Тальхэ Исагым: Силла патшасының өмірі мен әңгімелері

Кіріспе

Силла Кореяның 57-80 жылдар аралығындағы патшасы.

Силланың Тальхае (б.з.д. 5 – 80 ж., билік еткен жылдары 57–80) Кореяның Үш Патшалығының бірі – Силланың төртінші патшасы болған. Ол көбінесе Талхае Исагеум деп аталады, Исагеум – ерте Силладағы патшалық атақ. Жеке есімі Сеоқ Тал хае (昔脫解) деп те белгілі.

Өмірбаян

Ол біздің заманымыздың басында Силла тағына ие болған ақсүйек тайпаларының бірі – Гьёнджу Сёк кланының мүшесі болды. Ол Ва (Жапония) -ның солтүстік-шығысында орналасқан кішкентай мемлекетте дүниеге келген. (Самгук Сагиде айтылғандай, мемлекеттің атауы – Дапана гук 다파나국 多婆那國 "Дапана елі", немесе Рёнсон гук 룡성국 龍城國 "Аждаһа сарайы/қала елі", Джонмён гук 正明國 "Тәуелсіз және ағартылған ел", Ванха гук 琓夏國 "(Жайлы) Нефриттік жаз елі", немесе Хуаха гук 花厦國 "Гүл сарайлар елі" Самгук Юса бойынша.) Оның әкесі Хамдалпа патша осы мемлекеттің патшасы болды; анасы – Nyeo guk 女国 "Әйелдер елі" деп аталатын басқа мемлекеттің патшайымы немесе ханшайымы. Самгук Сагиде айтылғандай, ол жұмыртқа түрінде туғанда, әкесі оны жаман ниеттің белгісі деп санап, қорапқа салып теңізге жіберді. Жұмыртқа Гьеримнің шығысына (қазіргі Кёнджуға жақын, Оңтүстік Корея) түсіп, балықшы ретінде қарт әйел тәрбиеледі. Оның отбасы металл шеберлері екенін айтып, жоғары лауазымды шенеуніктің үйін басып алған. Оның туған жылы белгісіз, бірақ ол б.з. 8 жылы Силла патшасы Намхэнің қызымен (немесе кіші қарындасы) үйленгеннен кейін таққа отырған кезде қарт кісі болған. Ол екінші патша Намхэнің мұрагері ретінде таққа отыруға тағайындалды, бірақ Юрий ағасы бірінші болып патша болды. Юрий өз кезегінде Талхені өзінің мұрагері етіп тағайындады. Хогонг – Силланың құрылуына қызмет еткен бас кеңесші. Ол сондай-ақ Кореядағы Ким кланының негізін қалаушы Ким Алджиді де тапты. Ол Силланың негізін қалаушы үш патшаның туысқандарына қатысты. Оның тегі жапондық. Талхэ де кемемен келген. Оның туған жері – Дапана елі Жапон архипелагында орналасқан деп есептеледі. Нақтырақ айтқанда, Жапон теңізі жағалауында немесе Кюсюде. Кеничи Камигайтоның сөзіне сүйенсек, бұл миф болғандықтан, басқа да әңгімелер араласуы мүмкін, бірақ Силланың Талхэі Танба провинциясының патшасы болған және ол онда нефрит жасаған. Ол сауда жолы арқылы Силлаға келген. Мифтердің егжей-тегжейін ескермесек те, Сёк кланы Жапониямен сауда байланыстарында болған деп болжауға болады. Екінші жағынан, Самгук Юсада тізілген Рёнсон гук (룡성국) – айну тайпасының мемлекеті деп саналады және Талхэ – айну азаматы деп есептеледі деген пікір бар.

He was a member of the Gyeongju Seok clan, one of the noble clans that shared the Silla throne during the early Common Era. He was born in a small kingdom 1000 li northeast of Wa (Japan). (The name of the kingdom is Dapana guk 다파나국 多婆那國 "Dapana Country" according to Samguk Sagi, or Ryongseong guk 룡성국 龍城國 "Dragon Castle/City Country," Jeongmyeong guk 正明國 "Proper and Enlightened Country," Wanha guk 琓夏國 "(A Kind of) Jade Summer Country," or Hwaha guk 花厦國 "Flower Mansion Country" according to Samguk Yusa.) His father, King Hamdalpa, was a king of this kingdom; his mother was a queen or princess of another kingdom, called Nyeo guk 女国 "Woman Country." According to the Samguk Sagi, when he was born as an egg, his father considered it an ill omen and had it boxed and floated at sea. The egg landed east of Gyerim (near today's Gyeongju, South Korea), where he was raised by an old woman as a fisherman. His family is said to have taken over a high official's house by claiming to be metalsmiths. His birth year is unknown, but he was probably an old man when he assumed the throne, having married the daughter (or younger sister) of King Namhae of Silla in the year 8 AD. He was offered the throne as successor to the second king Namhae, but the older Yuri served as king first. Yuri in turn designated Tal hae his successor. Hogong is chief retainer who served for establishment of Silla. He also discovered Kim Alji who is the founder of Kim clan in Korea. He got involved to three royals who are founder of Silla. He has Japanese origin. Tal hae also came over by ship. The location of his birth place Dapana Country is estimated as somewhere in the Japanese archipelago. It is precisely estimated some part in Sea of Japan side or Kyushu. According to Kenichi Kamigaito, as it is a myth, other lines would be mixed, but Tal hae of Silla was a King of Tanba province and he made jade there. He reached Silla by following a trade route. Even though excluding details of myth, it can be assumed that clan Seok had trade with Japan. On the other hand, there is a view that Ryongseong guk (룡성국) listed in Samguk yusa has been regarded as a nation of Ainu, and Tal hae has been regarded as a citizen of Ainu.

Билік

64 жылы қарсылас Корея патшалығы Баекже бірнеше рет шабуыл жасады. Силла 77 жылы Гайя конфедерациясымен шайқасты. Аңыз бойынша, 65 жылы Гьёнджу Ким әулетінің атасы Ким Алджи есімді нәресте Хогунмен бірге патшалық Гьерим орманындағы алтын жәшікте табылған. Талхэ осы кезде өз патшалығын Гьерим деп атады (Силла атауы кейін көп уақыттан соң ресми түрде қабылданды). Талхэнің Гайя патшасы Суромен шайқасқаны туралы да аңыз бар, олар екеуі де құстарға айналып, сиқыр қолданып бір-бірімен күресті. Талхэге тиесілі деп саналатын мазар Солтүстік Кёнджу қаласында орналасқан. Гьонджу ұлттық мұражайы Талхэ сарай салынған жерде салынған.

Танымал мәдениетте

2010 жылғы MBC телесериалында Ли Пил Мо сомдаған Ким Су Ро, «Темір патша».