Кіріспе
1915 жылғы Батыс майдан шайқасы – Бірінші дүниежүзілік соғыста 1915 жылғы британдық шабуыл.
a British attack in 1915
The Battle of Festubert (15–25 May 1915) was an attack by the British army in the Artois region of France on the western front during World War I. The offensive formed part of a series of attacks by the French Tenth Army and the British First Army in the Second Battle of Artois (3 May – 18 June 1915). After the failure of the breakthrough attempt by the First Army in the attack at Aubers Ridge (9 May 1915) tactics of a short hurricane bombardment and an infantry advance with unlimited objectives, were replaced by the French practice of slow and deliberate artillery fire intended to prepare the way for an infantry attack. A continuous three day bombardment by the British heavy artillery was planned, to cut wire and demolish German machine gun posts and infantry strong points. The German defences were to be captured by a continuous attack, by one division from Rue du Bois to Chocolat Menier Corner and by a second division north, which was to capture the German trenches to the left of Festubert. The objectives were forward, rather than the depth of advance attempted at Aubers Ridge. The battle was the first British attempt at attrition.
Фестубер шайқасы (15–25 мамыр 1915 ж.) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майданда Францияның Артуа аймағында британдық армия жасаған шабуыл. Бұл шабуыл француздық 10-армия мен британдық 1-армияның Артуадағы екінші шайқасының (3 мамыр – 18 маусым 1915 ж.) бір бөлігі болды. Ауберс Ридж шайқасында (9 мамыр 1915 ж.) бірінші армияның ілгерілеу әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, қысқа мерзімді күшті бомбалау және шексіз мақсаттармен жаяу әскердің шабуылы француздықтардың баяу және сақтықпен артиллериялық отын жаяу әскер шабуылына дайындау үшін қолдану тәсілімен алмастырылды. Сымдарды кесіп, неміс пулеметтері мен жаяу әскер бекіністерін қирату үшін британдық ауыр артиллерияның үш күндік үздіксіз бомбалауы жоспарланды. Неміс қорғанысын Rue du Bois-тен Chocolat Menier Corner-ге дейін бір дивизия және солтүстікке қарай екінші дивизия үздіксіз шабуылмен басып алуға тиіс болды, олар Фестубердің сол жағындағы неміс траншеяларын жаулап алуы керек еді. Мақсаттар Ауберс Ридждегідей терең ілгерілеуге емес, алға қарай бағытталған болатын. Бұл шайқас британдықтардың бірінші әуресе жолы болды.
a British attack in 1915
The Battle of Festubert (15–25 May 1915) was an attack by the British army in the Artois region of France on the western front during World War I. The offensive formed part of a series of attacks by the French Tenth Army and the British First Army in the Second Battle of Artois (3 May – 18 June 1915). After the failure of the breakthrough attempt by the First Army in the attack at Aubers Ridge (9 May 1915) tactics of a short hurricane bombardment and an infantry advance with unlimited objectives, were replaced by the French practice of slow and deliberate artillery fire intended to prepare the way for an infantry attack. A continuous three day bombardment by the British heavy artillery was planned, to cut wire and demolish German machine gun posts and infantry strong points. The German defences were to be captured by a continuous attack, by one division from Rue du Bois to Chocolat Menier Corner and by a second division north, which was to capture the German trenches to the left of Festubert. The objectives were forward, rather than the depth of advance attempted at Aubers Ridge. The battle was the first British attempt at attrition.
Тактикалық өзгерістер
Фестубер шайқасы – 9 мамырдағы Аубер қырқасы шайқасының жалғасы және үлкен француздық Артуаның екінші шайқасының бір бөлігі болды. Британдық шабуылды қайта бастаудың мақсаты – Аррас маңындағы Вими жотасына қарсы француздық Оныншы армиясының шабуылына көмектесу болды. Бұл үшін неміс дивизияларын француздардың қорғанысын күшейтудің орнына британдық майданға аудару жоспарланған.
