Кіріспе
Гипоксиялық ортада тиімді жұмыс істеу ұзақтығы
Пайдалы сананың уақыты (ПСУ), сондай-ақ тиімді орындау уақыты (ТОУ) – бұл адамның жеткіліксіз оттегімен қамтамасыз етілген ортада тиімді қызмет ете алатын уақыты (мысалы, ұшу міндеттерін орындау). Бұл оттегімен қамтамасыз ету тоқтатылғаннан немесе оттегіге жеткіліксіз ортаға түскеннен бастап, пайдалы функциялар жоғалғанға дейінгі кезең, сол кезде адам дұрыс түзету және қорғану шараларын қабылдауға қабілетсіз болады. Бұл толыққанды естен шығу уақыты емес. Биік биіктіктерде ПСУ өте қысқа болады; осы қауіпті ескере отырып, емдеуге емес, алдын алуға көбірек мән беріледі. Ғарыштық орбитада және одан жоғары, яғни тікелей ғарышқа шығу кезінде 6-8 секунд саналы болу күтіледі.
Time of useful consciousness (TUC), also effective performance time (EPT), is defined as the amount of time an individual is able to function effectively (e. g. perform flying duties) in an environment of inadequate oxygen supply. It is the period of time from the interruption of the oxygen supply or exposure to an oxygen poor environment to the time when useful function is lost, and the individual is no longer capable of taking proper corrective and protective action. It is not the time to total unconsciousness. At the higher altitudes, the TUC becomes very short; considering this danger, the emphasis is on prevention rather than cure. For orbital altitudes and above, that is, direct exposure to space, 6–8 seconds of consciousness is expected.
Медициналық талдау және өзгерістер
Гипоксияның көптеген жеке түрлері бар, тіпті бір адамның өзінде де. Жалпы алғанда, жас өсумен бірге өкпе жүйесінің тиімділігі төмендеп, гипоксия белгілері ертерек пайда болуы мүмкін. Темекі шегу оттегі сіңіру тиімділігін күрт азайтады және гипоксияға төзімділікті төмендетуі мүмкін. Гипоксияны гипобариялық камерада жасауға болады. Бұл әрбір адам үшін гипоксияның жеке белгілерін анықтауға, сондай-ақ проблема тудыратын биіктікті шамамен бағалауға пайдалы. Белгілерді анықтау көбінесе өзін-өзі диагностикалау үшін маңызды, осылайша биіктікті қашан төмендету керектігін білуге болады. Төмендегі кестеде Федералдық авиация басқармасының деректерінде көрсетілген орташа ТТК (Time of Useful Consciousness) мәндері келтірілген; жылдам көтерілу ТТК-ны төмендетеді. Кез келген адам үшін ТТК көрсеткіштері осы мәндерден айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. ТТК кезеңінде аэробикалық жаттығулар ТТК-ны едәуір қысқартады; сондай-ақ, ТТК-дан бірден бұрын жаттығу жасау да оттегі тапшылығын тудырады. Биіктік (барометриялық өлшеммен)ТТК (қалыпты көтерілу)ТТК (жедел декомпрессия)20-30 минут10-15 минут10 минут5 минут3-5 минут1,5-3,5 минут2,5-3 минут1,25-1,5 минут1-2 минут30-60 секунд30 секунд - 1 минут15-30 секунд15-20 секунд7-10 секунд9-12 секунд5-6 секунд8-10 секунд5 секунд