Кіріспе

Тлапакоя – Мексикадағы маңызды археологиялық орын, ол Мексика қаласының оңтүстік-шығысында, Чалко көлінің бұрынғы жағалауында, Тлапакоя жанартауының етегінде орналасқан. Тлапакоя – Тлатилко мәдениетінің маңызды орталығы болған. Тлапакоя ең әйгілісі Тлапакоя мүсіндерімен танымал. Бұл күрделі қыш мүсіндер көбінесе б.з.д. 1500 және 300 жылдар аралығында жасалған және Кольдоғар дәуірінің өкілі саналады. Тлапакоя сонымен қатар, «Аждаһа құмыралары» (төмендегі суретке қараңыз) өндірілетін орын болған. Бұл жалпақ түбі бар цилиндрлі ыдыстардың беті ақ немесе сары түсті, олардың үстіне ольмек стиліндегі, көбінесе яғуарларды бейнелейтін, дерлік абстрактілі суреттер салынған.

Ертеректе мекендеген жерлер

1500-300 жылдарға дейінгі мүсіндер мен басқа да артефактілерден өзге, адам және жануарлардың қалдықтары табылған, олардың кейбіреулері 25 000 жылға дейін сона алады. Тлапакоядағы ең даулы жағдайлар – кейбір зерттеушілердің пікірінше, 25 000 жыл бұрын жасалған артефактілер. Егер расталса, бұл Америкадағы адам қоныстануының ең ерте дәлелдерінің бірі болады және Жаңа әлемнің қоныстану уақыты туралы қалыптасқан теорияларды жоққа шығарады. Бұл ертерек мерзімдерді растайтын дәлелдер – 22 000 жылдық ошақтармен байланысты табылған қара аюдың сүйектері және екі түрлі бұғының сүйектері, сондай-ақ жер астындағы ағаш діңінің астынан табылған иілген обсидиан пышағы. Сүйектердің жасы 24 000 жыл бұрын (± 4000 жыл) және 21 700 жыл бұрын (± 500 жыл) деп есептелген. Обсидиан пышағы 24 000 жыл бұрын (± 1000 жыл) дауырланған ағаш діңінің астынан табылған, ал обсидианның гидратация әдісімен анықталған жасы 21 250 мен 25 000 жыл аралығында. Қазба жұмыстары Мексика қаласы – Пуэбла тас жолының құрылысы кезінде жүргізілді, бірақ кейін тас жол құрылысы салдарынан жойылды. 1955 жылы Беатрис Барба, "археолог атағын алған алғашқы мексикалық әйел", осы орынды зерттеу жөніндегі магистрлік диссертациясын қорғады. Оның "Тлапакоя: преклассикалық кезеңдегі ауысу орыны" атты жұмысы Тлатилко мәдениетінің әлеуметтік дамуы мен діни практикаларын бағалады. Барбаның осы орынды бағалауы – аймақтың тарихы аясында Тлапакоя тұрғындарының әлеуметтік-экономикалық және саяси өмірін, сондай-ақ олардың сауда қатынастарын және басқа топтардың Тлатилко халқының дамуына тигізген әсерін зерттеген алғашқы жұмыстардың бірі болды.

Адам қалдықтары

Сильвия Гонсалес және авторлар тобы "Тлапакоядан табылған бір бас сүйек Мексикадағы ең алғаш тікелей даталанған адам болып табылады, оның жасы 9730 ± 65 жыл бұрынғы шаққа (қазіргі уақыттан есептегенде)" деп тұжырымдайтын зерттеу жариялады.