Тері арқылы су жоғалу: маңыздылығы мен өлшеу әдістері
Transepidermal water loss
Трансэпидермалды су жоғалу (TEWL): тері арқылы судың булануы, ылғалдылық, температура, тері зақымдары мен ауруларға (экзема) әсер етеді. Терінің күйін бағалауға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансепдермальды су жоғалту (ТЭЖ немесе ТЖЖ) – судың организм ішінен (жануар немесе өсімдік) эпидермис арқылы – яғни, жануарлар терісінің немесе өсімдіктердің эпидермальды қабаты арқылы – диффузия және булану процестері арқылы қоршаған ортаға өтуі. Сүтқоректілерде ТЭЖ сезімтал су жоғалту (СЖЖ) деп те аталады, себебі бұл процесс организмнің физиологиялық бақылауында аз болады және көбінесе олар оны сезбейді. Дене суының сезімтал жоғалтуы сұйықтық тепе-теңдігіне қауіп төндіруі мүмкін; адамдарда маңызды дегидратация кейде адам не болып жатқанын түсінбей тұрып пайда болады. ТЭЖ өлшемдері белгілі бір химиялық заттардың, физикалық әсердің (мысалы, «таспамен қабылдау») немесе экзема сияқты патологиялық жағдайлардың салдарынан туындаған тері зақымдануын анықтауға көмектеседі, себебі ТЭЖ көрсеткіші зақымдану деңгейіне пропорционалды түрде артады. Дегенмен, ТЭЖ ылғалдылық, температура, жыл мезгілі (маусымдық өзгерістер) және терідегі ылғал мөлшері (гидратация деңгейі) сияқты қоршаған орта факторларына да тәуелді. Сондықтан ТЭЖ көрсеткіштерінің мағынасын түсіндіруде сақ болу қажет.
Transepidermal water loss (TEWL or TWL) is the loss of water that passes from inside a body (animal or plant) through the epidermis (that is, either the epidermal layer of animal skin or the epidermal layer of plants) to the surrounding atmosphere via diffusion and evaporation processes. TEWL in mammals is also known as insensible water loss (IWL), as it is a process over which organisms have little physiologic control and of which they are usually mostly unaware. Insensible loss of body water can threaten fluid balance; in humans, substantial dehydration sometimes occurs before a person realizes what is happening. Measurements of TEWL may be useful for identifying skin damage caused by certain chemicals, physical insult (such as "tape stripping") or pathological conditions such as eczema, as rates of TEWL increase in proportion to the level of damage. However, TEWL is also affected by environmental factors such as humidity, temperature, the time of year (season variation) and the moisture content of the skin (hydration level). Therefore, care must be taken when interpreting the meaning of TEWL rates.
Адам денсаулығы
Клиникалық тұрғыдан алғанда, тері кедергісінің функционалдығын бағалауда TEWL өлшемдері өте маңызды. Көбінесе TEWL-дің қалыпты көрсеткіштері – 2,3 г/(м² сағ) -дан 44 г/(м² сағ) -ға дейін – жарақаттану, инфекция және/немесе ауыр зақымданулар салдарынан, мысалы, күйіктердің салдарынан 50 немесе тіпті 100 г/(м² сағ) -тан асып түсуі мүмкін. Қиыршық қабат пен терінің беткі қабаттарының зақымдануы физикалық осалдыққа ғана емес, сонымен қатар судың артық жоғалуына әкеледі. Сондықтан дегидратация, метаболикалық ацидоз және организмде судың жетіспеуі немесе қанның концентрациялануы сияқты жағдайлар көбінесе денсаулық сақтау қызметкерлері үшін күйік науқастарын емдеу кезінде ескеруге тиіс маңызды мәселелер болып табылады. TEWL денсаулық сақтау саласында маңызды мәселе болып табылады, өйткені дамып келе жатқан елдердегі халық арасында нашар сапалы пештерден туындаған күйіктердің таралу деңгейі жоғары. Жергілікті клиникаларда күйіктерді емдеуге арналған ресурстар көбінесе жеткіліксіз болады және зақымдалған беткейдің ауданына байланысты TEWL назардан тыс қалуы мүмкін маңызды мәселе болып табылады. Сонымен қатар, TEWL тер бездерінің белсенділігінің, температураның және метаболизмінің өзгеруіне де байланысты. Сондықтан транспедермалық су жоғалту бірнеше ауыр аурулармен байланысты дегидратацияның маңызды факторына айналады.
