Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көлік сұранысын азайту саясаты
Policies to reduce transportation demands
Көлік сұранысын басқару немесе саяхат сұранысын басқару (ТДМ) – көлік жүйелерінің тиімділігін арттыру, саяхат сұранысын азайту немесе осы сұранысты уақыт бойынша немесе кеңістікте қайта бөлу мақсатында қолданылатын стратегиялар мен саясаттар жиынтығы. Кез келген желідегідей, көлік саласында да сұранысты басқару, сыйымдылықты арттыруға қарағанда тиімдірек балама болуы мүмкін. Көлік саласында сұранысты басқаруға бағытталған тәсілдер қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға, халық денсаулығын нығайтуға, қоғамдық байланыстарды күшейтуге және қалаларды дамытуға әкелуі мүмкін. ТДМ техникалары тұрақты көлікті қолдаушы қоғамдық қозғалыстармен байланысты және оларды күшейтеді. Коммутерлер тасымалының қауымдастығы ТДМ-ді – жолаушыларды көлік жүйесінің тиімділігін арттыруға, осы арқылы қозғалыс мүмкіндігін жақсартуға, кептелістерді азайтуға және көлік құралдарының зиянды шығарындыларын төмендетуге ынталандыратын стратегияларды қолдану деп анықтайды.
Transportation demand management or travel demand management (TDM) is the application of strategies and policies to increase the efficiency of transportation systems, that reduce travel demand, or to redistribute this demand in space or in time. In transport, as in any network, managing demand can be a cost effective alternative to increasing capacity. A demand management approach to transport also has the potential to deliver better environmental outcomes, improved public health, stronger communities, and more prosperous cities. TDM techniques link with and support community movements for sustainable transport. The Association for Commuter Transportation defines TDM as the use of strategies to inform and encourage travelers to maximize the efficiency of a transportation system leading to improved mobility, reduced congestion, and lower vehicle emissions.
Өмірбаян
"TDM" термині 1970 және 1980 жылдары АҚШ-та пайда болды және 1973 жылғы мұнай дағдарысы мен 1979 жылғы энергетикалық дағдарыс кезінде мұнай бағасының күрт өсуінің экономикалық салдарымен байланысты. Газ станцияларындағы ұзын кезектің пайда болуы энергияны үнемдеу, ауа сапасын жақсарту және жеке көлікпен жүретін жолаушыларға баламалы тасымалдау мүмкіндіктерін ұсыну қажеттігін көрсетті. TDM тұжырымдары Еуропадағы дәстүрлі көлік жоспарлаудан алынған, ол жеке автомобильді қалалық қозғалыс үшін ең жақсы немесе жалғыз шешім деп қарастырмады. Мысалы, Нидерландтың Көлік құрылымы 1970 жылдан бері қосымша көлік сыйымдылығына деген сұранысты тек "қоғамдық әл-ауқатқа оң үлес қосса ғана" қанағаттандыруды талап етеді, ал 1990 жылдан бастап көлік трафигінің өсу қарқынын екі есеге азайтуды мақсат етіп қойды. Еуропадан тыс кейбір қалалар, атап айтқанда Бразилиядағы Куритиба, Портленд (Орегон, АҚШ), Арлингтон (Вирджиния, АҚШ) және Ванкувер (Канада), көлік және жерді пайдалану жоспарлауда сұранысты басқаруға үнемі басымдық берді. 1980 және 1990 жылдары мұнай бағасының салыстырмалы түрде төмендігі мен тұрақтылығы көлікпен жүрудің айтарлықтай өсуіне әкелді, себебі адамдар көбінесе және ұзақ қашықтықтарға көлікпен жүруді таңдады, ал қалалар дүкендер мен жұмыс орындарынан шалқап жатқан қала маңындағы тұрғын үйлерді дамытты, бұл қазір қалалық кеңістік деп аталады. Жүк тасымалы логистикасының өзгеруі, теміржол және жағалау кемелерден автомобиль тасымалына көшу және уақтылы жеткізілімді қамтамасыз ету қажеттігі жүк трафигінің жалпы көлік трафигінен жылдам өсуіне әкелді. 1980 жылдан 2000 жылға дейін көлік трафигінің қарқынды өсуіне байланысты, осы кезеңде (кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда) сұранысты басқару техникалары кеңінен немесе табысты қолданылмады. Жеке көлікпен жүруге баламалы мүмкіндіктерді ұсынуға бағытталған шағын жобалар жиі кездеседі, бірақ көбінесе көлік жоспарлаудың негізгі бағытынан тыс жүргізілді. Дегенмен, сұранысты басқару құралдарындағы көптеген техникалар осы кезеңде әзірленді. Ұлыбритания үкіметінің Көлік туралы ақ парағы бағыттың өзгеруін білдірді. Ақ парақтың кіріспесінде премьер-министр Тони Блэр: "Біз алдымыздағы проблемалардан тек құрылыс арқылы шығуға болмайтынын түсінеміз. Бұл экологиялық жауапкершіліксіз және тиімсіз болар еді" деді. Ақ параққа қоса берілген "Ақылды таңдаулар" атты құжатта Ұлыбританиядағы шағын және шашыраңқы тұрақты көлік бастамаларын кеңейту мүмкіндігі зерттелді және осы техникаларды жан-жақты қолдану қалалық аймақтардағы ең көп жүктемелі уақыттағы көлік трафигін 20%-дан астамға азайтуға мүмкіндік беретіні анықталды. АҚШ Федералдық автомобиль жолдары басқармасының 2004 жылы жарияланған ұқсас зерттеуі де көлік сұранысына белсендірек көзқарас жалпы ұлттық көлік стратегиясының маңызды бөлігі екенін көрсетті. 