеді. Антисемитизмнің күшейіп бара жатқан ахуалында көптеген неміс еврейлері "Ұлы соғысты" неміс отанын сүюге деген адалдықтарын көрсету мүмкіндігі ретінде қарастырды.
Judenzählung (, German for "Jew census / counting") was a measure instituted by the German Oberste Heeresleitung (OHL) in October 1916, during the upheaval of World War I. Designed to confirm accusations of the lack of patriotism among German Jews, the census disproved the charges, but its results were not made public. However, its figures were published in an antisemitic brochure. Jewish authorities, who themselves had compiled statistics that considerably exceeded the figures in the brochure, were denied access to government archives, and informed by the Republican Minister of Defense that the brochure's contents were correct. In the atmosphere of growing antisemitism, many German Jews saw "the Great War" as an opportunity to prove their commitment to the German homeland.
Өмірбаян
Халық санағы яһудилердің Отанға опасыздық жасап, әскерлік қызметтен жалтарғанын дәлелдеудің бір жолы ретінде қарастырылды. Амос Илонның айтуынша, "1916 жылдың қазан айында, үш мыңға жуық еврей майданда қаза болып, жеті мыңнан астамы марапатталған кезде, соғыс министрі Уайлд фон Хохенборн өсіп келе жатқан пікірлерге қолдау көрсетуді жөн көрді. Ол әскердегі "еврейлер санағын" жүргізуге бұйрық берді, майдандағы еврейлердің нақты санын, артта қызмет ететіндерден ажырату үшін. Рейхстаг пен баспасөздің наразылығына қарамастан, ол санау жұмыстарын жалғастырды. Санау қорытындылары "еврейлердің сезімдерін сақтау" үшін жарияланбады. Бірақ шындығында, санақ айыптауларды жоққа шығарды: 80 пайызы майданда қызмет еткен. Ресми түрде, санақ өсіп келе жатқан антисемиттік сезімдер мен қамысымдарды жоққа шығару мақсатында жүргізілді. Алайда, дәлелдер үкіметтің мақсатының керісін көрсетті: күдікті жамандықтарды растауға қол жеткізу. Германияда еврейлердің ұзақ жылдар бойы кемсітіліп, қысымға алынып, әскери және басқа да мемлекеттік мекемелерде жоғары лауазымдардан шеттетілгені белгілі болды. Бұл факт Германиядағы еврейлердің "қызмет етуге құштар еместігі" туралы пікірді жоққа шығарады.
"In October 1916, when almost three thousand Jews had already died on the battlefield and more than seven thousand had been decorated, War Minister Wild von Hohenborn saw fit to sanction the growing prejudices. He ordered a "Jew census" in the army to determine the actual number of Jews on the front lines as opposed to those serving in the rear. Ignoring protests in the Reichstag and the press, he proceeded with his head count. The results were not made public, ostensibly to "spare Jewish feelings." The truth was that the census disproved the accusations: 80 percent served on the front lines." The official position was that the census was intended to discredit growing anti semitic sentiments and rumors. However, the evidence indicated that the government's intention was the opposite: to acquire confirmation of the purported ill deeds. There was a long history of Jews in Germany being discriminated against, oppressed, and denied rank within the military and other government institutions. This fact disproves the "less than eager to serve" attitude of Jews in Germany.
Нәтижелер мен реакциялар
Халық санағының нәтижелері армия тарапынан ешқашан ресми түрде жарияланбады және одақтастардың Берлин мен Потсдамды бомбалау науқаны кезінде неміс әскери мұрағаттары жойылған кезде халық санағының барлық құжаттары жоғалуы мүмкін. Бұл оқиға соғысқа ынталы қолдау көрсеткен және зор патриотизм танытқан еврей қауымы үшін үлкен дүрбелең тудырды; өз отандастарының оларға қарсы бұрылуы көптеген неміс еврейлері үшін қатты қайғыға себеп болды, ал бұл сәт кейбір тарихшылар "неміс-еврей симбиозы" деп атаған құлдыраудың жылдамдауының бастапқы нүктесі болды. Неміс еврейлері "статистикалық қасірет" деп айыптаған Judenzählung, антисемитизмнің күшеюіне ықпал етті. Бұл жағдай неміс еврейлерінің арасындағы сионизмге қабылдаушылардың санын арттырды, өйткені олар неміс қоғамына толық сіңісу мүмкін емес екенін түсінді. Неміс еврей жазушысы Арнольд Цвайг, армияға ерікті түрде келіп, Францияда, Венгрияда және Сербияда қарапайым сарбаз ретінде қатысқан, Judenzählung санағы жүргізілген кезде Батыс майданында болды. Цвайг 15 ақпанда Мартин Буберге жазған хатында: "Judenzählung – Германияның күнәсі мен біздің азабымыздың естілмеген қайғысының көрінісі. Армияда антисемитизм болмаса, төзімсіз міндетке шақыру оңай болар еді." Осы оқиғадан терең сезімталдыққа ұшыраған Цвайг соғысқа деген көзқарасын қайта қарастыра бастады және оның еврейлерді еврейлерге қарсы қойғанын түсінді. Кейіннен ол өзінің тәжірибесін "Judenzählung vor Verdun" атты әңгімесінде сипаттап, белсенді бейбітшіл болды.
That their fellow countrymen could turn on them was a source of major dismay for most German Jews, and the moment marked a point of rapid decline in what some historians called "Jewish German symbiosis." Judenzählung, denounced by German Jews as a "statistical monstrosity", was a catalyst for intensified antisemitism. The episode also led increasing numbers of young German Jews to accept Zionism, as they realized that full assimilation into German society was unattainable. German Jewish writer Arnold Zweig, who had volunteered for the army and seen action in the rank of private in France, Hungary and Serbia, was stationed at the Western Front when the Judenzählung census was undertaken. Zweig wrote in a letter to Martin Buber, dated February 15:
"The Judenzählung was a reflection of unheard sadness for Germany's sin and our agony If there was no antisemitism in the Army, the unbearable call to duty would be almost easy." Shaken by the experience, Zweig began to revise his views on the war and to realize that it pitted Jews against Jews. Later he described his experiences in the short story Judenzählung vor Verdun
and became an active pacifist.