From a clinical standpoint, TEWL measurements are of great importance in evaluating skin barrier functionality. Often normal rates of TEWL – from 2.3 g/(m2h) to 44 g/(m2h) – are compromised due to injury, infection and/or severe damage as in the case of burns causing rates over 50 or even over 100 g/m2/h. Damage to the stratum corneum and superficial skin layers not only results in physical vulnerability, but also results in an excess rate of water loss. Therefore, dehydration, metabolic acidosis, and conditions such as anhydremia or concentration of the blood are often critical issues for healthcare providers to consider in the treatment of burn patients. TEWL is of major concern in public health, considering the relatively high rate of burn incidence among communities in the developing world due to poor quality cooking stoves. Resources for burn care in local clinics are often scarce and depending on the affected surface area, TEWL is a major issue that can be overlooked. Furthermore, TEWL is also affected by variations in sweat gland activity, temperature, and metabolism. Therefore, transepidermal water loss becomes a significant factor in dehydration associated with several major disease states.
Ботаника және жер туралы ғылымдар
Ағаштар мен басқа да өсімдіктердің TEWL арқылы жерден атмосфераға тасымалдайтын су мөлшері ботаника және жер ғылымдары үшін маңызды, себебі өсімдіктердің булануы Жердегі су айналымының елеулі бөлігін құрайды.
The amount of water that trees and other plants move from the ground to the atmosphere with TEWL is of interest in botany and earth science, as transpiration by plants is a substantial component of the water cycle on Earth.
Қысқартылған сөздің өзгеруі
Веб-корпусты іздеулер TEWL аббревиатурасының трансепидермалды су жоғалтуға қатысты TWL-ге қарағанда шамамен 40 есе жиі кездесетінін көрсетеді. TEWL-дің маңызды артықшылығы – оның TWL-ге қарағанда осы мәнге қатысты арнайылығы жоғары, ал TWL-дің басқа да мағыналары бар, оның ішінде ең маңыздысы – дене суының булануымен байланысты екі мағына: жылулық жұмыс лимиті (TWL), яғни жақсы гидратацияланған және акклиматизацияланған адамдар белгілі бір жылулық ортада сақтай алатын ең жоғары тұрақты метаболизм деңгейі, және жалпы су жоғалту (TWL), физиологиялық мағынасында трансепидермалды су жоғалтудың кеңейтілген түрі болып табылады, себебі ол тыныс жолдары және несеп арқылы болатын жоғалтуларды да қамтиды. Трансепидермалды су жоғалту үшін TEWL аббревиатурасын пайдалану осы екіұштылықты жояды. Биология және медицинадағы көптеген басқа аббревиатуралар сияқты (мысалы, полиморфонуклеарлық [PMN], бронхиолальвеолярлық карцинома [BAC], долутегравир [DTG]), аббревиатура әріптері сөз шекарасына қарамастан, біріктіруші түбірлерді (trans + epidermal) немесе басқа буынды білдіретін заң жоқ. Адам эпидермисінің белгілі бір аймақтары үшін TEWL-ге қатысты арнайы аббревиатуралар жиі қолданылады. Саусақ және аяқ тырнақтары арқылы судың жоғалтуы трансонихиалды су жоғалтуы деп аталады, оның аббревиатурасы TOWL.
Web corpus searches show that the acronym TEWL is about 40 times more common than TWL in reference to transepidermal water loss. A large advantage of TEWL is that it has higher specificity to that sense than does TWL, which has more alternative senses, including, most importantly, two other senses having to do with evaporation of body water: thermal work limit (TWL), which is the highest sustainable metabolic rate that well hydrated, acclimatized individuals can maintain in a specific thermal environment, and total water loss (TWL), which in its physiologic sense is a superset of transepidermal water loss, because it also includes respiratory losses and urinary losses. Use of the acronym TEWL for transepidermal water loss avoids this ambiguity. As with many other acronyms in biology and medicine (for example, polymorphonuclear [PMN], bronchioloalveolar carcinoma [BAC], dolutegravir [DTG]), there is no law preventing the letters of the acronym from representing combining forms (trans + epidermal) or other syllables irrespective of word boundaries. For certain regions of human epidermis specific acronyms for TEWL are common. Water loss through finger and toe nails is called transonychial water loss, abbreviated TOWL.