2023 жылы Байден-Харрис әкімшілігі Көлікті декарбонизациялау бойынша АҚШ Ұлттық жоспарын жариялады. Энергетика, көлік, тұрғын үй және қала құрылысы департаменттері мен Қоршаған ортаны қорғау агенттігі әзірлеген жоспар 2050 жылға дейін көлік секторындағы парниктік газдар эмиссиясын азайтуға бағытталған маңызды стратегия болып табылады. Жоспарда көлік жүйелерінің тиімділігін арттыру үшін көлік сұранысын басқару (TDM) стратегияларын, саясатын және ережелерін пайдалану ұсынылады. Жоспарда "көліктің ыңғайлылығын арттыратын, таза көлік түрлеріне қолжетімділікті жақсартатын және тиімді көлік нұсқаларын таңдауды жеңілдететін және ыңғайлы ететін дизайндық шешімдерді енгізу маңызды" деп көрсетілген.
The term "TDM" has its origins in the United States in the 1970s and 1980s, and is linked to the economic impacts of the sharp increase in oil prices during the 1973 oil crisis and the 1979 energy crisis. When long lines appeared at gas stations, it became self evident that alternatives to single occupancy commuter travel needed to be provided in order to save energy, improve air quality, and reduce peak period congestion. The concepts of TDM borrowed from mainstream transport planning in Europe, which had never been based on assumptions that the private car was the best or only solution for urban mobility. For example, the Dutch Transport Structure Scheme has since the 1970s required that demand for additional vehicle capacity be met only "if the contribution to societal welfare is positive" and since 1990 has included an explicit target to halve the rate of growth in vehicle traffic. Some cities outside Europe have also consistently taken a demand management approach to transport and land use planning, notably Curitiba, Brazil; Portland, Oregon, US; Arlington, Virginia, US; and Vancouver, Canada. Relatively low and stable oil prices during the 1980s and 1990s led to significant increases in vehicle travel, both directly because people chose to travel by car more often and for greater distances, and indirectly because cities developed tracts of suburban housing, distant from shops and from workplaces, now referred to as urban sprawl. Trends in freight logistics, including a movement from rail and coastal shipping to road freight and a requirement for just in time deliveries, meant that freight traffic grew faster than general vehicle traffic. Because vehicle travel was increasing rapidly from 1980 to 2000, it follows that (with a few exceptions) the techniques of demand management were not widely or successfully applied during this period. Small scale projects to provide alternatives to single occupant commuter travel were common, but generally were led from outside the mainstream of transport planning. However many of the techniques in the demand management toolbox were developed during this period. The British Government's White Paper on Transport marked a change in direction. In the introduction to the White Paper, Prime Minister Tony Blair stated that We recognise that we cannot simply build our way out of the problems we face. It would be environmentally irresponsible and would not work. A companion document to the White Paper called "Smarter Choices" researched the potential to scale up the small and scattered sustainable transport initiatives then occurring across Britain, and concluded that the comprehensive application of these techniques could reduce peak period car travel in urban areas by over 20%. A similar study by the United States Federal Highway Administration, was also released in 2004 and also concluded that a more proactive approach to transportation demand was an important component of overall national transport strategy. In 2023, the Biden Harris Administration released the U. S. National Blueprint for Transportation Decarbonization. Developed by the Departments of Energy, Transportation, Housing and Urban Development, and the Environmental Protection Agency, the Blueprint is a landmark strategy for cutting all greenhouse emissions from the transportation sector by 2050. The Blueprint recommends the use of Transportation Demand Management (TDM) strategies, policies, and regulations to increase the efficiency of our transportation systems. The Blueprint states, "it is essential to implement design solutions that increase convenience, provide better access to clean modes of travel, and support demand management policies that make it easier and more convenient to choose more efficient travel options".