Кіріспе
Жоханның Ізгі хабарының авторына дәстүрлі түрде берілген есім – Жохан Ізгі хабарды таратушы. Христиандар оны дәстүрлі түрде елші Жоханмен, Патмос Иоаннымен және Пресвитер Иоаннмен сәйкестендірді. Иоаннның нақты кім екені – және оның елші Жоханмен, Патмос Иоаннымен және Пресвитер Иоаннмен сәйкестендірілуінің тарихи дәрежесі – христиан дәстүрі мен ғалымдар арасында даулы мәселе болып табылады. Жоханның Ізгі хабары «Исаның сүйікті шәкірті» деп аталатын, оның хабарламасына куәлік берген және оны жазған біреу туралы айтады. Ізгі хабардың авторы автордың жеке басын жасырын сақтауға тырысқан сияқты, бірақ Синоптикалық Ізгі хабарлардың жарығында түсіндіріп, автордың есімдерін атамайтынын (демек, өзін Петір деп мәлімдемейтінін) және Жақыптың 44 жылы шейіт болғанын ескере отырып, христиан дәстүрі автордың елші Жохан екеніне кеңінен сенеді, бірақ қазіргі ғалымдар бұл туындыны псевдоэпиграф деп санайды. Христиан дәстүрі бойынша, Жохан Ізгі хабарды таратушы – елші Жохан. Жохан, Петір және Жақып Исаның қайтысынан кейін Иерусалим шіркеуінің үш тірегі болды. Ол алғашқы он екі елшінің бірі болды және шейіт болудан құтылған жалғыз адам деп есептеледі. Оның шамамен 95 жылы Эгей теңізіндегі Патмос аралына жер аударылып, онда «Аян кітабын» жазғанына сенді. Дегенмен, кейбір ғалымдар «Аян кітабының» авторын басқа адамға, Пресвитер Иоаннға немесе бірінші ғасырдың соңында өмір сүрген басқа жазушыларға жатқызады. Баукхамның пікірінше, ерте христиандар Жохан Ізгі хабарды таратушыны Пресвитер Иоаннмен теңестірген.
John the Evangelist is the name traditionally given to the author of the Gospel of John. Christians have traditionally identified him with John the Apostle, John of Patmos, and John the Presbyter,]]
The exact identity of John – and the extent to which his identification with John the Apostle, John of Patmos and John the Presbyter is historical – is disputed between Christian tradition and scholars. The Gospel of John refers to an otherwise unnamed "disciple whom Jesus loved", who "bore witness to and wrote" the Gospel's message. The author of the Gospel of John seemed interested in maintaining the internal anonymity of the author's identity, although interpreting the Gospel in the light of the Synoptic Gospels and considering that the author names (and therefore is not claiming to be) Peter, and that James was martyred as early as AD 44, Christian tradition has widely believed that the author was the Apostle John, though modern scholars believe the work to be pseudepigrapha. Christian tradition says that John the Evangelist was John the Apostle. John, Peter and James the Just were the three pillars of the Jerusalem church after Jesus' death. He was one of the original twelve apostles and is thought to be the only one to escape martyrdom. It had been believed that he was exiled (around AD 95) to the Aegean island of Patmos, where he wrote the Book of Revelation. However, some attribute the authorship of Revelation to another man, called John the Presbyter, or to other writers of the late first century AD. Bauckham argues that the early Christians identified John the Evangelist with John the Presbyter.
