Жаңа Испанияның төртінші вице-королі: Мартин Энрикес де Алманса және Ульоа
Martín Enríquez de Almanza
Мартин Энрикес де Альманса – 4-ый вице-король Новой Испании (1568-1580), представитель рода Энрикес. Управление при Филиппе II, история колониальной эпохи.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Испанияның төртінші вице-королі (1568–1580)
Fourth viceroy of New Spain (r. 1568–1580)
Мартин Энрикес де Алманса и Улоа (шамамен 13 наурыз 1583 ж. қайтыс болған) – 5 қараша 1568 жылдан 3 қазан 1580 жылға дейін Филипп II атынан билік жүргізген Жаңа Испанияның төртінші вице-королі. Жаңа Испанияның көптеген алғашқы вице-корольдері сияқты, Алманса да патшалық тектен шыққан. Ол Кастилияда билік құрған Бургундия әулетінің төрт тармағының бірі – Энрикес әулетінің мүшесі болды, бірақ ешқашан титул мұраға алмады. Энрикес Жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалғанда 60 жаста болды. Ол жаулап алушы Эрнан Кортестің ұлы Дон Мартин Кортес және корольдік билікке қарсы шыққан басқа да энкомендеролардың құйрық сүйреушілігінен кейін күш пен тұрақтылық әкелді. Содан кейін ол 1581 жылдың 23 қыркүйегінен 1583 жылы қайтыс болғанға дейін Перу вице-королі болды, бұл лауазымды 72 жасында негізінен қанағаттанбады. Ол Мексикада патшалық билікті бекітіп, солтүстік тайпаларының күміс кендері мен Мексиканың орталығы арасындағы маңызды байланысқа қауіп төндіруіне қарсы тиімді қорғаныс жүйесін құруда өте қабілетті әкімші болды.
Martín Enríquez de Almanza y Ulloa, (died ca. March 13, 1583) was the fourth viceroy of New Spain, who ruled in the name of Philip II from November 5, 1568 until October 3, 1580. Like many of the early viceroys of New Spain, Almanza was of royal heritage. He was a member of the House of Enríquez, one of the four cadet branches of the House of Burgundy, the ruling dynasty in Castile, yet never inherited a title. Enríquez was 60 when he was appointed viceroy in New Spain. He brought strength and stability in the wake of the encomenderos' conspiracy of the son of conqueror Hernán Cortés, Don Martín Cortés and other encomenderos who challenged the crown's power. He was subsequently viceroy of Peru, from September 23, 1581 until his death in 1583, a post he reluctantly accepted at age 72. He was a very able administrator in Mexico, asserting crown control, and effective in establishing defenses against northern natives who threatened the vital link between the silver mines in north and Mexico's center.
Алғашқы жылдар
Мартин Энрикес де Алманса и Улоа туған, оның әкесі Франсиско Энрикес де Алманса, Альканесес маркгравының біріншісі, Кастилияның Альфонсо XI-нің заңды емес баласы, Кастилия инфанты Фадрике Альфонсоның шөбересінің шөбері. Оның анасы Исабель де Улоа и Кастилья, анасының тарапынан да Кастилия патшалық отбасынан шыққан.
Born Martín Enríquez de Almanza y Ulloa, his father was Francisco Enríquez de Almanza, 1st Marquess of Alcañices, great great grandchild of Infante Fadrique Alfonso of Castile, an illegitimate child of Alfonso XI of Castile. His mother was Isabel de Ulloa y Castilla, also a Castilian royal on her mother's side.
