Қаржы құралдарын сатып алу немесе сату туралы нұсқаулар

Қаржы құралдарын сатып алу немесе сатуға арналған нұсқаулар: нарықтағы бұйрықтар, бағалар, брокерлер және тікелей қол жеткізу туралы біліңіз.

10 мин оқу

100%

Дереккөз: Order (exchange) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Қаржылық бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату туралы нұсқаулар
Қаржылық тапсырыс – бұл акция нарығы, облигация нарығы, тауар нарығы, қаржылық туындылар нарығы немесе криптовалюта биржасы сияқты сауда алаңында бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату жөніндегі тапсырма. Бұл тапсырыстар қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін және брокерге немесе тікелей сауда алаңына тікелей қол жеткізу арқылы жіберілуі мүмкін. Мұндай тапсырыстар үшін стандартты нұсқаулар бар.

Нарықтық тапсырыс

Нарықтық тапсырыс – бұл ағымдағы нарықтық баға бойынша дереу орындалатын сатып алу немесе сату тапсырысы. Нарықта сатуға дайын сатушылар мен сатып алушылар болғанда, нарықтық тапсырыстар орындалады. Нарықтық тапсырыстар орындалу бағасынан гөрі орындалудың кепілдігі маңыздырақ болған жағдайларда қолданылады. Нарықтық тапсырыс – тапсырыс түрлерінің ең қарапайым түрі. Бұл тапсырыс түрі алынған бағаны бақылауға мүмкіндік бермейді. Тапсырыс сол уақытта қолжетімді ең жақсы бағамен орындалады. Шапшаң өзгеретін нарықтарда төленген немесе алынған баға, тапсырыс берілгенге дейін көрсетілген соңғы бағадан айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Нарықтық тапсырыс мәміленің екінші жағындағы бірнеше қатысушылар арасында бөлінуі мүмкін, нәтижесінде кейбір акциялардың бағасы әртүрлі болуы мүмкін. Бұл барлық тапсырыстардың ең қарапайым түрі, сондықтан онлайн және дәстүрлі брокерлерден ең төмен комиссия алынады.

Лимиттік тапсырыс

Лимиттік тапсырыс – белгілі бір бағадан жоғарыламауы тиіс бағалы қағазды сатып алу немесе белгілі бір бағадан төмендемеуі тиіс бағалы қағазды сату туралы бұйрық (көрсетілген бағадан жақсырақ делінеді). Бұл саудагерге (клиентке) мәміленің қандай бағада жасалатынын бақылау мүмкіндігін береді, бірақ тапсырыс орындалмауы да мүмкін ("толықтырылмауы"). Лимиттік ордерлер трейдер орындалудың кепілдігінен гөрі бағаны бақылауды қалағанда қолданылады. Сатып алу лимиттік ордері тек лимит бағасында немесе одан төмен бағада ғана орындалуы мүмкін. Мысалы, егер инвестор акция сатып алғысы келсе, бірақ оған 30 доллардан артық төлегісі келмесе, инвестор акцияны 30 доллардан сатып алу үшін лимит ордерін бере алады. Нарықтық ордердің орнына лимит ордерін берген инвестор акцияны жоғары бағаға сатып алмайды, бірақ ол қалағаннан аз акция алуы немесе акцияны мүлдем алмауы мүмкін. Сату лимиттік ордері де осыған ұқсас; ол тек лимит бағасында немесе одан жоғары бағада ғана орындалуы мүмкін. Лимит кітапшасындағы тапсырыстармен қанағаттандырыла алатын лимиттік тапсырыс орындалуға дайын болып саналады. Мысалы, егер акция 86,41 долларға (көп көлемде) сұралса, 90 доллар лимиті бар сатып алу тапсырысын бірден орындауға болады. Сол сияқты, егер акцияның бағасы 86,40 доллар болса, 80 доллар лимиті бар сату ордері бірден орындалады. Лимит ордері кітаптан ішінара орындалып, қалған бөлігі кітапқа қосылуы мүмкін. Сатып алу және сату ордерлеріне қосымша шектеулер қойылуы мүмкін. Екі ең көп қолданылатын қосымша шектеулер – толық орындау немесе жою (FOK) және толығымен немесе ештеңе (AON). FOK ордерлері бірінші әрекетте толығымен орындалады немесе бірден жойылады, ал AON ордерлері тапсырыстың көрсетілген акциялардың толық санымен орындалуы керек екенін немесе мүлдем орындалмауы керек екенін көрсетеді. Егер ол орындалмаса, ол кейінірек орындау үшін ордер кітапшасында сақталады.

