Кіріспе

Польша әншісі және жазушысы Станислав Гжесюк (; 6 мамыр 1918, Мальков, Ленчна уезі – 21 қаңтар 1963) – поляк жазушысы, ақыны, әншісі және комедия актері. Ол 1944 жылғы Варшава көтерілісінен кейін дерлік жойылып бара жатқан соғысқа дейінгі Варшаваның ән шындығы мен диалектін қолданып, насихаттаған сирек қоғамдық тұлғалардың бірі ретінде белгілі.

Өмір

Станислав Гжесюк 1918 жылдың 6 мамырында Челм қаласына жақын Мальковта дүниеге келді. Оның отбасы Варшаваның Черняков ауданына көшіп келді, онда көбінесе зауыт жұмысшылары мен басқа да жұмысшы кедейлер тұрды. Жергілікті кәсіптік училищені бітіргеннен кейін, ол әртүрлі кәсіпорындарда электротехник болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, 1940 жылы немістер оны тұтқынға алып, Германияға құл жұмысшысы ретінде жіберді. Бірақ сол жылдың 4 сәуірінде ол қашуға тырысқандықтан Дахау концлагеріне жіберілді. Кейіннен ол Гузен I (Маутхаузен) лагеріне ауыстырылды және американ армиясы лагерьді азат еткенге дейін бес жылға жуық уақыт сонда болды. 1945 жылдың 5 мамырында босатылып, Польшаға оралды. Ол Холокосттан аман қалғанымен, денсаулығы толыққанды жазылған жоқ және Гжесюк ауыр туберкулезден зардап шекті, ол оны ақырында жеңді. Соғыстан кейін Гжесюк соғысқа дейінгі және соғыс кезеңіндегі өмірін жаза бастады. 1958 жылы ол "Пять лет кацета" ("Бес жыл концлагерьде") атты алғашқы кітабын жариялады, онда соғыс жылдары нацистік Германиядағы өмірі туралы айтылған. Келесі жылы ол Варшаваның ең әдемі аудандарының бірі – Черняковтың соғысқа дейінгі өмірін бейнелейтін "Босо, але в острогач" ("Жаяқ, бірақ шпоры бар") кітабын шығарды. Ол соғысқа дейінгі Варшаваның өмірін жырлаушы ретінде танылды. Гжесюк осы кезеңде әнші ретінде кең танымалдыққа ие болды және әртүрлі Варшаваның дәстүрлі ән топтарында әнші, автор және банджошы ретінде маңызды рөл атқарды. 1960 жылдары ол тағы бір роман, "Na marginesie życia" ("Өмір шетінде") романын жаза бастады, онда туберкулезбен күресі және Польшаның соғыстан кейінгі әлеуметтік қызметтері туралы жазылған. Станислав Гжесюк 1963 жылдың 21 қаңтарында Варшавада қайтыс болды. Оның соңғы кітабы ол қайтыс болғаннан кейін келесі жылы жарық көрді.