Кіріспе

Бастапқы эффузиялық лимфома (PEL) диффузиялық ірі В-клеткалы лимфома ретінде жіктеледі. Бұл плазмалық жасушалардың сирек кездесетін қатерлі ісігі, ол Капоси саркомасымен байланысты герпес вирусы (яғни KSHV/HHV8) жұқтырған адамдарда пайда болады. Плазмобластар – бұл жетілмеген плазмоциттер, яғни В-клеткасы типіндегі лимфоциттер, плазмабластарға дифференциацияланған, бірақ қатерлі сипатынан жақсы жетілген плазмоциттерге айналмай, керісінше, шамадан тыс көбейіп, өмірге қауіп төндіретін ауруды тудырады. PEL кезінде көбейіп жатқан плазмабластоидты жасушалар дене қуыстарында жиналып, әдетте, плевралық, перикардтық немесе перитонеалдық қуыстарда, іргелес ісік массасын құрамай, эффузияны (яғни сұйықтық жинақталуын) тудырады. PEL-дің осы қуыстық формаларының сирек жағдайларында эффузиялар буындарда, ми мен жұлынды қоршап тұрған эпидуральды кеңістікте және имплантаттардың айналасындағы капсуланың астында (яғни тығыз тоқылған коллаген талшықтарында) дамиды. Экстракавитациялық ісіктер лимфа түйіндерінде, сүйектерде, сүйек кемігінде, асқазан-ішек жолында, теріде, селезенкте, бауырда, өкпеде, орталық нерв жүйесінде, ұрықта, мұрын қуысының синустарында, бұлшықеттерде және сирек жағдайларда қан тамырлары мен лимфа түйіндерінің синустарында да пайда болуы мүмкін. PEL көбінесе иммундық жүйесі әлсіреген, яғни инфекциялық агенттермен және қатерлі ісіктермен күресу қабілеті төмен адамдарда кездеседі. Бұл әлсіреу KSHV/HHV8 инфекциясына байланысты, оны көбінесе адам иммуножеткіліксіздік вирусы (яғни ВИЧ) инфекциясы, алдыңғы ағза трансплантациясы күшейтеді. PEL-дегі плазмалық жасушалар Epstein Barr вирусымен (яғни EBV) де жиі жұқтырылады. EBV – түрлі Эпштейн Барр вирусына байланысты лимфопролиферативтік аурулардың, соның ішінде түрлі В-клеткалы лимфомалардың белгілі себебі. Алайда, бұл вирустың PEL дамуындағы рөлі толыққанды түсініксіз, KSHV/HHV8 ірі В-клеткалы лимфоманың негізгі себебі болып табылады. Бұл лимфома плазмалық дифференциацияға ұшыраған лимфоидты неоплазмалар тобына жатады, олар қатерлі плазмабластарды қамтиды, бірақ PEL-ден олардың жиналатын тіндерінің түрлері, таситын гендік аномалиялары және/немесе дамуына ықпал ететін жағдайлары бойынша ерекшеленеді, және/немесе (әсіресе ВИЧ-жұқтырған адамдарда) EBV жұқтырған плазмабластардың бар екендігінің дәлелдері байқалады. 1, 3 және 5 жылдық жалпы өмір сүру көрсеткіштері сәйкесінше 30%, 18% және 17% құрайды. Алайда, көптеген жағдайларда бұл жоғары өлім-жітім деңгейі, кем дегенде, ішінара, оның негізіндегі аурулардың, әсіресе ВИЧ-инфекциясымен ауыратын адамдардағы ВИЧ/СПИД-тің салдарынан туындайды. PEL-дің болжамын жақсарту үшін жаңа емдеу стратегиялары, оның ішінде оның негізіндегі ауруларға бағытталғандары да қолданылуы мүмкін.