Қолданылу уақыты

Күндік тапсырыс немесе күндікке жарамды тапсырыс (GFD) (ең көп таралғаны) – тапсырыс берілген сәттен бастап күндізгі сауда сессиясының соңына дейін күшінде болатын нарықтық немесе лимит тапсырысы. Қор нарықтарында жабылу уақытын биржа анықтайды. Валюта нарығында Жаңа Зеландия долларынан басқа барлық валюталар үшін бұл EST/EDT бойынша сағат 17:00-ге дейін. Күшін жойғанға дейін жарамды (GTC) тапсырыстарға нақты күшін жою тапсырысы қажет, ол белгісіз мерзімге созылуы мүмкін (бірақ брокерлер кейбір шектеулер қоюы мүмкін, мысалы, 90 күн). Бірден орындау немесе жою (IOC) тапсырыстары биржа тарапынан дереу орындалады немесе жойылады. FOK тапсырыстарынан өзгеше, IOC тапсырыстары ішінара орындалуына мүмкіндік береді. Fill or kill (FOK) тапсырыстары әдетте бірден орындалуы немесе жойылуы тиіс лимит тапсырыстары болып табылады. IOC тапсырыстарынан өзгеше, FOK тапсырыстары толық көлемде орындалуын талап етеді. Көптеген нарықтарда тұрақты сауда-саттық сессиясының басында ("ашылу") және соңында ("жабылу") бірыңғай бағамен аукциондар өткізіледі. Кейбір нарықтарда түскі үзіліс алдында және кейін де тапсырыстар болуы мүмкін. Тапсырыс жабылу немесе ашылу уақытында берілуі мүмкін, содан кейін ол аукционға қатысады, бірақ басқаша әсер етпейді. Көбінесе белгілі бір мерзімдік шектеулер болады, мысалы, тапсырыстар аукционға дейін 20 минут бұрын берілуі керек. Олар бірыңғай бағамен жүзеге асырылады, себебі барлық тапсырыстар, егер олар орындалса, бірдей бағамен – тиісінше ашылу және жабылу бағасымен орындалады. Бағалық нұсқаулармен біріктірілгенде, бұл нарықта жабылуға (MOC), нарықта ашылуға (MOO), жабылу лимитіне (LOC) және ашылу лимитіне (LOO) мүмкіндік береді. Мысалы, нарықта ашылуға берілген тапсырысқа ашылу бағасының қандай болса да кепілді түрде орындалуы қамтамасыз етіледі. Ашылу лимиті бойынша сатып алу тапсырысы ашылу бағасы төмен болса орындалады, ашылу бағасы жоғары болса орындалмайды, ал ашылу бағасы бірдей болса орындалуы мүмкін немесе орындалмауы мүмкін. АҚШ қор биржаларына қолданылатын NMS ережелері (Reg NMS) IOC тапсырысының екі түрін қолдайды, олардың бірі Reg NMS талаптарына сәйкес келеді және биржалық іздеу кезінде бағытталмайды, ал екіншісі басқа биржаларға бағытталуы мүмкін. Оптималды тапсырыс бағыттау – бұл әдеттегі кемел нарық парадигмасымен шешілмейтін қиын мәселе. Оптималды тапсырыс бағыттау және орналастыру сияқты мәселелерді түсіну үшін өтімділікті нақты модельдеу қажет. Тапсырысты қорғау (немесе сауда арқылы өтуді болдырмау) ережесі (Ереже 611) дереу және автоматты түрде қолжетімді бағалар үшін нарықаралық баға басымдығын жақсарту мақсатында жасалған, бірақ оның жарақаттанушы сауда-саттық мінез-құлқындағы рөлі соңғы жылдары күшейіп келе жатқан дауларға себеп болып отыр.

