Кіріспе

АҚШ-тың федералды заңы

Тұрғын үй ипотекасы туралы ақпаратты жария ету туралы заң (немесе HMDA, «ХЮМ-дах» деп айтылады) – белгілі бір қаржы институттарының ипотекалық деректерді жұртшылыққа ұсынуын міндеттейтін АҚШ-тың федералды заңы. Конгресс HMDA-ны 1975 жылы қабылдады.

Мақсаттары

HMDA белгілі бір қалалық аудандардағы несие тапшылығына байланысты туындаған қоғамдық алаңдаушылықтың нәтижесі болды. Конгресс кейбір қаржы институттарының білікті өтініш берушілерге тиімді шарттармен үйді қаржыландыруды қамтамасыз етпеуі салдарынан кейбір географиялық аймақтардың құлдырауына себеп болғанына сенді. Осылайша, HMDA және C ережесінің мақсаты – қаржы институттары орналасқан аудандар мен қауымдастықтардың тұрғын үй несиелеріне қажеттіліктерін қамтамасыз етуде қаншалықты табысты екенін көрсетуге көмектесетін ақпаратты халыққа ұсыну. Екінші мақсат – мемлекеттік органдарға жеке сектордан инвестицияларды қажетті аймақтарға бағыттауға көмектесу. Сонымен қатар, 1989 жылғы FIRREA толықтырулары несие алушылар мен қарыз алушылар туралы мәліметтерді жинауды және жариялауды талап етеді, бұл дискриминациялық несие беруді анықтауға және дискриминацияға қарсы заңдарды күшіне енгізуге көмектеседі. Аты айтқандай, HMDA – тиімділігі үшін қоғамдық бақылауға тәуелді ақпарат ашу заңы. Ол несие берушілердің нақты қызметін шектемейді және Басқару және Бюджет бюросы анықтаған МСА-да немесе басқа географиялық аймақтарда берілетін ипотекалық несиелерге квота белгілемейді.

HMDA деректерін кім береді?

АҚШ қаржы институттары белгілі бір шарттарға сай келсе, HMDA деректерін өздерінің реттеуші органдарына ұсынуға міндетті, мысалы, белгілі бір шектен жоғары активтері болса. Депозит қабылдайтын және қабылдамайтын институттар үшін шарттар әртүрлі және оларды FFIEC веб-сайтынан табуға болады. HMDA деректерін жинаудың 2017 жылдан бастап институционалдық және операциялық көлемі туралы қосымша ақпаратты CFPB регламентін іске асыру бетінен алуға болады. HMDA дерек берушілер туралы ақпаратты қамтитын деректер жиынтығы HMDA панелі және HMDA Transmittal Sheet болып табылады. 2012 жылы 7 400 институт HMDA бойынша 18,7 миллион жазба ұсынды.

Заңның егжей-тегжейі

HMDA қолданысына жататын компаниялар несие өтініштерін тіркеуді (LAR) HMDA процессорлық орталығы болып табылатын CFPB арқылы FFIEC-ке ұсынуға міндетті. LAR-да тиісті жинақ жылғы файлдау нұсқаулығында (FIG) көрсетілген барлық қамтылған өтініштер немесе несиелер туралы деректер болуы керек.