Иоаннның еңбектерінің авторы
Иоанн еңбектерінің авторлығы ғалымдар тарапынан кем дегенде б.з.б. 2 ғасырдан бері талқыланып келеді. Басты пікірталас жазулардың авторы кім және қай жазулардың, егер болса, бір авторға жатқызылуы мүмкін екендігіне қатысты. Шығыс православие дәстүрі барлық Иоанн кітаптарын елші Жоханға жатқызады. VI ғасырда Decretum Gelasianum Иоаннның екінші және үшінші хаттарының "Жохан, діни қызметкер" деп аталатын жеке авторға тиесілі екенін дәлелдеді (қараңыз: Иоанн Пресвитер). Х. П. В. Нанн сияқты тарихи сыншылар, сондай-ақ Реза Аслан мен Барт Эрман сияқты христиан емес зерттеушілер, Жохан елшінің осы еңбектердің авторы болғанын қабылдамайды. Көптеген қазіргі ғалымдар бұл кітаптарды елші Жохан жазбағанын айтады, бірақ А. Т. Робинсон, Ф. Ф. Брюс, Леон Моррис және Мартин Хенгел сияқтылар ізгі хабарды қоса, кейбір жазулардың авторы елші болған деп санайды. Ізгі хабар мен үш хатты бір автор жазған болуы мүмкін. Ізгі хабар мен хаттар дәстүрлі түрде және ықтимал Ефестен шыққан, бірақ кейбір ғалымдар олардың Сирияда пайда болғанын айтады. Аян кітабына келетін болсақ, көптеген қазіргі ғалымдар оны Патмостық Иоанн деген басқа автор жазғанын, ал кейбір бөлімдері Нерон билігінің басында, яғни 60-шы жылдардың басында жазылған болуы мүмкін деп келіседі.
Мереке күні
Католик шіркеуінде, Англикан қауымдастығында және Лютеран күнтізбесінде Әулие Иоанн мерекесі 27 желтоқсанда, Рождество уақытының үшінші күні аталады. Триденттік күнтізбе бойынша ол 3 қаңтарға дейінгі, 27 желтоқсан мерекесінің октавасының соңына дейінгі күндердің әрқайсысында да еске алынды. Бұл октаваны 1955 жылы Папа Пий XII жойды. Дәстүрлі литургиялық түс – ақ. Франкмасондар бұл мереке күнін тойлайды, бұл 18 ғасырға дейін соңғы уақытта Ұлы шеберлерді тағайындау үшін қолданылған.
Өнер саласында
Иоанн дәстүрлі түрде екі ерекше жолмен бейнеленеді: ақ немесе сұр сақалды қарт адам ретінде немесе сақалы жоқ жас жігіт ретінде. Оны бейнелеудің бірінші түрі Византия өнерінде жиі кездесетін, мұнда бұл бейнелеу Сократтың ежелгі суреттерінің ықпалында болған болуы мүмкін; екіншісі Орта ғасырлық Батыс Еуропа өнерінде кең таралған және 4 ғасырға дейін Римде кездеседі. Тарихшылар мұндай бейнелерді оларға арналған сенушілердің жағдайымен байланыстырады. Мысалы, Иоаннның әйелдік белгілері оның әйелдермен байланыс орнатуына көмектескен деп есептеледі. Сара Макнамар да, Иоаннның андрогин статусы оны «үшінші немесе аралас жыныстың символы» және «шынайы имандылықты дамытуға ұмтылған ерлер үшін өзін тануға болатын маңызды тұлға» ретінде көрсете алады десе, оның пікірімен келіседі. «Иоаннның істері» кітабындағы аңыздар ортағасырлық иконографияға үлкен үлес қосты; осы кітап Иоаннның жас кезінде апостол болғаны туралы идеяның бастауы болып табылады. «Иоаннның істері» кітабындағы бір аңыз бойынша, Иоанн өзінің сенімінің күшін көрсету үшін у ішілген кесеге тап болды, бірақ Құдайдың көмегімен у зиянсыз болды. Кесе соңғы тоқсан немесе Исаның Иоанн мен Яковқа айтқан сөздерімен де байланыстырылуы мүмкін: «Менің кесемнен сендер де ішесіңдер». 1910 жылғы Католик энциклопедиясына сәйкес, кейбір зерттеушілер бұл символ 13 ғасырға дейін қабылданбағанын айтады. Оның жазбаларына сілтеме жасайтын кітап немесе парқ да жиі кездеседі, сондай-ақ Аян кітабында (4:7).