A day order or good for day order (GFD) (the most common) is a market or limit order that is in force from the time the order is submitted to the end of the day's trading session. For stock markets, the closing time is defined by the exchange. For the foreign exchange market, this is until 5 p. m. EST/EDT for all currencies except the New Zealand Dollar. Good til cancelled (GTC) orders require a specific cancelling order, which can persist indefinitely (although brokers may set some limits, for example, 90 days). Immediate or cancel (IOC) orders are immediately executed or cancelled by the exchange. Unlike FOK orders, IOC orders allow for partial fills. Fill or kill (FOK) orders are usually limit orders that must be executed or cancelled immediately. Unlike IOC orders, FOK orders require the full quantity to be executed. Most markets have single price auctions at the beginning ("open") and the end ("close") of regular trading. Some markets may also have before lunch and after lunch orders. An order may be specified on the close or on the open, then it is entered in an auction but has no effect otherwise. There is often some deadline, for example, orders must be in 20 minutes before the auction. They are single price because all orders, if they transact at all, transact at the same price, the open price and the close price respectively. Combined with price instructions, this gives market on close (MOC), market on open (MOO), limit on close (LOC), and limit on open (LOO). For example, a market on open order is guaranteed to get the open price, whatever that may be. A buy limit on open order is filled if the open price is lower, not filled if the open price is higher, and may or may not be filled if the open price is the same. Regulation NMS (Reg NMS), which applies to U. S. stock exchanges, supports two types of IOC orders, one of which is Reg NMS compliant and will not be routed during an exchange sweep, and one that can be routed to other exchanges. Optimal order routing is a difficult problem that cannot be addressed with the usual perfect market paradigm. Liquidity needs to be modeled in a realistic way if we are to understand such issues as optimal order routing and placement. The Order Protection (or Trade Through) Rule (Rule 611) was designed to improve intermarket price priority for quotations that are immediately and automatically accessible, but its role in predatory trading behavior has faced mounting controversy in the recent years.

Шартты бұйрықтар

Шартты ордер – нақты бір шарт орындалғанда ғана тікелей орындалатын, лимит ордерінен өзге кез келген ордер.

Тоқтату бұйрықтары

Стоп-ордер немесе stop loss order – акция бағасы белгілі бір деңгейге жеткенде, акцияны сатып алу немесе сатуға берілетін тапсырыс. Бұл деңгей тоқтату бағасы деп аталады. Тоқтату бағасына жеткен кезде, стоп-ордер нарықтық тапсырысқа айналады. Сатып алу стоп-ордері ағымдағы нарықтық бағадан жоғары деңгейде орналастырылады. Инвесторлар көбінесе сатып алу стоп-ордерін шығынды шектеу үшін немесе қысқа сатқан акция бойынша пайданы сақтау үшін пайдаланады. Сату стоп-ордері ағымдағы нарықтық бағадан төмен деңгейде орналастырылады. Инвесторлар көбінесе сату стоп-ордерін өздеріне тиесілі акциялар бойынша шығынды шектеу үшін немесе пайданы сақтау үшін пайдаланады. Тоқтату бағасына жеткен кезде, стоп-ордер нарықтық тапсырысқа айналады. Бұл сауда міндетті түрде орындалатынын білдіреді, бірақ тоқтату бағасында немесе оған жақын орындалмай қалуы мүмкін, әсіресе тапсырыс қарқынды нарықта орналастырылса немесе тапсырыстың көлеміне қатысты жеткіліктілік өтімділік болмаса. Стоп-ордерлерді қолдану биржада сауда-саттық жүргізілетін акциялар мен фьючерстер үшін, биржадан тыс (OTC) нарықта сауда-саттық жүргізілетін акциялар мен фьючерстерге қарағанда жиірек кездеседі. Сатып алу стоп-бағасы әрқашан ағымдағы нарықтық бағадан жоғары болады. Мысалы, егер инвестор акцияны қысқа сатса – бағасы төмендеп, қарыз алған акцияны арзанырақ қайтаруды (яғни, жабуды) үміттене отырып – баға тым жоғары көтерілген жағдайда шығынға ұшыраудан қорғану үшін сатып алу стоп-ордерін қолдана алады. Бұл сондай-ақ, нарықтағы құнсыздану кезінде инвестор нарықтан сатылғаннан кейін ең төменгі деңгейге жақын деп санайтын бағада ұзақ позицияға кіруге шешім қабылдағанда да пайдалы болуы мүмкін.

