Кіріспе
Билер кітабының бірінші тарауы – Билер кітабының бірінші тарауы, еврей Киелі кітаптарының жетінші кітабы немесе Ескі өсиет, яһуди және христиан діндерінің қасиетті мәтіні. Бірінші аяттан басқа, ғалымдар Билер кітабының 1-тарауы мен Ешуа кітабының 13-19-тараулары арасындағы параллелизмді ұзақ уақыттан бері мойындап, зерттеп келеді. Екеуі де ежелгі израильдіктердің Канаанды жаулап алуы туралы ұқсас баяндама береді. Билер кітабының 1-тарауы және Ешуа кітабының 15-19-тараулары, жеке израильдік тайпалардың жеңілістерге ұшыраған, баяу, біртіндеп және толық емес жаулап алуының екі есебін ұсынады, бұл Ешуа кітабының 10 және 11-тарауларында бейнеленген, Ешуа басшылығындағы біріккен израильдік армияның шапшаң және толық жеңісімен күрт контраст құрайды.
Judges 1 is the first chapter of the Book of Judges, the seventh book of the Hebrew Bible or Old Testament, a sacred text in Judaism and Christianity. With the exception of the first verse, scholars have long recognised and studied the parallels between chapter 1 of Judges and chapters 13 to 19 in the preceding Book of Joshua. Both provide similar accounts of the purported conquest of Canaan by the ancient Israelites. Judges 1 and Joshua 15–19 present two accounts of a slow, gradual, and only partial conquest by individual Israelite tribes, marred by defeats, in stark contrast with the 10th and 11th chapters of the Book of Joshua, which portray a swift and complete victory of a united Israelite army under the command of Joshua.
Мәтін
Бұл тарау бастапқыда иврит тілінде жазылған. Ол 36 аятқа бөлінген.
Мәтіндік куәгерлер
Бұл тараудың мәтінін еврей тілінде қамтитын кейбір ертедегі қолжазбалар Масореттік мәтін дәстүріне жатады, оның ішінде Каир кодексі (895), Алеппо кодексі (10 ғасыр) және Ленинград кодексі (1008). Бұл тараудың еврей тіліндегі бөліктері бар фрагменттер Өлі теңіздің шиыршықтарынан табылған, соның ішінде XЖүздіктер (XJudg, X6, 4QJudg? ; б.з.б. 50 ж.) 10–12 аяттары сақталған. Көне грек тіліне жасалған және Септуагинта деп аталатын аударманың (алғашқыда б.з.б. соңғы ғасырларда жасалған) қолжазбаларының арасында Ватикан кодексі (B; B; 4 ғасыр) және Александрия кодексі (A; A; 5 ғасыр) бар.
Шолу
Билерлер кітабының 1-тарауында, кейіннен Оңтүстік Яһуда патшалығын құрған Яһуда тайпасы Қанаандықтардан жерлерді жаулауда бастама көтеріп, ең табысты болғанын баяндайды. Ал, кейіннен Солтүстік Израиль патшалығын құраған тайпалар бірнеше рет жеңіліске ұшырады, себебі Қанаандықтар израильдіктердің қалаларына жасаған шабуылдарын тойтарып берді.
Иерусалимді жаулап алу
Тағы бір ерекшелік – Қарсылықтар кітабының 1:7–8 аяттарында баяндалған Иерусалимнің бағындырылуы: Яһудалықтар Адони Безекті тұтқынға алып, оны Иерусалимге жеткізеді, ондағылардың бәрі өлтіріліп, қала толығымен өртеліп жайратылады. Алайда, Қарсылықтар кітабының 1:21 аятында Иерусалимнің бағындырылмағаны және онда ебустіктер әлі күнге дейін тұрғаны айтылады (Жошуа кітабының 15:63 аятында да расталған). Қарсылықтар кітабының 19:11–12 аяттары да оны ебустіктердің қаласы деп, ізраилдіктердің онда жоқ екенін көрсетеді. Кейін, 2 Самуил кітабының 5:6–10 аяттарында Дәуіт оны ебустіктерден басып алып, астанасы етуге мәжбүр болды.
Билер 1:18 - дегі еврейше мен грекше қарама-қайшылық
Еврей жазбаларының бірінде Билер 1:18 былай делінген: «Иуда Газаны және оның жағалауын, Ашкелонды және оның жағалауын, Әкронды және оның жағалауын алды». (Аудиографиялық аударма). Алайда, грек тіліндегі Септуагинта (ЛХ) Билер 1:18-ді былай аударады: «Бірақ Юда Газаны және оның жағалауын, Аскалонды және оның жағалауын, Акронды және оның жағалауын, Азотты және оның төңірегіндегі жерлерді мұраға алмады». (Брентонның Септуагинта аудармасы). Бұл қайшылық ғалымдарды қызықтырды, себебі грек мәтіні Ашдодты (Азотты) қалалар тізіміне қосады және еврей мәтінінде айтылғандай, Юдалықтар осы қалаларды басып алғанын нақты жоққа шығарады. Киелі кітаптың ағылшын тіліндегі аудармалары көбінесе Масореттік мәтінді ұстанды және Юдалықтар үш қаланы алғанын айтса да, кейбір ғалымдар грек нұсқасын артық деп санайды. Егер осы төрт жағалау қалаларының тұрғындары келесі жолда көрсетілген «жайлау халқымен» теңестірілсе, олар темір арбаларының арқасында Юдалықтарды кері қайтарған еді. Сондықтан Септуагинта еврей мәтінін «түзетуі» мүмкін, өйткені басқа мәтіндік дәлелдер де осы қалалардың израильдіктерге көп уақыттан кейін ғана бағынғанын көрсетеді. Чарльз Элликотт Иосиф Флавийдің басқаша шешімге келгенін атап өтті. Ол «Еврейлердің ежелгі тарихы» (2-том, 4-параграф) еңбегінде былай деп жазды: «Аскелон мен Ашдод соғыста алынды, бірақ Газа мен Екрон құтылды, себебі олардың жазық жерде орналасқандығы арбаларын пайдалануға мүмкіндік берді; алайда 3, § 1-де ол канаандықтар Аскелон мен Екронды қайта бағындырды» дейді. Ешуа 10–11 Ешуаның біріккен израильдіктерін барлық канаандықтарды толыққанды жойған және олардың барлық қалаларын басып алған немесе қиратқан деп бейнелеген кезде, Билер 1 осы қалалардың көптегені әлі де тұрғанын және канаандықтардың мекендегенін көрсетеді. Олар жиі түрлі израильдік тайпаларды сәтті кері қайтарды. Сол сияқты, К. Лоусон Янгер (1995) Билер 1-ші кітабының құрамына Ешуа 13–19-дан алынған мәтіннің әсер еткенін және автордың өз мақсаттары үшін оны қайта пайдаланғанын айтты: «Билер 1-ші кітабы Израильдің Канаан жерін иемдену процесінің тарихын қайталайды, жаңадан құрастырады және кеңейтеді. Ол Ешуа кітабындағы материалдарды пайдаланады (осылай-ақ 13–19-тараулар), Яһуданың жалпы табысын және басқа израильдік руларының, әсіресе Данның, үнемі нашарлап бара жатқандығын нақты көрсету үшін кейбір кеңейтулермен».
Қалалар тізімі
Бұл қазіргі Таяу Шығыстағы археологиялық ескерткіштердің тізімі емес. Бұл Киелі кітапта келтірілген нақты бір тізім туралы әңгіме.