Курд Отто Фридрихс: өмір және ғылыми еңбектері

Кіріспе

Неміс-американдық математик (1901–1982)

Курт Отто Фридрихс (28 қыркүйек 1901 – 31 желтоқсан 1982) – неміс-американдық математик. Ол Нью-Йорк университетіндегі Курант институтын құрдас негіздеушілердің бірі және Ұлттық ғылым медалінің иегері болды.

Өмірбаян

Фридрихс 1901 жылы 28 қыркүйекте Шлезвиг-Гольштейннің Киль қаласында дүниеге келді. Көп ұзамай оның отбасы Дюссельдорфқа көшіп келді, ол сол жерде өсті. Ол Германияның бірнеше университетіне барып, Хайдегер мен Гуссерлдің философиялық еңбектерін оқыды, бірақ ақырында математика оның нағыз шақыруы екенін түсінді. 1920 жылдары Фридрихс бұл саланы Геттингенде жалғастырды, онда Ричард Курант басқаратын әйгілі Математика институты болды. Курант Фридрихстің жақын әріптесі және өмір бойы досы болды. 1931 жылы Фридрихс Брауншвейгтегі Техникалық жоғары мектепте математика профессоры болды. 1933 жылдың ақпан айының басында, Гитлер Германияның канцлері болғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Фридрихс жас еврей студенті Нелли Брюэллмен танысып, бірден ғашық болды. Олардың қарым-қатынасы Гитлер үкіметінің антисемиттік Нюрнберг заңдарынан кейін күрделене түсті. 1937 жылы Фридрихс пен Нелли Брюэлл жеке-жеке Нью-Йоркке эмиграция жасады, содан кейін үйленді. Олардың ұзақ және бақытты некелерінен бес бала дүниеге келді. Курант 1933 жылы Германиядан кетіп, Нью-Йорк университетінде математика бойынша аспирантуралық зерттеулер институтын құрды. Фридрихс 1937 жылы келген кезде оған қосылды және қырық жыл бойы сол жерде жұмыс істеді. Ол Математикалық ғылымдар институтының дамуына зор үлес қосты, ол әлемдегі қолданбалы математиканың ең беделді ғылыми-зерттеу орталықтарының біріне айналды. Фридрихс 1982 жылы 31 желтоқсанда Нью-Рошельде қайтыс болды. Фридрихстің қолданбалы математикаға қосқан ең маңызды үлесі – оның дербес дифференциалдық теңдеулер жөніндегі еңбектері болды. Ол сондай-ақ көптеген маңызды зерттеулер жүргізді және көптеген кітаптар мен мақалалар жазды: қалыптасу теориясы, сандық әдістер, Гильберт кеңістігіндегі дифференциалдық операторлар, пластиналардың сызықтық емес бүгілуі, қанаттардың үстінен ағын, жалғыздық толқындар, соққы толқындары, жану, магниттік сұйықтық динамикалық соққы толқындары, релятивистік ағындар, кванттық өріс теориясы, үздіксіз спектрдің бұзылуы, шашырау теориясы және симметриялық гиперболалық теңдеулер. Фридрихс Ньютонның гравитация теориясының «геометрияландырылған» тұжырымдамасын ұсынды, ол «Ньютон-Картан теориясы» деп те белгілі, кейіннен Дауткорт, Диксон, Домбровски және Хорнеффер, Элерс, Хавас, Кюнцле, Лоттермозер, Траутман және басқалар оны дамытты. 1959 жылдан бері Ұлттық ғылым академиясының мүшесі Фридрихс өз еңбектері үшін көптеген құрметті атақтар мен сыйлықтар алды. Нью-Йорк университетінде Фридрихс атындағы студенттік сыйлық тағайындалған. Американдық математикалық қоғам оны 1954 жылғы Джозиа Виллардс Гиббс лекцияторы етіп таңдады. 1977 жылдың қараша айында Фридрихс президент Джимми Картерден «физика, сұйықтық динамикасы және серпімділік мәселелеріне қазіргі заманғы математиканың күшін қолданғаны үшін» Ұлттық ғылым медалін алды.

Friedrichs was born in Kiel, Schleswig Holstein on September 28, 1901. His family soon moved to Düsseldorf, where he grew up. He attended several different universities in Germany studying the philosophical works of Heidegger and Husserl, but finally decided that mathematics was his real calling. During the 1920s, Friedrichs pursued this field in Göttingen, which had a renowned Mathematical Institute under the direction of Richard Courant. Courant became a close colleague and lifelong friend of Friedrichs. In 1931, Friedrichs became a full professor of mathematics at the Technische Hochschule in Braunschweig. In early February 1933, a few days after Hitler became the Chancellor of Germany, Friedrichs met and immediately fell in love with a young Jewish student, Nellie Bruell. Their relationship became increasingly challenging and difficult because of the anti Semitic Nuremberg Laws of Hitler's government. In 1937, both Friedrichs and Nellie Bruell managed to emigrate separately to New York City where they finally married. Their long and very happy marriage produced five children. Courant had left Germany in 1933 and had founded an institute for graduate studies in mathematics at New York University. Friedrichs joined him when he arrived in 1937 and remained there for forty years. He was instrumental in the development of the Courant Institute of Mathematical Sciences, which eventually became one of the most distinguished research institutes for applied mathematics in the world. Friedrichs died in New Rochelle, New York on December 31, 1982. Friedrichs's greatest contribution to applied mathematics was his work on partial differential equations. He also did major research and wrote many books and papers on existence theory, numerical methods, differential operators in Hilbert space, non linear buckling of plates, flows past wings, solitary waves, shock waves, combustion, magneto fluid dynamical shock waves, relativistic flows, quantum field theory, perturbation of the continuous spectrum, scattering theory, and symmetric hyperbolic equations. Friedrichs gave a "geometrized" formulation of Newtonian gravitation theory—also known
as “Newton–Cartan theory”— and later developed by Dautcourt, Dixon, Dombrowski and Horneffer, Ehlers, Havas, Künzle, Lottermoser, Trautman, and others. A member of the National Academy of Sciences since 1959, Friedrichs received many honorary degrees and awards for his work. There is a student prize named after Friedrichs at NYU. The American Mathematical Society selected him as the Josiah Willards Gibbs lecturer for 1954. In November 1977, Friedrichs received the National Medal of Science from President Jimmy Carter "for bringing the powers of modern mathematics to bear on problems in physics, fluid dynamics, and elasticity."

Таңдалған библиография

Р. фон Мизес және К. О. Фридрихс, Сұйықтық динамикасы, Спрингер Верлаг (1971). К. О. Фридрихс, Гилберт кеңістігіндегі спектрдің бұзылуы, Американдық математикалық қоғам (1965). К. О. Фридрихс, өрістердің кванттық теориясының математикалық аспектілері, Интерсайнс (1953). К. О. Фридрихс, Гилберт кеңістігіндегі операторлардың спектральдық теориясы, Спрингер Верлаг (1981). Дэвид Айзексон, Фриц Джон, Тосио Като, Питер Лакс, Луи Ниренберг, Вольфганг Васов және Гарольд Вайцнердің өмірбаяны мен түсініктемелері қосылған Фридрихстің таңдамал еңбектері.