Вильнюс қаласының өнершілер ауданы – Ужупис туралы ақпарат. Тарихы, географиясы, Холокост кезеңіндегі трагедиясы және қазіргі жағдайы. Литва мәдениеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильнюс қаласының ауданы, Литва
Neighbourhood in Vilnius, Lithuania
Ужупис (Ужупис, Заречье, Zarzecze) – Литваның астанасы Вильнюстегі аудан. Оның көп бөлігі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген ескі қаланың ішінде орналасқан. Ужупис литва тілінде «өзен арғы беті» немесе «өзеннің екінші жағы» деген мағынаны білдіреді және Вильня өзеніне сілтеме жасайды; Вильнюс атауы Вильня өзенінен шыққан. Бұл аудан суретшілердің арасында бұрыннан танымал, оны Париждегі Монмартр мен Копенгагендегі Фритаун Кристианиямен салыстырады. Ауданның көптеген еврей халқы Холокост кезінде қаза болды, ал кейіннен ескі еврей зираты советтік билік тарапынан қиратылды. Қалған үйлерге әлеуметтік шеттеудегі адамдар, негізінен үйсіздер, секс-жұмыскерлер және басып алушылар қоныстанды. Литва 1990 жылы тәуелсіздік алғанға дейін бұл қаладағы ең тоқыраған аудандардың бірі болып келді, онда көптеген үйлер, олардың көпшілігі коммуналдық желілерден тыс қалды. Бұл аудан совет кезінен бері суретшілер мен богемалардың жиналатын орыны болды, тіпті бүгін де көптеген жас суретшілер Вильня өзенінің жанындағы тасталып қалған ғимараттарда тұрып жатыр.
Užupis (, , Заречье, Zarzecze) is a neighborhood in Vilnius, the capital of Lithuania, largely located in Vilnius's old town, a UNESCO World Heritage Site. Užupis means "beyond the river" or "the other side of the river" in the Lithuanian language and refers to the Vilnia River; the name Vilnius was derived from the Vilnia. The district has been popular with artists for some time, and has been compared to Montmartre in Paris and to Freetown Christiania in Copenhagen, Most of the district's Jewish population were killed during the Holocaust, and later the old Jewish Cemetery uphill would be destroyed by the Soviets. The houses left abandoned were later occupied by marginal elements of society, mainly the homeless, prostitutes and squatters. Until Lithuania's declaration of independence in 1990, it was one of the most neglected areas in the city, containing many run down houses, many without utilities. The district has been a common haunt of artists and bohemians since Soviet times, and even today many young artists are squatting in abandoned buildings near the Vilnia River.
Узупис Республикасы
1997 жылы аудан тұрғындары өз туы, ресми емес валютасы, президенті, министрлер кабинеті, Ромас Лилейкис пен Томас Чепаитис жазған конституциясы, гимні және шамамен 11 адамнан тұратын әскері бар Узупис Республикасын жариялады. Республика бірнеше белгілі тұлғаларға құрметті азаматтық берді, соның ішінде 2013 жылы Республикаға алғаш рет келген 14-ші Далай-лама. Ол кейін 2018 жылы Литва Кеңесінің Литваның тәуелсіз мемлекетін қалпына келтіруді жариялағанына 100 жыл толуын белгілеу үшін Республиканың "Тибет алаңына" ағаш отырғызу үшін оралды. Вильнюстің бұрынғы мэрі Артурас Зуокас Узуписте тұрады. Узуписте интернет-кафелер, базарлар, сауда орталықтары немесе мемлекеттік мекемелер (Узупис мекемелерінен басқа) жоқ, сондай-ақ Литва елшілігі де жоқ. Республиканың мемлекеттік мәртебесі, ешбір үкімет тарапынан мойындалмаған, оның мақсаты – шындық, әзіл немесе екеуінің аралас болуы белгісіз. 1 сәуірді (Апрель ақымақтары күні) "Узупис күні" ретінде белгілеу шешімі кездейсоқ болмауы мүмкін, бұл "қатаң" саяси шешімдерден гөрі юмордың маңыздылығын көрсетеді. Республиканың туында ақ фонда қолдың алақаны бейнеленген. Алақан эмблемасының түсі маусымға қарай көк (қыс), жасыл (көктем), сары (жаз) және қызыл (күз) ретімен ауысады.
In 1997, the residents of the area declared the Republic of Užupis, along with its own flag, unofficial currency, president, cabinet of ministers, a constitution written by Romas Lileikis and Tomas Čepaitis, an anthem, and an army of approximately 11 men. The Republic has granted honorary citizenship to several notable individuals, including the 14th Dalai Lama, who first visited the Republic in 2013. He later returned in 2018 to plant a tree in the Republic's "Tibet Square" to mark 100 years since the Council of Lithuania proclaimed the restoration of an independent state of Lithuania. Artūras Zuokas, a former mayor of Vilnius, lives in Užupis. Užupis does not house internet cafes, markets, shopping malls, or governmental institutions (except Užupian), and there is no embassy to Lithuania. It is unclear whether the statehood of the Republic, recognised by no government, is intended to be serious, tongue in cheek, or a combination of both. The decision to place Užupis Day on April 1 (April Fools' Day) may not be coincidental, emphasising the importance of humor over "serious" political decisions. The flag of the Republic features the palm of a hand on a white background. The colour of the palm emblem changes seasonally, in the sequence blue (Winter), green (Spring), yellow (Summer), and red (Autumn).