Стоп-лимит ордері

Тоқтату-лимит ордері – акцияларды сатып алу немесе сатуға арналған және тоқтату ордері мен лимит ордерінің қасиеттерін біріктіретін ордер. Тоқтату бағасына қол жеткен кезде, тоқтату-лимит ордері белгіленген бағада (немесе одан жақсырақ) орындалатын лимит ордеріне айналады. Барлық лимит ордерлері сияқты, тоқтату-лимит ордері де бағалы қағаздың бағасы көрсетілген лимит бағасына жетпесе, орындалмай қалуы мүмкін.

Келесі тоқтату бұйрығы

Артта қалдайтын тоқтату ордері жылжымалы немесе артта қалдайтын белсендіру бағасын құратын тоқтату параметрімен енгізіледі, сондықтан осылай аталады. Бұл параметр бағалы қағаз бағасының пайыздық өзгерісі немесе нақты көтерілуі (немесе төмендеуі) ретінде беріледі. Артта қалдайтын сату тоқтату ордерлері акция бағасы өскенде пайданы барынша арттырып, қорғауға, ал бағасы төмендегенде шығындарды шектеуге қолданылады. Мысалы, трейдер ABC акциясын 10.00 долларға сатып алып, бірден ABC акциясын сату үшін 1.00 долларлық артта қалдайтын тоқтату ордерін орналастырады (оның ағымдағы бағасының 10%). Бұл тоқтату бағасын 9.00 долларға белгілейді. Ордер орналастырылғаннан кейін ABC 10.00 доллардан жоғары көтерілмейді және 9.01 долларға дейін төмендейді. Артта қалдайтын тоқтату ордері орындалмайды, себебі ABC 10.00 доллардан 1.00 долларға төмендемеген. Кейін акция 15.00 долларға дейін өседі, бұл тоқтату бағасын 13.50 долларға қайта орнатады. Содан кейін ол 13.50 долларға дейін төмендейді (15.00 доллардың ең жоғары бағасынан 1.50 доллар (10%)) және артта қалдайтын сату тоқтату ордері нарықтық ордер ретінде орындалады. Трейдер артта қалдайтын тоқтату ордерін тоқтату шығындарын бекіту үшін және сіздің қабылданатын тәуекел деңгейіңізге дейін азайту үшін, кіріс әлеуетіңізді шектемей пайдалана алады.

Келесі тоқтату-шектеу ордері

Іздейтін тоқтату лиміттік бұйрығы іздейтін тоқтату бұйрығына ұқсас. Іске қосылған кезде нарықтық бағамен сатудың орнына, бұл бұйрық лимиттік бұйрыққа айналады.

Тікке қою бұйрықтары

Рынокты жасаушы сияқты әрекет ету үшін, "бекітілген тапсырыстар" деп аталатын нәрсені қолдануға болады.

Орташа баға

Орта баға тапсырысы – нарықтағы "ең жақсы сұраныс" және "ең жақсы ұсыныс" бағаларының орташасына шекті бағасы үнемі белгіленетін тапсырыс. Осы есептеуде қолданылатын сұраныс және ұсыныс бағалары жергілікті немесе ұлттық ең жақсы сұраныс және ұсыныс болуы мүмкін. Олар "Мидпойнтқа бекіту" деп те аталады. Орта бағаға бекітілген тапсырыс түрлері әдетте баламалы сауда жүйелерінде және қараңғы пулдарда қолданылады, олар нарық қатысушыларына сауда жасауға мүмкіндік береді, мұнда әрқайсысы сұраныс-ұсыныс айырмасының жартысын төлейді, көбінесе сауда ниеттерін алдын ала басқаларға жарияламай.

Рыноктық-егер-таңдалған тапсырыс

Егер нарық бағасы "қозғалса" деңгейіне жетсе, қолжетімді ең жақсы бағамен сатып алу ордері болып табылады. Осы бағаға жеткеннен кейін ордер нарықтық сатып алу ордеріне айналады. Егер нарық бағасы "қозғалса" деңгейіне жетсе, қолжетімді ең жақсы бағамен сату ордері болып табылады. Осы бағаға жеткеннен кейін ордер нарықтық сату ордеріне айналады.