HMDA деректерін және байланысты өнімдерді жариялау

HMDA деректері FFIEC атынан 2016 және одан бұрынғы HMDA деректерін жинау үшін Федералды резервтік кеңес, ал 2017 және одан кейінгі HMDA деректерін жинау үшін CFPB жүзеге асырады. Сонымен қатар, 2014 жылға дейінгі тарихи файлдарды Ұлттық мұрағаттар және құжаттар басқармасының (NARA) веб-сайтынан табуға болады. NARA файлдарына Ақтық және Толық деректер жиынтығы кіреді. Ақтық деректер жиынтығына HMDA есеп берушілердің бір жылдық қайта жіберулері мен кешіктірілген жіберулері кіреді, ал Толық файлдарда екі жылдық кешіктірілген және қайта жіберілген деректер бар. NARA файлдарына 1990 жылға дейін жиналған статистикалық жиынтықтар, 1990 жылдан бастап жиналған мәмілелер деңгейіндегі деректер және осы деректерден жасалған жиынтық және ақпараттық есептер кіреді. 2018 жылы Regulation C-дегі өзгерістерге байланысты жиынтық және ақпараттық есептер өзгертілді. 2018 жылдан бастап HMDA жинағында қандай мәмілелер деңгейіндегі деректер жарияланатынын анықтау үшін CFPB деректердің қоғамдық пайдалылығын тұтынушыға зиян келтіру мүмкіндігімен салыстыратын теңгерімдеу әдісін қолданды. Теңгерімдеу сынағының нәтижесінде кейбір өрістер қысқартылды және басқалары өтініш берушінің және қарыз алушының құпиялылығын қорғау үшін өзгертілді. HMDA деректері жыл сайын жарияланады және Несие өтініштерінің тізілімін (LAR), Жіберу парағын (TS) және Панельді қамтиды. LAR жинақ жыл ішінде Regulation C-мен қамтылған мәмілелер деңгейіндегі деректерді қамтиды. LAR – бұл өтінім деректерімен қатар бастапқы ипотекаларды қамтитын сирек деректер жиынтығының бірі, бұл бас тарту көрсеткіштерін есептеуге мүмкіндік береді және HMDA деректерін талдағанда ескеру қажет. Жіберу парағы HMDA есеп берушілер туралы өздігінен хабарланған ақпаратты қамтиды. Панель – бұл HMDA есеп берушілерді активтер көлемі немесе депозитарий мәртебесі сияқты әріптестер тобы бойынша топтастыру үшін қолданылатын және CRA және Ұлттық ақпараттық орталық сияқты басқа деректер жиынтығына сілтеме беретін идентификаторларды ұсынатын институтқа қатысты нормативтік деректердің жиынтығы. Бастапқы деректер жиынтығының жарияланымдары Өзгертілген LAR деп аталады және әр күнтізбелік жылдың 31 наурызында қолжетімді болады. Жыл соңында қосымша деректер жиынтығы жарияланады, оның ішінде Snapshot, HMDA-ның барлық үш жылдық HMDA деректер жиынтығының белгілі бір уақыттағы көшірмесі, және апта сайын жаңартылатын Динамикалық, TS және LAR файлдары. HMDA деректер шолғышы 2018 және одан кейінгі HMDA жинақтарына қол жеткізу құралы ретінде іске қосылды. Деректер шолғышы географиялық орналасу бойынша, соның ішінде штат, МСА және округ, HMDA есеп беруші, LEI немесе атау бойынша және екі қосымша дерек өрісіне дейін сүзгілеуге мүмкіндік береді. Деректер шолғышы сонымен қатар API арқылы қол жеткізуге мүмкіндік береді.

