Кіріспе

Оңтүстік Американың тілдер отбасы

Туканоан (сондай-ақ Туканоан, Туканоан) - Колумбия, Бразилия, Эквадор және Перу елдерінде таралған тілдер отбасы.

Сөздік

Лукотка (1968) төмендегідей негізгі сөздік элементтерін тізімдейді. Глосс прото Туканоан 3-ші. адам. еркек *пи агути *wuɨ құмырсқа сп. *meka aracu балық *p’ot’ika армадилло *pãmu артқы жағы *sõkɨ жартас *ojo үлкен *pahi (шағу) *kũ қара *tj’ĩ қара май (жеңішпе) *weʔe қан *tj’ie үрлеу *pu сүйек *k’oʔa (бұзу) *p’ope (*poa) кеуде *upe бурити пальмасы *neʔe капибара *kuetju кара (Dioscorea alata) *japi жағдай *t’e көп аяқты жәндік; боа *jãk’i көмір (1) *nitti көмір (2); май *neo екі жақ *wajo шайнау *tj’ãk’ɨ бұрыш *p’ia суық *tjɨsi мақта *jɨi (кесу) *t’ɨtte билеу / рәсімдік әндер *p’aja елік *jama көгершін *ƭʃɨ үйрек *p’ete құлақ *k’ãp’o жұмыртқа *tj’ia ақсақал *p’ɨkɨ биік құрылым (сөрелер, шатыр және т.б.) (jirau) *kaja (аяқтау) *pet’i нәжіс *k’ɨt’a бет *tj’ia әке *pa kɨ әйел *k’o от / отын *peka балық; балық сп. (?) *waʔi желімен балық аулау; сүзу, алу *wajo балық аулау желісі *p’api жүзу *paʔja гүл *k’oʔo аяқ *k’ɨp’o жеміс сп. *toa Инга (жеміс сп.) *p’ene бақша; сыртында; ауыл *wese жинау / жинап алу *tʃɨ әке *jẽkku жүзім *ɨʔje шөп *taja жасыл / көк / пісіп жетілмеген *tj’ɨ̃p’e қол; алақан (қолдың) *pɨtɨ бас *tj’ɨpo ауыр *t’ɨkkɨ құлқын *jahi тесік *k’ope ыстық; қызу *atjɨ үй; құмырсқа ұясы *wɨ’e құмырсқақұс *mimi мен *jɨʔɨ жәндік сп. *tjusi яғуар *jai балықшыл *tjãsa білу *masi көл *tj’itta жер / аумақ / аймақ *jep’a личинка *p’ekko аяқ; жамбас; тізе *jɨ̃ka орналасқан жер / бүтіннің бөлігі *t’o алыс *tj’oa ара *maha адам *ɨmɨ маниок *kɨi маймыл *takke маймыл сп. / коати *sisi шыбық *mɨte ауыз *tj’ɨse (*jɨ ʔo) есім *wãmi кіндік *tʃõp’ɨ емес 3-ші жанды адам *p’ɨ мұрын *ɨ̃kʷ’e пака *seme паку балығы *uhu пальма көсегі *pĩko тоқылдақ *wekko жол *maʔa пекари *tjẽse мүше *no адамдар; 1. pl. кіріспе *p’ã tjã (отыру) *otte у *tjima қазан / керамика / саз *sot pupunha пальмасы *ɨne қызыл *sõʔa өзен *tj’ia тамыр *t’ɨ̃k ’o (сүрту) *sĩk’e (отыру) (ұйықтау) *kã (түтін) *sɨʔjo жылан *ãja өрмекші *p’ɨpɨ рух; ата-баба *wãtti (сығу) *p’ipo (тоқтату) *nɨk’V тас *k’ɨ̃ta түп, таяқ, дулы *tu tu (ісіну) *p’upi тапир *wekkɨ құмырсқа *p’utu қызыл, балық ілмегі *pota үш *ɨt’ia нөсер *wɨ̃po бақа сп. *p’opa темекі *mɨt’o токандира құмырсқасы *piata тіл / бауыр *tj’eme тіс *k’õpi тасбақа; тасбақа *k’oɨ тукан *tj’ase (?) трайра балығы *t’oje ағаш *tjũkkɨ (сіккіш) *k’one урукум (ачиоте) *p’õsa (күту) *kʷɨt’e шершең *utti су *okko ақ; әк *p’o әйел *t’ɨ̃po жел *wĩno әйел *t’õmi тоқылдақ *kone ямс *jãp’o сіздер *mɨ tja