Узупис елшілері
Узупис Сыртқы істер министрлігі әлем бойынша 500-ден астам елші тағайындады. Елшілердің міндеті – адамдар арасында байланыс орнату. Кейбір елшілер белгілі бір мемлекет немесе географиялық аймақта республика мен оның конституциясын ұсынумен айналысса, ал басқалары республиканың рухын өмірдің түрлі салаларында таратуға шақырылады, мысалы, құстар арасындағы елші, адамзат үшін білім елшісі немесе көшеде сыбызғы қағу елшісі. Мюнхендегі Узупис Республикасының Елшілігі өнер мен жасанды интеллект технологиялары арасында байланыс құру арқылы, жасанды интеллекттің этикалық тұрғыдан дұрыс болуына және қоғам үшін қолжетімді болуына үлес қосады. Белгілі елшілердің қатарында тәжірибелі кинорежиссер Джонас Мекас, өнер сыншысы Константин Дорошенко және дизайнер доктор Нелли Бен Хайун бар. Елшілер әр жыл сайын 1 сәуірде ұлттық мереке қарсаңында Узуписте өтетін әлемдік конференцияға жиналады. Узупис Республикасының өкілдері Либерланд Президентімен және Сыртқы істер министрімен өзара мойындау мәселесін талқылады.
The Užupis Ministry of Foreign Affairs has appointed more than 500 ambassadors worldwide. The ambassadors have the task to build bridges between people. Some ambassadors represent the republic and its constitution in a certain state or geographic region while others share the republic's spirit in various realms of life like the ambassador among humming birds, the ambassador of knowledge for humanity or the ambassador for whistling in the streets. The Embassy of the Republic of Užupis to Munich builds bridges between arts and AI technology to make artificial intelligence more ethical and more accessible to society. Well known ambassadors include the experimental filmmaker Jonas Mekas, the art critic Konstyantyn Doroshenko, and the designer Dr. Nelly Ben Hayoun. Every year the ambassadors meet for their world conference in Užupis on the day before national day celebrations on April 1. Representatives of the Republic of Užupis have met with the President and Foreign Minister of Liberland to discuss mutual recognition.
Узупис конституциясы
Республиканың конституциясының 38 бабының көшірмелері мен "Күреспе", "Жеңбе", "Тізе бүрме" деген 3 ұран 23 тілде Паупио көшесіндегі қабырғаға жабыстырылған. 2017 жылдың 25 мамырында конституцияның санскрит және хинди тілдеріндегі нұсқалары қосылды. Осы баптардың кейбіреулері конституцияда көзге түспес еді; мысалы, 5-бапта "Адамның жекелігіне құқығы бар" деп жазылған. Басқалары ерекше; 1-бап ("Адамдар Вильнеле өзенінің жанында өмір сүруге құқылы, ал Вильнеле өзенінің адамдардың басынан ағып өтуге құқығы бар."), 12 ("Иттің ит болуға құқығы бар.") және 37 ("Адамдардың құқықтарының жоқтығы.") – бұл ЕО-ның негізгі құқықтарымен салыстырғанда ерекше саналады. Бірнеше жұптасқан баптар бар, мысалы 16-бап ("Адамдар бақытты болуға құқылы.") және 17-бап ("Адамдар бақытсыз болуға құқылы.") – бұл адамдардың өз қалауларына қарай бір нәрсені істеу немесе жасамау құқығын жариялайды. Сыртқы істер министрі Томас Чепаитис, елші Макс Хаарих, ИЖ сарапшысы Алекс Вальдман және адам тәрізді робот Робой Мюнхен елшілігі үшін қосымша бап жасады: "Кез келген жасанды интеллект адамзаттың жақсы ниетіне сенуге құқылы". Ол Озупис қайта жаңғыруының символына айналды. Қаржы мүсіннің кішкентай көшірмелерін сату арқылы жиналды. Мүсінші Ромас Вильчиускас – "Узупис" теңіз қызының авторы. Бұрын оның орнында үш ұран – "Күреспе", "Жеңбе", "Тізе бүрме" жазылған жұмыртқаның уақытша мүсіні тұрды. Бұл ән Литвада өткен Mėnuo Juodaragis фестивалінің құрметіне жазылып, алғаш рет сол фестивальде орындалды.
Copies of the 38 articles of the Republic's constitution and 3 mottos "Don't Fight", "Don't Win", "Don't Surrender" in 23 languages, can be found affixed to a wall in Paupio street in the area. Sanskrit and Hindi versions of the constitution were added on 25 May 2017. Some of these articles would be unremarkable in a constitution; for instance, Article 5 simply reads "Man has the right to individuality.". Others are more idiosyncratic; a typical example can be found in Article 1 ("People have the right to live by the River Vilnelė, while the River Vilnelė has the right to flow past people. "), 12 ("A dog has the right to be a dog.") and 37 ("People have the right to have no rights. "), which can be seen as unusual compared to fundamental rights set out by the EU. There are a number of paired articles, such as Articles 16 ("People have the right to be happy.") and 17 ("People have the right to be unhappy.") which declare people's right to either do or not do something, according to their desire. Minister of Foreign Affairs Thomas Chepaitis, Ambassador H. E. Max Haarich, AI Expert Alex Waldmann and humanoid Roboy formulated an additional article for the Munich Embassy: "Any artificial intelligence has the right to believe in a good will of humanity." It became a symbol of the revival Užupis. The funds were raised by selling miniature copies of the sculpture. The sculptor, Romas Vilčiauskas, is also the creator of the Užupis Mermaid. Previously, a temporary sculpture of an egg stood in its place. featuring the three mottos, "Don't Fight", "Don't Win", "Don't Surrender" The track was written in celebration of, and first performed at, the Mėnuo Juodaragis Festival held in Lithuania.