Презентация

ПЭЛ диагнозы қойылған адамдарда ең көп кездесетін жағдай (барлық жағдайлардың >33%) – III немесе IV сатыдағы аурудың қалыптасқан түрі. 6) Хост жасушаларының қатерлі өсуін күшейтетін K1 ақуызы; 7) Хост жасушаларының көбеюі мен тірі қалуын қамтамасыз ететін G белокпен байланысқан рецептор ақуызы; және 8) Хост жасушаларының көбеюін күшейтетін, осы жасушалардың апоптозын тежейтін және жақын жердегі ұсақ қан тамырларының тамырлануын ынталандырып, ісік суының пайда болуына себеп болатын бірнеше вирустық микроРНК. Сонымен қатар, кейбір зерттеулер EBV вирусының KSHV/HHV8 вирусымен бірлесіп PEL-ді тудыратынын, мүмкін KSHV/HHV8 вирусының жұқтырған жасушаларда қатерлі латентті фазасын орнату қабілетін күшейтетінін көрсетеді. 4) P-селектин гликопротеин лиганд 1 генінің жоғары экспрессиясы, оның ақуыздық өнімі жасушалардың қан тамырларының эндотелийіне жабысуын күшейтеді; 5) MUC1 генінің жоғары экспрессиясы, оның өнімі – Mucin 1 жасуша бетіндегі ақуызы, P53-ке байланысып жасушалардың өлімін тежейді және бета-катенинмен өзара әрекеттесіп, қатерлі жасушалардың тіндерге таралуын күшейтеді; және 6) MYC генінің жоғары экспрессиясы, оның c-Myc өнімі – қатерлі ісік тудыратын MYC протоонкогені, бірақ бұл жоғары экспрессия, басқа B-жасушалы лимфомалардағы c-Myc жоғары экспрессиясынан айырмашылығы, әдетте генінде құрылымдық өзгерістермен байланысты емес, сондықтан LANA1 сияқты осы вирустың зиянды өнімдерін экспрессиялайтын қатерлі жасушалар бар. Сондай-ақ, осы вирустың EBER1/2 ядролық РНК сияқты өнімдерін экспрессиялайтын қатерлі жасушалар да кездеседі. Циррозбен және гепатит салдарынан туындаған ПЭЛ-ге шалдыққан адамдарда гепатит B вирусының антигеніне (HBsAg) немесе гепатит C антигеніне арналған тесттердің бірінде оң нәтижелер байқалады. 28 науқастың қатысуымен жүргізілген зерттеуде, химиотерапиямен емделген пациенттердің орташа және 1 жылдық өмір сүру көрсеткіші тиісінше 6,2 ай және 39,3% құрады. Осы зерттеуде стандартты CHOP химиотерапиялық схемасымен (циклофосфамид, доксорубицин, винкристин және преднизон) толық жауап беру деңгейі (уақытша деп есептеледі) 10% ғана болды, ал жоғары дозалы метотрексат және блеомицин қосылған интенсивтірек CHO химиотерапиялық схемасы 70% толық жауап беру деңгейіне қол жеткізді (уақытша деп есептеледі). CHOP схемасына ұқсас схемаларды немесе осы схемалардың бірін метотрексатпен бірге қолданған екінші зерттеуде де жақсы нәтижелер алынды: CHOP схемасына ұқсас және CHOP схемасы плюс метотрексат схемалары бойынша 5 жылдық өмір сүру деңгейі тиісінше 34,4% және 45,7% құрады. Ұлттық қатерлі ісіктер институтының қолдауымен жүргізіліп жатқан клиникалық зерттеу DA EPOCH (ритуксимабты қамтиды) және леналидомидтің ПЭЛ емдеудегі тиімділігін зерттеу үшін қатысушыларды іріктеп алу кезеңінде. Қазіргі зерттеулер сонымен қатар ПЭЛ-дегі қатерлі плазмабласттарда белсенділігі жоғары сигналдық жолдарды дәрілік заттар арқылы тежеудің терапиялық тиімділігін зерттеп жатыр (патофизиология бөлімін қараңыз). 1995 жылы зерттеушілер тобы HIV жұқтырған науқастардың қатерлі жасушаларындағы 8 лимфомада KSHV/HHV8 тізбектерін анықтайтын ДНҚ тізбектерін тапты; барлық 8 науқастың плевралық, перикардтық немесе перитонеалдық қуыстарында қатерлі жасушалары бар эффузиялар болды және олардың эффузияларында Эпштейн-Барр вирусының геномын анықтауға мүмкіндік болды. Надир және әріптестері 1996 жылы осы синдромды өкпеге эффузиялы лимфома деп атады. Осы алғашқы хабарламалардан кейін бірнеше жыл бойы PEL-дің KSHV/HHV8 теріс жағдайлары анықталды, яғни KSHV/HHV8 жұқтырғандығының белгілері жоқ адамдарда немесе эффузиямен байланысты емес қатты ісіктермен, яғни экстракавитариялық ПЭЛ жағдайларында кездесті.