Кіріспе

Малайзияның мемлекеттік қызметі Малайзия Конституциясының 132-бабына тікелей байланысты, онда мемлекеттік қызметтер Федералды және штаттық жалпы мемлекеттік қызмет, Біріккен мемлекеттік қызметтер, Білім беру қызметі, Сот жүйесі, Заң қызметі және Қарулы Күштерден тұратыны белгіленген. Барлық мағынасында, Заңмен құрылған мекемелер мен жергілікті әкімшілік органдары да мемлекеттік қызметтердің құрамына кіреді. Бұл себепті, осы екі автономды мекеме де тағайындау, қызмет ету шарттары және еңбекақы жүйесі тұрғысынан мемлекеттік қызметтерге көп жағынан ұқсас. Сонымен қатар, олардың қызметкерлері мемлекеттік қызметтегі қызметкерлерге ұқсас зейнетақы және зейнеткерлікке шығу бойынша басқа да жәрдемақылар алады. Дегенмен, 1993 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енген Жаңа еңбекақы жүйесі аясында бөліну концепциясын енгізу арқылы бірқатар мемлекеттік сектор мекемелеріне өздерінің саясатын және процедураларын қалыптастыруға еркіндік берілді. Бизнес қызметіне ұқсас және қаржылық тұрақтылығы жоғары болған бұл мекемелерге тағайындау, қызмет ету шарттары мен талаптарына қатысты өздерінің саясатын және процедураларын анықтауға рұқсат берілді.

Мемлекеттік мекемелер

Мемлекеттік органдар – мемлекеттік қызметтегі агенттіктер. Федералдық агенттіктер министрліктерден, федералдық департаменттерден және федералдық заңмен құрылған органдардан тұрады. Әр министрлікті министр басқарады, оған министрлердің орынбасарлары және бас хатшы лауазымындағы бас атқарушы қызметкер көмек көрсетеді. Премьер-Министрдің кеңсесі де министрлік болып саналады. Әдетте, министрліктің құрамында бірнеше департамент және бір немесе бірнеше заңмен құрылған орган болады. Департаменттердің басшыларына Бас директор атағы беріледі. Заңмен құрылған органдардың басшылары төраға деп аталады, ал мемлекеттік қызметкер болып табылатын бас атқарушы директор – Бас менеджер деп аталады. Бірақ кейбір заңмен құрылған органдарды атқарушы төраға басқарады, ол сонымен қатар Бас менеджер болып жұмыс істейді, мысалы, Қызметкерлердің үнемдеу қоры сияқты. Мемлекеттік агенттіктер мемлекеттік департаменттерден, мемлекеттік заңмен құрылған органдардан және жергілікті билік органдарынан (қалалық, муниципалдық және аудандық кеңестерден) тұрады. "Мемлекеттік қызмет" терминіне сот жүйесі, мемлекеттік қызмет комиссиялары, сайлау комиссиясы және мүшелері Мемлекет басшысы (Президент) тағайындайтын ұқсас мекемелер кірмейді. Дегенмен, осы мекемелерге қолдау немесе хатшылық қызмет көрсететін ұйымдар мемлекеттік агенттіктер болып табылады, олардың қызметкерлері мемлекеттік қызметтен тағайындалады. Мемлекеттік қызметке Компаниялар туралы заң немесе Қоғамдар туралы заң бойынша құрылған және мемлекеттік сектордағы кадр саясатын және рәсімдерін сақтамайтын бюджеттен тыс агенттіктер де кірмейді.

Бюрократия

Малайзияның бюрократиясы әлемдегі ең ірі бюрократиялардың бірі болып табылады. 32 миллион халқы бар елде 1,7 миллион мемлекеттік қызметкер жұмыс істейді, бұл көрсеткіш Сингапурдың (халыққа шаққанда мемлекеттік қызметкерлердің 1,5%), Гонконгтың (2,3%) және Тайваньның (2,3%) көрсеткіштерімен салыстырғанда 4,5% құрайды. Кейбір сарапшылар COVID-19 пандемиясы үкіметтің төмен қуаттылықпен де тиімді жұмыс істей алатынын көрсеткенін айтып, мемлекеттік аппаратты қысқарту қажет деп санайды. Мемлекеттік аппараттың үлкендігінің салдары мемлекеттік қызметкерлердің жалақысына кететін қаржының артуына әкеліп соқты. Мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы және сыйлықақыны қоса алғанда, федералды үкіметтің жылдық кірісінің шамамен жартысын құрайды. Бұрын мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын реформалауға тырысқандар аз болды, себебі мемлекеттік қызмет көбінесе биліктегі үкімет үшін дауыс жинайтын құрал ретінде қарастырылады. Дегенмен, Мемлекеттік және азаматтық қызметтердің кәсіподақтарының конгресі (Cuepacs) елдің мемлекеттік қызметінің мөлшері әлі де оңтайлы екенін мәлімдеді, өйткені оған қарулы күштер, полиция, білім беру және денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері де кіреді, ал олар көбінесе басқа елдердегі мемлекеттік сектордың анықтамасынан тыс қалады.