Үкімет және іс-қимылдар
Индиялар кеңесі (Consejo de Indias) оны вице-король етіп таңдағаннан кейін, Жаңа Испанияға, Веракрусқа келгендегі алғашқы қадамдары – ағылшын пираттарын жағалауға және испандық кемелерге шабуыл жасау үшін пайдаланған Isla de Sacrificios аралынан ығыстыру болды. Мексика қаласына келген соң, ол бірден Реал Аудиенсияның бұрынғы президенті Алонсо Муньос қалдырған алабұдынды тоқтатуға кірісті. Энрике де Алманса Жаңа Испаниядағы епископтар мен діни ордендер арасында делдалдық қызмет те атқарды. Бұл екі діни топ арасындағы дау Гастон де Пералта, Фальсес маркгравының үшіншісі вице-корольдігі кезінде басталған еді. Ол кезде патшалық жарлық бойынша, приходтарды басқаруға секуляр дін қызметкерлері жауапты болды, бұл монахтар, дін қыздары және регулярлы дін қызметкерлерін монастырларға шегінуге мәжбүр етті. Регулярлы дін қызметкерлері бұл жарлыққа бағынбай, қақтығыс тудырды. Францискандықтар қаладан кетумен қорқытты және Веракрусқа қарай шеру бастады. Олар үндістер тарапынан қауіп көрді және вице-корольдің бұйрығымен кері қайтуға мәжбүр болды. Бірқатар жеңілдіктер алғаннан кейін, олар Мексикаға оралды. 1570 жылы вице-король ішкі аймақтарды қиратып келген үнді тайпаларына қарсы әскери жорыққа жетекшілік етті, бірақ Чичимекаға қарсы толыққанды соғыс талабына бойын бермеді. Ол Сакатекасқа баратын жолда Охуэлос және Портесуэлос бекіністерін құрды. Вилла де Сан-Фелипе (Гуанахуато) және көптеген басқа қалалар мен ауылдар, сондай-ақ колледждер мен монастырларға негіз салды. 1573 жылы Мехико соборының құрылысын бастады. Энрикез қорғаусыз халқына медициналық көмек көрсетті және ауыр жағдайдағыларға көмектесті. Ол қалада ауруханалар ашып, 3000 адамның өмірін алған (шешек немесе жылқы қырығы деп саналған) қорқынышты эпидемиядан зардап шеккендерді емдеді. Ол индейлерді испан қамқорларынан әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ететін және шаруалар мен егіншілер ретінде жұмыс істейтіндерге лайықты жалақы төленетінін кепілдейтін ережелерді жариялады.
Having been chosen by the Council of the Indies (Consejo de Indias) as viceroy, his first actions upon arrival in New Spain, at Veracruz, were to dislodge the English pirates from the Isla de Sacrificios, a base they had been using to raid the coast and Spanish shipping. When he arrived in Mexico City, he immediately took steps to end the turmoil left by the former president of the Real Audiencia, Alonso Muñoz. Enríquez de Almanza also acted as a mediator between the bishops and the religious orders operating in New Spain. The dispute between these two religious groups dated from the viceroyalty of Gastón de Peralta, 3rd Marquis of Falces, when a royal disposition stipulated that the administration of the parishes was the responsibility of the secular clergy, obliging friars, nuns and members of the regular clergy to retreat to convents. The regular clergy refused to obey this disposition, beginning the conflict. The Franciscans threatened to abandon the city, and in fact began a march to Veracruz. They were threatened by Indians and ordered to return by the viceroy. After receiving some concessions, they returned to Mexico City. In 1570 the viceroy personally led an expedition against the Indian tribes that had been devastating the interior, but he did not give into demand for total war against the Chichimeca. He established presidios at Ojuelos and Portezuelos, on the road to Zacatecas. He founded the Villa de San Felipe (Guanajuato) and many other towns and villages, as well as colleges and convents. In 1573 he began the construction of the Cathedral of Mexico City. Enríquez brought medical attention to the unprotected and helped those in critical conditions. He established hospitals in the city to treat the victims of a terrible epidemic (thought to be chicken pox or varicella) that left 3,000 people dead. He published regulations in which the social protection of the Indians was guaranteed against their Spanish patrons, and a fair salary was assured for those who worked as peasants and farmers.