Біріншіден , басқа тапсырыстарды жою

Бірін екіншісінен алып тастау (OCO) бұйрықтары трейдер екі немесе одан көп сауда мүмкіндігінің тек біреуін пайдаланғысы келгенде қолданылады. Мысалы, трейдер ABC акцияларын 10.00 долларға немесе XYZ акцияларын 20.00 долларға саудалауы мүмкін. Осы жағдайда, ол екі бөліктен тұратын OCO бұйрығын береді: ABC үшін 10.00 долларға лимиттік бұйрық және XYZ үшін 20.00 долларға лимиттік бұйрық. Егер ABC бағасы 10.00 долларға жетсе, ABC-нің лимиттік бұйрығы орындалады, ал XYZ-дың лимиттік бұйрығы жойылады.

Бірін-біріне тапсырыс береді

Бірін басқаға жібереді (OSO) тапсырыстары трейдер басқа бір тапсырыс орындалғаннан кейін ғана жаңа тапсырыс жібергісі келгенде қолданылады. Мысалы, трейдер ABC акцияларын $10.00-ға сатып алып, содан кейін оны $10.05-ке сату арқылы аралық пайда табуға тырысуы мүмкін. Бұл жағдайда, олар екі бөліктен тұратын OSO тапсырысын береді: ABC акцияларын $10.00-ға сатып алуға лимит тапсырысы және сол акцияны $10.05-ке сатуға лимит тапсырысы. Егер ABC бағасы $10.00-ға жетсе, лимит сатып алу тапсырысы орындалады, ал лимит сату тапсырысы жіберіледі. Қысқасы, бірнеше тапсырыс негізгі тапсырысқа тіркеледі және тапсырыстар тізбектей орындалады.

Тіркемеге байланысты тапсырмалар

Бағаның соңғы (нөлдік емес) өзгеруі оң болса, ол өсім деп аталады, ал бағаның соңғы (нөлдік емес) өзгеруі теріс болса, ол төмендеу деп аталады. Трейдердің қалауы бойынша кез келген тикке сезімтал нұсқау енгізілуі мүмкін, мысалы, төмендеу кезінде сатып алу, бірақ мұндай тапсырыстар сирек кездеседі. Қысқа сатуға рұқсат тек өсім кезінде ғана берілген нарықтарда, қысқа сату ордері өзінен-өзі тикке сезімтал болады.

Ашылу кезінде

Ашылу ордері – қор нарығы сауда күнінің басталысында орындалуға арналған ордер түрі. Егер оны күнің алғашқы саудасы ретінде орындау мүмкін болмаса, ордер автоматты түрде жойылады.

Қалау тәртібі

Дискрециялық тапсырыс – брокерге жақсы баға алу мақсатымен орындауды өз еркімен кешіктіруге рұқсат беретін тапсырыс; мұндай тапсырыстар кейде "қарсы алынбаған тапсырыстар" деп те аталады. Олар көбінесе stop loss және limit ордерлеріне қосылады. Бұларды брокер немесе электрондық сауда жүйесі арқылы беруге болады.

Саны мен көрсетілу нұсқаулары

Брокерге ордерді нарыққа көрсетпеу туралы нұсқау берілуі мүмкін. Мысалы:

"Барлығы немесе ешқайсысы жоқ" сатып алу лимиттік ордері – егер басқа трейдер тапсырыстың толық көлемін сатуға ұсынса ғана, көрсетілген бағада сатып алуға берілген ордер. Әйтпесе, ордер көрсетілмейді. Жасырын (немесе "айсберг") ордері брокерден ордердің тек шағын бөлігін ғана көрсетуді талап етеді, ал қалған үлкен көлемі көрсетілмейді.

Электрондық нарықтар

Жоғарыда аталған барлық тапсырыс түрлері қазіргі заманғы электрондық нарықтарда әдетте қолжетімді, бірақ тапсырыс басымдығының ережелері қарапайым нарықтық және лимит тапсырыстарын қолдауға бағытталған. Нарықтық тапсырыстар ең жоғары басымдыққа ие, одан кейін лимит тапсырыстары. Егер лимит тапсырысы басымдыққа ие болса, ол лимит бағасымен орындалатын келесі мәміле болады. Қарапайым лимит тапсырыстары көбінесе "бірінші келгені бірінші қызмет көрсетеді" қағидасы бойынша жоғары басымдыққа ие болады. Шартты тапсырыстар шарт орындалған уақытқа қарай басымдық алады. Айсберг тапсырыстары және қараңғы пул тапсырыстары (көрсетілмейтін) төмен басымдыққа ие.