Британдық жоспар
Шабуылды британдық бірінші армия (генерал сэр Дуглас Хейг) солтүстіктегі Нойв-Шапель мен оңтүстіктегі Фестубер ауылы арасындағы неміс шебіндегі ілгектің үстіне жасады. Шабуыл фронт бойынша жоспарланған және бастапқыда Гархвал бригадасының үнді және британдық әскерлері, 7-ші (Мейрут) дивизиясымен қатар 2-ші дивизияның 5-ші және 6-шы жаяу әскер бригадалары тарапынан жүргізілуі тиіс болды. 15 мамыр күні сағат 23:30-да басталган бұл соғыстағы британдықтардың алғашқы түнгі шабуылы еді.
Шайқас
Бұл шайқасқа дейін 433 артиллерия құралы 60 сағат бойы 100 000-ға жуық снаряд атты. Бұл бомбалау неміс 6-шы армиясының алдыңғы шептегі қорғанысына елеулі зиян келтіре алмады, ал алғашқы шабуыл жақсы ауа-райы жағдайында 6-шы бригада майданында ғана қозғалды. 16 мамыр күні сағат 15:15-те шабуыл бастапқы бригадалармен және 7-ші дивизияның қосылуымен жалғасты, олар оңтүстікке қарай жаңа майдан ашты. Ілгерілеу тағы да шектеулі болды, қазалар өте көп болды; 17 мамырда 2-ші дивизияның 4-ші гвардиялық бригадасы 7-ші дивизияның бөлімдерін алмастырды, бірақ мардымды жетістікке жете алмады. 19 мамырға дейін 2-ші және 7-ші дивизиялар жоғары қазаларға байланысты қайтарылып алынды, ал 15 мамырдағы басты мақсаттар әлі де немістердің қолында қалды. 18 мамырда 1-ші канадтық дивизиясы 51-ші (Highland) дивизиясының көмегімен шабуыл жасады, бірақ неміс артиллериясының отына қарсы аз ғана жетістікке жетті. Британдықтар қатты жаңбыр астында жаңа майдан шебіне бекінді. Немістер күшін арттырып, қорғанысын нығайтты. 20-25 мамыр аралығында шабуыл қайта жаңғыртылды, бірақ тағы да аз жетістікке жетті. Осы шабуылның нәтижесінде аз ғана ілгерілеу болды.
Шығындар
Британдықтар 15/16-25 мамыр аралығында 16 648 адамдық шығынға ұшырады; 2-дивизия 5445 адам, 7-дивизия 4 123 адам, 47-дивизия 2 355 адам, Канада дивизиясы 2 204 адам және 7-дивизия (Мейрут) 2 521 адамдық шығынға ұшырады. Неміс қорғаушылары шамамен 5 000 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде 800 адам тұтқынға алынды. Артуадағы екінші шайқаста француз жағынан 102 533 адам, ал неміс жағынан 73 072 адам қаза тапты.
Еске алу
Шаяқастың 100 жылдығына орай оны еске алу шаралары өткізілді; ең құрметтілері Шотландияның Таулы аймақтарында, әсіресе шайқастағы қазадан пропорционалды түрде көп зардап шеккен шинти ойнайтын қауымдастықтарда ұйымдастырылды. Көптеген адамнан айырылған екі аймақтың өкілдері – «Скай Каманачд» және «Кингюсси Каманачд» британдық әскердің шинти командасы, «SCOTS Каманачд» бірге 2015 жылдың 15-17 мамырында Портриде еске алу шаралары, лекциялар, қоштасу рәсімдері және шинти матчтарынан тұратын мерекелік іс-шараларға қатысты. Скай аралы. Бір аптадан кейін «Биали Шинти» клубы өз павильонын шайқаста қаза тапқан және 1913 жылы Каманачд кубогын жеңген команданың құрамында болған Патерсон ағайындылары – Дональд пен Аласдейрдің құрметіне атады. Дональдтың сыбызғысы 1980 жылдардың басында оның басқа да заттарымен бірге табылған еді және еске алу шараларының екеуінде де ойнатылды.