Инквизицияның Жаңа Испанияда құрылуы
Энрикес де Алмансаның үкімет кезінде, Инквизицияның Киелі кеңсесі (Tribunal del Santo Oficio) Жаңа Испанияда ресми түрде құрылды; ол Перуде де бірден құрылды. 1571 жылы Жаңа Испанияға алғашқы инквизитор Педро Моя де Контрерас келді. Жоғары дәрежелі епископтардан тұратын және кейде Мехико қаласының архиепискобы басқаратын Инквизицияға, аумақтағы испандықтар мен жергілікті емес тұрғындардың діни тәжірибелерін қадағалау және бақылау, сондай-ақ кез келген жасырын еврей қауымдастықтарын (judaizantes) және протестанттарды жою туралы арнайы тапсырмалар берілді. Үндістер оның қарауынан тыс қалды. Бұл діни сот өте белсенді болды. Индиядағы Инквизиция алғаш рет екі ағылшын мен бір ирландты соттады, олар 1574 жылдың 15 сәуірінде Мексика қаласында "лютерандық ерестіктер" үшін өртеніп өлтірілді. 1574 жылы, алғашқы "Авто де Фе" өткен жылы, шамамен 200 адам сотталды. Осы 200 адамның көпшілігі қазіргі Мексика қаласының орталығындағы алаңдарда тірідей өртеліп немесе құпия түрмелерде азаптау арқылы өлтірілді. Вице-король осы рәсімдерге міндетті түрде қатысуы керек еді.
During the government of Enríquez de Almanza, the Holy Office of the Inquisition (Tribunal del Santo Oficio) was formally established in New Spain; it was simultaneously established in Peru. Pedro Moya de Contreras, the first inquisitor in New Spain, arrived in 1571. Composed of a group of high ranking bishops and sometimes led by the archbishop of Mexico City, the Inquisition had special instructions to oversee and control the religious practices of Spaniards and non indigenous residents in the territory, and to eradicate any crypto Jewish communities (judaizantes), as well as any Protestants. Indians were excluded from its jurisdiction. This religious court became quite active. The first to be tried by the Inquisition in the Indies were two Englishmen and an Irishman, burnt at the stake in Mexico City April 15, 1574 for "Lutheran heresies". An estimated 200 people were tried in 1574, the year in which the first Autos de Fe were held. Most of these 200 people were burnt alive in public plazas or tortured to death in secret dungeons, both scattered throughout what is now downtown Mexico City. The viceroy was required to attend these ceremonies.
Перудің вице-патриоты
Испания патшасы Филипп II осы вице-король туралы ерекше пікірлер алды және ол өкіметтік кезеңінде жасалған айқын жақсартулардың бар екенін білді. Оның еңбегін бағалап, Перу вице-королі болып тағайындалды, себебі Перу одан бай колония болды. Энрикес де Алманса 1580 жылы Тынық мұхитындағы Акапулько портынан жолға шықты. 1583 жылы Перудің Лима қаласында, лауазымында бола тұрып қайтыс болды. Келесі вице-король, Лоренцо Суарес де Мендоса, 4-ші Корuña графы келгенге дейін Аудиенсия Жаңа Испанияны басқарды. Лима халқы оны денсаулығының нашарлығынан "Эль-Готосо" (Іштен ауыратын) деп білді. Перу вице-королі ретінде көп нәрсеге қол жеткізе алмады және өкілеттігінен үш жыл өткен соң қайтыс болды, сондықтан оны ұлы вице-корольдердің қатарына жатқызбайды. Дегенмен, Жаңа Испанияда ол 12 жыл вице-король болып қызмет еткендіктен, "білгір әкімші" деп есептелді және вице-король лауазымының беделін арттырғаны үшін мақталады.
King Philip II of Spain received outstanding comments about this viceroy, and he was aware of the obvious improvements made during his administration. In recognition of his labor, he was designated viceroy of Peru, Peru being a richer colony. Enríquez de Almanza sailed from the port of Acapulco on the Pacific in 1580. He died in Lima, Peru in 1583, still in office. The Audiencia governed New Spain until the arrival of the next viceroy, Lorenzo Suárez de Mendoza, 4th conde de la Coruña. In Lima people knew him as el Gotoso (The Goutish One) because of his ill health. He was unable to accomplish much as viceroy of Peru and died three years into his term, so that he is thus not counted among the great viceroys. However, in New Spain where he served 12 years as viceroy, he was considered "a wise administrator; he is generally credited with having raised the prestige of the viceroy's office."