Кіріспе

Қытай журналисі (шамамен 1955 жылы туған)

Цзян Вэйпин (; шамамен 1955 жылы туған) – Қытайдың тәжірибелі журналисі, 2001 жылы Қытай Коммунистік партиясымен тұтқындалғаны үшін әлемге әйгілі. 1999 жылы ол Гонконгтағы Frontline журналында Коммунистік партияның жемқорлығы туралы бірнеше мақала жариялай бастады, соның ішінде Бо Силай туралы хабарлама да болды. 2000 жылдың желтоқсанында тұтқындалып, мемлекеттік құпияларды ашқаны үшін сегіз жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 2006 жылы мерзімінен бұрын босатылды. Үйде біршама уақыт қамауда болғаннан кейін, 2009 жылы Канадаға эмиграциялады.

Қытайдағы мансап

Цзян Ляонин университетін тарих мамандығы бойынша бітірген. 1999 жылдың ортасында Цзян Гонконгтағы "Front Line" журналында сегіз баяндама жариялап, түрлі қытай шенеуніктердің жемқорлыққа қатыстылығын айыптады. 2001 жылы Ма осы оқиғаға байланысты өлім жазасына кесілді.

Тұтқындау және қамауға алу

Жазушы псевдониммен жазғанына қарамастан, Цзян көп ұзамай билік органдарына танылды. Ол 2000 жылдың желтоқсан айында «мемлекеттік құпияларды» ашу айыбымен ұсталды. Кейіннен Ляонин провинциясының Жоғарғы халық соты оның жазасын алты жылға дейін қысқартты. Бұл үкімге әлемдегі журналистерді қолдайтын ұйымдар наразылық білдірді. Джордж Буш әкімшілігі де Цзянның ұсталуына наразылық білдіріп, оны босатуға шақырды. Цзян кейіннен полиция оны жалған жақсылыққа мойындауға мәжбүрлеу үшін азаптағанын жазды; ол бірнеше рет есінен танығанын және бір рет ауруханаға түсуге мәжбүр болғанын айтты. Оған көмектесуге ниетті күзетші Цзянның әйеліне хаттарды жеткізуге келісіп, ол оларды Asia Weekly журналында жариялады. 2009 жылы оған Канадаға эмиграциялауға рұқсат берілді. Сондай-ақ, 2006 жылы ПЕН Канададан «Бір адамзаттық сыйлығымен» марапатталды, ол 5000 канад долларынан тұратын ақшалай сыйлықты қамтыды.

Жеке өмір

Цзян Ли Янлингке үйленген, ол оның түрмеге қамалуына қарсылық білдіргені үшін қысқа мерзімге ұсталған. Олардың бір қызы бар. 2004 жылы, Цзянның өзі түрмеден шығар алдында, PEN Canada Ли мен оның қызының Канадаға көшіп баруына рұқсат алды.