HMDA деректерін әділ несиелеуді талдауда пайдалану

HMDA деректері потенциалды ипотекалық дискриминацияның белгілерін анықтау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ HMDA дискриминация туралы нақты шешімдер қабылдауға жеткілікті мәліметтерді қамтымайды. Кез келген мүмкін дискриминация жағдайында, негізгі реттеушілік сауал қорғалатын топқа несиеден бас тарту, немесе объективті түрде қабылданатын сипаттамалардан өзге себептермен басқа шарттар ұсыну маселесіне қатысты екенін түсіну маңызды. Егер мекеме белгілі бір нәсілдерге (мысалы, афроамерикандықтарға), ұлттарға (мысалы, испандарға) немесе жыныстарға (әдетте әйелдерге) қатысты өтініштердің пропорционалдық емес үлесін қабылдамаса, онда мекеме осы қарыз алушылар тобына қатысты кемсітушілік жасап, оларға несие беруден әділетсіз бас тартады деп күдіктенуге негіз бар. Мұндай кемсітушілік АҚШ-та заңсыз. Америка тарихындағы жергілікті банктердің басымдығы кезеңінде жақсы құжатталған болғанымен, 1990 жылдардың басынан бері ірі қаржы институттарының өсуі инвесторлардың пайдаға қатысты бақылауын күшейтті, демек банк несие беруден бас тартып, мұндай айқын кемсітушілікке субсидия беруге мүмкіндік беретін ықтималдық төмендеді. Дегенмен, HMDA деректерін пайдалана отырып жүргізілген бірнеше соңғы зерттеулер, тіпті табыс сияқты факторлар статистикалық есепке алынған кезде де, несие беру қызметінде нәсілдік және этникалық айырмашылықтарды анықтады. Егер мекемеде белгілі бір нәсілдерге (мысалы, афроамерикандықтарға), ұлттарға (мысалы, испандарға) немесе жыныстарға (әдетте әйелдерге) қатысты өтініштердің пропорционалдық емес төмен үлесі болса, онда мекеме осы қарыз алушылар тобын ипотекалық несиеге өтініш беруден әділетсіз түрде ынталандырмай, кемсітушілік жасауы мүмкін деп күдіктенуге негіз бар. Мұндай кемсітушілік АҚШ-та заңсыз. Алайда, банктердің жоғары сапалы қарыз алушыларды тартуға тырысуы мен қарыз алушы сапасының қорғалатын мәртебемен сәйкес келу деңгейі арасында керіспірлік бар. Дегенмен, осы бақылау түрі жасырын немесе ұсыну негізіндегі дискриминацияны азайтуда, мысалы, толығымен ақ нәсілді мүшелерді жасырын түрде қолдайтын жергілікті спорт клубы сияқты дискриминациялық органға өтініш берушілерді ұсынуға сенім артуда тиімді болды. Банктер қазір мұндай қарым-қатынастарға кіруден сақтанады, себебі олар несие берушіні серіктес ұйымның дискриминациялық әрекеттерімен байланысты жауапкершілікке ұшыратады. Егер мекемеде белгілі бір аудандардан келіп түскен өтініштердің үлесі сол ауданды қоршаған аудандармен салыстырғанда өте аз болса, онда мекеме redlining-ке қатысып жатқанына күдік туғызады. Алайда, көптеген банктерде redlining шарттарын бұзу фактілері анықталмайды, өйткені көптеген баға белгілеу немесе мақұлдау үлгілері заңды түрде жарамды деп саналады және олар географиялық аудандарды redlining-ке әкелуі мүмкін факторларға байланысты, егер бұл аудандарда нашар сапалы қарыз алушылардың үлесі жоғары болса. Керісінше, назар аудару үшін redlining өте айқын болуы керек (мысалы, несиелеу критерийі ретінде пошталық кодтарды пайдалану). Егер қарыз алушылардың белгілі бір топтарына (мысалы, испандарға немесе әйелдерге) жоғары пайыздық несиелердің пропорционалдық емес үлесі берілсе, басқа сипаттамалар тең болса, онда мекеме бағаға негізделген дискриминацияға қатысып жатқанына күдік туғызады. Бұл HMDA деректеріне қатысты сәйкестікті бақылаудың ең белсенді саласы, өйткені көптеген қаржы институттарының тәуекелді басқару саясаты несие берушілердің тікелей дискриминациясын (яғни қорғалатын санатына негізделген бас тартулар) тез анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл салада дискриминациялық талаптарға қатысты даулар көп, өйткені дискриминациялық үлгілерді көрсетуі мүмкін нарықтық себептермен жоғары мөлшерлемелерді тағайындау мүмкін. Мысалы, несие беруші өтініш берушілерден басқа банктерде несие алуға өтініш бергенін және мақұлданғанын сұрап білуі мүмкін. Басқа институттың ұсынысын ұсына алатын мекемелер үшін ставка бәсекеге қабілетті болу үшін сәйкесінше түзетілуі мүмкін. Алайда, егер белгілі бір этникалық топ ең жақсы мөлшерлемені "сатып алуға" бейім болмаса, онда осы қағидатты қолдану ғана – бұл дискриминациялық емес ниетпен жасалса да – дискриминациялық салдарға әкелуі мүмкін. Бағалық дискриминацияға қатысты несие берушілер мен реттеушілер арасындағы көптеген даулар осындай сценарийлерге қатысты. Тағы да, негізгі сынақ – берілген топ үшін ипотекалық мөлшерлемені төмендету немесе көтеру үшін қолданылатын объективті сипаттаманың өзінің рискіне немесе потенциалды несиенің пайдалылығына қатысты мағынасы бар ма, әлде нәсілдік дискриминацияның жалған белгісі ғана ма екені.